In de zoektocht naar efficiëntere en minder ingrijpende methoden voor het verduurzamen van bestaande woningbouw, presenteren innovaties in gevelisolatie zich als cruciale spelers. Binnen het kader van de "Isolatie Uitdaging", georganiseerd door Utrechtse woningcorporaties, is Qavity naar voren gekomen als een van de drie winnende concepten. Deze innovatie, een gezamenlijke ontwikkeling van QBuild en Cauberg Huygen, belooft een nieuwe standaard te zetten voor het na-isoleren van bestaande spouwmuren door toepassing van vacuümtechniek. Dit artikel analyseert de technische aspecten, de ontwikkelingsfase en de potentie van Qavity voor de renovatiemarkt.
De Context: De Isolatie Uitdaging
De noodzaak voor woningcorporaties om hun voorraad te verduurzamen is groot. Echter, traditionele methoden voor gevelisolatie gaan vaak gepaard met aanzienlijke overlast voor bewoners, hoge kosten en milieubelasting. Om hier een oplossing voor te vinden, hebben de Utrechtse woningcorporaties Mitros, Bo-Ex en Portaal de handen ineen geslagen en de "Isolatie Uitdaging" georganiseerd. Het doel was duidelijk: de markt uitdagen om slimme, snelle en betaalbare oplossingen te bedenken voor gevelisolatie die de leefbaarheid niet aantasten.
Uit veertig inzendingen werden vijf finalisten geselecteerd, en tijdens de finale in Utrecht werden drie winnaars bekendgemaakt. Naast oplossingen gericht op binnen- en buitenmuurisolatie, viel Qavity op als een veelbelovende aanpak voor spouwmuurisolatie. De jury, onder leiding van Diederik Samsom, kende Qavity een prijs van €20.000 toe, bestemd voor verdere ontwikkeling en testen in een proefwoning. De keuze voor Qavity werd ingegeven door de potentie om bestaande spouwmuren, vaak beperkt in breedte, toch van een hoge isolatiewaarde te voorzien.
Het Technisch Principe van Qavity
Qavity onderscheidt zich fundamenteel van gangbare isolatiemethoden zoals het vullen van spouwen met glaswol of steenwol. De innovatie maakt gebruik van vacuümtechniek om de isolatiewaarde te maximaliseren ondanks minimale ruimte in de spouw.
Werking van het Systeem
De procedure start met het aanbrengen van speciale, verdiepinghoge plastic zakken in de spouw. Deze zakken hebben een breedte van circa 600 à 800 millimeter. Vervolgens worden deze zakken eerst met lucht gevuld en daarna gevuld met drukvaste isolatiekorrels. Het unieke element volgt hierna: via een ventiel wordt de lucht uit de zakken verwijderd, waardoor een vacuüm ontstaat.
Dit vacuüm zorgt ervoor dat de isolatiekorrels stevig tegen elkaar worden gedrukt, wat resulteert in een compact en stabiel isolerend pakket. Volgens de ontwikkelaars is het mogelijk om met deze techniek in een spouw van slechts 30 millimeter dikte een resulterende Rd-waarde (thermische weerstand) te bereiken van 2,5 tot 3,0 m²K/W. Ter vergelijking: een traditionele vulling van glaswol in een spouw van 70 millimeter dikte haalt een Rd-waarde van ongeveer 2,05 m²K/W. Qavity biedt dus een aanzienlijk hogere isolatiewaarde met minder dan de helft van de benodigde dikte.
Technische Uitdagingen en Oplossingen
Een kritiek punt bij het aanbrengen van materialen in bestaande spouwmuren is de variatie in spouwbreedte. Spouwmuren zijn zelden perfect recht. Volgens de technische beschrijvingen dienen de robots of applicatieapparatuur in staat te zijn om deze variaties te accommoderen. Wanneer de spouwankers te veel verspringen, passen de isolatiezakken niet correct tussen de muren. De systemen moeten dusdanig geavanceerd zijn dat ze spouwankers die in de weg zitten, kunnen doorknippen. Vervolgens dienen er voldoende renovatieankers op de juiste plaatsen te worden aangebracht om de constructieve veiligheid te garanderen.
