Spouwmuurisolatie is een veelgebruikte methode om de energie-efficiëntie van een woning te verbeteren. Het houdt in dat de lege ruimte tussen de binnen- en buitenmuur, de zogenaamde spouw, wordt gevuld met isolatiemateriaal. Dit zorgt ervoor dat het huis in de winter warmer blijft en in de zomer koeler, wat leidt tot een verlaging van de energiekosten. Echter, niet elke woning is geschikt voor deze vorm van isolatie. De geschiktheid hangt af van factoren zoals de bouwjaar van de woning, de aanwezigheid en breedte van de spouw, en de staat van eventuele bestaande isolatie. Dit artikel biedt een gedetailleerd overzicht van spouwmuurisolatie, gebaseerd op de beschikbare technische informatie, en behandelt de voorwaarden voor toepassing, de verschillende isolatiematerialen en het uitvoeringsproces.
Geschiktheid van de woning controleren
Voordat spouwmuurisolatie kan worden overwogen, moet worden vastgesteld of de woning over een geschikte spouwmuur beschikt. Verschillende indicatoren kunnen hierbij helpen, waaronder het bouwjaar, de muurdikte en de aanwezigheid van spouwventilatiegaten.
Bouwjaar en spouwmuur
Het bouwjaar van de woning geeft een sterke indicatie van de aanwezigheid van een spouwmuur. Woningen die vóór 1920 zijn gebouwd, hebben vaak alleen enkelsteensmuren. Dit zijn muren die uit één laag stenen bestaan en dus geen spouw hebben. Voor deze woningen is spouwmuurisolatie niet mogelijk; hier zijn alternatieven zoals voorzetwanden of isolatie aan de buitenkant nodig. Woningen gebouwd tussen 1920 en 1975 hebben hoogstwaarschijnlijk wel een spouwmuur. Echter, deze spouw is vaak smal (6 tot 7 centimeter) en werd tijdens de bouw meestal niet geïsoleerd. Het is wel mogelijk dat een vorige bewoner de spouw al heeft geïsoleerd, wat niet altijd met het blote oog te zien is. Voor woningen met een bouwjaar na 1975 is de kans groot dat de spouwmuur al geïsoleerd is, hoewel de kwaliteit van deze isolatie door de jaren heen kan zijn verminderd. De isolatie kan zijn verzakt, waardoor de isolatiewaarde is afgenomen. Afhankelijk van de staat kan besloten worden om de spouw bij te isoleren of opnieuw te isoleren.
Muurdikte meten
Een praktische manier om de aanwezigheid van een spouw te controleren, is door de dikte van de muur te meten. Dit kan eenvoudig bij een openstaande voor- of achterdeur of bij een open raam. De meting moet de totale dikte van de muur omvatten. - Als de muur dikker is dan 25 centimeter, is er meestal een spouw aanwezig. - Als de muur dunner is dan 25 centimeter, heeft de muur geen spouw of is de spouw te klein om te isoleren. In dat geval is isolatie aan de binnen- of buitenkant de enige optie.
Spouwventilatiegaten
Een ander teken dat wijst op de aanwezigheid van een spouw is de aanwezigheid van kleine openingen in de voegen aan de onder- en bovenkant van de buitenmuur. Deze openingen staan bekend als spouwventilatiegaten of open stootvoegen. Ze dienen om de spouw te ventileren en vochtproblemen te voorkomen. De aanwezigheid van deze gaten bevestigt dat er een spouw is.
Bouwtekeningen en gemeente-informatie
Voor een definitieve beoordeling kunnen de originele bouwtekeningen van de woning worden geraadpleegd. Hierin staat vaak gedetailleerd beschreven hoe de muren zijn opgebouwd en of er al isolatiemateriaal in de spouw aanwezig is. Ook informatie van eerdere verbouwingen, opgevraagd bij de gemeente, kan hierover duidelijkheid geven. Bij twijfel wordt aanbevolen een isolatiespecialist in te schakelen. Deze kan met een endoscoop (een speciale camera) via kleine boorgaten in de voegen de staat van de spouw en eventueel aanwezig isolatiemateriaal inspecteren.
Isolatiematerialen voor spouwmuren
Er zijn diverse materialen geschikt voor het isoleren van spouwmuren. De keuze hangt af van de breedte van de spouw, de gewenste isolatiewaarde en de specifieke eigenschappen van het materiaal. De meest gebruikte materialen zijn glaswol, EPS-parels en PUR-schuim.
Glaswol
Glaswol is een populair isolatiemateriaal vanwege de goede isolerende eigenschappen. Het houdt zowel warmte als geluid tegen. Daarnaast is het brandveilig, waterafstotend en heeft het een lange levensduur. Glaswol is met name geschikt voor brede spouwmuren. Het materiaal wordt als vlokken in de spouw geblazen.
EPS-parels
EPS-parels (Expanded Polystyrene) zijn bolletjes van geëxpandeerd polystyreen, beter bekend als piepschuim. Deze parels zijn licht, vochtbestendig en volledig recyclebaar. Ze zijn met name geschikt voor smallere spouwmuren. EPS-parels worden samen met een bindmiddel in de spouw geblazen, wat zorgt voor een snelle verwerking. Zwarte parels hebben de beste isolerende werking.