De ontwikkelaars benadrukken dat het hier gaat om bestaande technieken die op een volledig nieuwe manier worden toegepast. Dit betekent dat de methode zich in de praktijk nog moet bewijzen, met name wat betreft de luchtdichtheid van de aansluitingen en de daadwerkelijke isolatiewaarde onder reële omstandigheden.
De Ontwikkelingsfase: Van Idee naar Proefwoning
Het winnen van de Isolatie Uitdaging is slechts het begin van een lang traject. De projectleider van Qavity, Gerdi Berkers, geeft aan dat het ontwikkelen van een marktrijp product nog een weg vraagt. Het vereist meerdere prototypes en doorontwikkeling om producten te creëren die niet alleen kwalitatief hoogwaardig zijn, maar ook makkelijk en snel toe te passen en betaalbaar blijven.
Samenwerking en Doorontwikkeling
Om tot een gestandaardiseerd product te komen, werkt het team van QBuild en Cauberg Huygen samen met ongeveer 20 sympathiserende woningcorporaties. Deze samenwerking is essentiel om de praktische haalbaarheid te toetsen en om de methodiek schaalbaar te maken voor duizenden woningen. Het uiteindelijke doel is een systeem dat de verduurzaming van sociale huurwoningen versnelt zonder de huidige nadelen van gevelisolatie te kopiëren.
Praktijktesten in Proefwoningen
De eerste cruciale stap in deze fase is het testen van het eerste prototype in een proefwoning van Portaal. Hier wordt de daadwerkelijke werking van Qavity in de praktijk gebracht. In deze proefwoningen, en in die van de andere winnaars (Vesta Chemicals en VolkerWessels), worden de resultaten gemeten met hulp van de TU Delft. De focus ligt op het meten van de isolatiewaarde en de comfortverbetering voor de bewoner. Deze metingen zijn nodig om de theoretische beloften (zoals de Rd-waarde van 2,5 – 3,0) te verifiëren.
Vergelijking met Bestaande Isolatiemethoden
Om de waarde van Qavity goed in te schatten, is het nuttig om het te plaatsen tegenover gangbare methoden, zoals die ook voorkwamen in de Isolatie Uitdaging.
- Qavity (Spouwmuurisolatie): Richt zich op het optimaliseren van de bestaande spouwruimte door middel van vacuümgevulde zakken. Het belangrijkste voordeel is de hoge isolatiewaarde bij geringe dikte, waardoor ook smalle spouwmuren effectief geïsoleerd kunnen worden zonder dat de gevel dikker wordt.
- EWS (External Wall System - Buitenisolatie): Deze methode, ontwikkeld door VolkerWessels NieuwWonen, wordt toegepast in een woning van Bo-Ex. Hierbij wordt de bestaande spouw volgeschuimd, waarna de buitengevel wordt voorzien van ankers en zeer dunne, industrieel vervaardigde gevelpanelen. Dit is een andere benadering waarbij de isolatie aan de buitenzijde wordt toegevoegd.
- Nanotech inside® (Binnenisolatie): Deze oplossing van Vesta Chemicals, Barozzi Group en Svenska Aerogel wordt getest in een woning van Mitros. Hierbij worden pleisters en coatings met nanotechnologie gebruikt om de isolatie van de woning van binnenuit te verbeteren.
De mix van deze drie winnende oplossingen biedt een breed spectrum aan mogelijkheden, variërend van binnenzijde, buitenzijde tot het optimaliseren van de spouw.
Conclusie
Qavity vertegenwoordigt een significante innovatie in de bouwsector door vacuümtechnologie toe te passen op het na-isoleren van bestaande spouwmuren. De potentie om in een spouw van slechts 30 millimeter een isolatiewaarde te bereiken die superieur is aan traditionele glaswolvulling in een 70 millimeter spouw, maakt deze methode bijzonder interessant voor de bestaande bouw. De weg vooruit wordt nu bewandeld via proefwoningen en samenwerking met woningcorporaties om het concept te verfijnen tot een standaard toepassing. De resultaten van de metingen in de proefwoningen zullen uiteindelijk moeten uitwijzen of Qavity de beloofde doorbraak in gevelisolatie daadwerkelijk kan realiseren.