PUR-schuim
PUR-schuim (polyurethaanschuim) is een vloeibaar product dat in de spouw wordt gespoten. Het schuim zet uit en vult alle naden en kieren luchtdicht op. Hierdoor heeft PUR-schuim de hoogste isolatiewaarde van de drie genoemde materialen. Het is geschikt voor smalle, onregelmatige of lastig bereikbare spouwen.
Overige materialen
Hoewel minder gangbaar, bestaan er ook alternatieve isolatiematerialen voor spouwmuren. Voorbeelden hiervan zijn steenwol vlokken, UF-schuim, vlasisolatie, kurk, schapenwol en hennep. Deze materialen worden in de praktijk niet vaak toegepast.
Het proces van spouwmuurisolatie
Het isoleren van een spouwmuur is een werk dat door een gespecialiseerd gevelisolatiebedrijf moet worden uitgevoerd. De werkzaamheden nemen doorgaans een halve tot een hele werkdag in beslag, afhankelijk van de grootte van de woning. Het proces verloopt in verschillende stappen.
Vooronderzoek en offerte
Allereerst vindt een muur-onderzoek plaats. Een isolatieadviseur inspecteert de woning om te bepalen of de spouwmuren geschikt zijn voor na-isolatie. Als de woning geschikt is, worden de muren opgemeten en wordt een offerte opgesteld. Ook kan er worden bepaald of er sprake is van bestaande isolatie die mogelijk hersteld of verwijdert moet worden.
Uitvoering van de isolatie
Bij spouwmuurisolatie worden de volgende stappen doorlopen: 1. Boren van gaten: De vakmensen boren gaten in de voegen aan de buitenkant van de gevel. Deze gaten worden geplaatst op ongeveer een meter afstand van elkaar, steeds op de plek waar een liggende en een staande voeg elkaar kruisen. 2. Inblazen van materiaal: Via de geboorde gaten wordt het isolatiemateriaal de spouw in geblazen. Het materiaal wordt van onder naar boven in laagjes aangebracht om een gelijkmatige verdeling te garanderen. 3. Voegen herstellen: Nadat de spouwmuren volledig zijn gevuld, worden de boorgaten weer dichtgevoegd met specie van dezelfde kleur als de bestaande voegen, zodat de gevel er weer netjes uitziet. 4. Opruimen: Achtergebleven boorstof en overtollig isolatiemateriaal worden opgeruimd.
Bestaande isolatie: bij-isoleren of verwijderen
Bij oudere woningen kan er al sprake zijn van spouwmuurisolatie van vroeger, die vaak niet meer van goede kwaliteit is. Een gecertificeerd bedrijf kan met een endoscoop de staat van het oude isolatiemateriaal beoordelen. - Bij-isoleren: Als de bestaande isolatie nog van redelijke kwaliteit is, kan de spouw worden aangevuld ('bij-isoleren'). Dit wordt vaak gedaan met materialen als PUR-schuim, Thermofoam, i-Foam of Aminotherm. Deze vloeibare materialen worden aangebracht en drukken de oude isolatie tegen de binnenmuur, waardoor een nieuw, goed isolerend pakket ontstaat. - Verwijderen: Als het oude isolatiemateriaal zodanig is aangetast dat het vochtproblemen kan veroorzaken, is bij-isoleren niet mogelijk. In dit geval moet het oude materiaal eerst worden verwijderd. Dit gebeurt door enkele stenen uit de buitengevel los te boren, waardoor gaten ontstaan waardoor het oude materiaal kan worden verwijderd. Na het leegmaken van de spouw kunnen de stenen worden teruggemetseld en kan de spouw opnieuw worden geïsoleerd met elk van de eerder genoemde materialen.
Isolatiewaarde en voordelen
De isolatiewaarde van een muur wordt uitgedrukt in de Rc-waarde (thermische weerstand). Een niet-geïsoleerde spouwmuur heeft gemiddeld een Rc-waarde van 0,4. Na het isoleren van een spouw van 6 centimeter stijgt de Rc-waarde van de gevel aanzienlijk, naar ongeveer 1,7. Deze verbetering van de isolatiewaarde leidt direct tot een verlaging van het energieverbruik voor verwarming en koeling. Naast energiebesparing draagt spouwmuurisolatie bij aan het voorkomen van vochtproblemen in de woning.
Conclusie
Spouwmuurisolatie is een effectieve maatregel om de energieprestaties van een woning te verbeteren, mits de woning over een geschikte spouwmuur beschikt. Het is essentieel om vooraf te controleren of er een spouw aanwezig is, wat kan worden vastgesteld aan de hand van het bouwjaar, muurdikte, spouwventilatiegaten of bouwtekeningen. De keuze voor een isolatiemateriaal hangt af van de spouwbreedte en gewenste eigenschappen, met glaswol, EPS-parels en PUR-schuim als de meest voorkomende opties. Het uitvoeringsproces door een gespecialiseerd bedrijf verloopt efficiënt, waarbij rekening moet worden gehouden met de kwaliteit van eventueel bestaande isolatie. Indien nodig kan oude isolatie worden bijgevuld of volledig worden verwijderd en vervangen. Door de juiste stappen te volgen, kan spouwmuurisolatie een significante bijdrage leveren aan een comfortabeler en energiezuiniger huis.