De steenmarter is een dier dat de laatste jaren steeds vaker in stedelijke gebieden wordt waargenomen. Hoewel hun aanwezigheid in de natuur soms gewaardeerd wordt, leidt hun interactie met menselijke eigendommen tot aanzienlijke overlast. Een specifieke en kostbare probleemstelling waar veel autobezitters mee te maken krijgen, is de schade die deze dieren aanrichten in de motorruimte van voertuigen. De materiële schade loopt in de miljoenen euro's per jaar, met name door het doorbijten van essentiële slangen en bedrading. Echter, een vaak over het hoofd gezien aspect van deze overlast is de schade aan de motorkapisolatie. Dit artikel biedt een gedetailleerde analyse van het gedrag van de steenmarter, de specifieke risico's voor de isolatie en technische maatregelen ter preventie, gebaseerd op beschikbare technische rapporten en best practices.
Het Gedrag en Territorium van de Steenmarter
Om de schade aan auto's te begrijpen, is inzicht in het gedrag van de steenmarter (Martes foina) essentieel. Het betreft een roofdier uit de familie der marterachtigen, beschouwd als een beschermde diersoort. Uiterlijke kenmerken helpen bij identificatie: een bruine vacht gecombineerd met een opvallende witte keelvlek. Het dier staat bekend als een alleseter, maar vertoont specifiek gedrag dat tot schade leidt.
Een cruciaal element in het gedrag van de steenmarter is het afbakenen van het territorium. Dit gebeurt door middel van geursporen. Wanneer een steenmarter een motorruimte betreedt, laat het urine en geurvlagen uit klieren achter. Dit territoriale gedrag verklaart waarom auto's vaak het slachtoffer worden: alles wat nieuw of interessant lijkt binnen hun territorium, wordt onderworpen aan een inspectie. De motorruimte biedt een aantrekkelijke, donkere en warme omgeving, ideaal als potentieel nieuw onderkomen.
De keuze voor een specifieke auto lijkt niet gebaseerd te zijn op het automerk zelf, maar op praktische factoren. Factoren die de beslissing van de steenmarter beïnvloeden, zijn: - De temperatuur van de motor (warmte). - De toegankelijkheid van de motorruimte. - Een gebrek aan schuilgelegenheid in de directe omgeving.
Er wordt wel gesuggereerd dat duurdere automerken de motorruimte vaak beter afgeschermde en de bekabeling voorzien van extra beschermde omhulsels. Hierdoor wordt het de steenmarter moeilijker gemaakt en wordt er mogelijk uitgeweken naar minder goed beschermde voertuigen.
Schade aan Motorkapisolatie en Technische Componenten
De schade die steenmarters aanrichten kan variëren van lichte overlast tot fatale mechanische defecten. De dieren zijn speels en vindingrijk, en hun inspecties leiden vaak tot materiële vernieling.
De Rol van Isolatiemateriaal
Een specifieke focus van dit artikel ligt op de schade aan de isolatie van de motorkap. Verschillende bronnen wijzen erop dat steenmarters de motorkapisolatie interessant vinden. Er zijn twee hoofdredenen voor deze interesse: 1. Nestmateriaal: Tijdens de wisseling van de zomer- naar de wintervacht verliezen steenmarters veel haar. De isolatiemat in de motorkap is een aantrekkelijke plek om losse haartjes te verzamelen. Daarnaast worden stukken van het isolatiemateriaal vaak meegenomen voor de bouw van het nest. 2. Speels gedrag: De steenmarter is een erg speels dier. Het knagen aan het isolatiemateriaal kan onderdeel zijn van speels gedrag of het inspecteren van de structuur van het materiaal.
De visuele schade aan de isolatie is vaak het eerste teken van een bezoek. Het isolatiemateriaal onder de motorkap kan aangevreten of stuk gekrabd zijn. Naast de esthetische schade kan deze vernieling leiden tot geluidsoverlast of verminderde geluidsisolatie van de motorruimte.
Schade aan Kabels en Slangen
Naast de isolatie richten steenmarters aanzienlijke schade aan aan rubber en plastic onderdelen. Dit zijn met name: - Bougiekabels en elektriciteitskabels. - Koelwaterslangen en remslangen.
De schade manifesteert zich vaak eerst als startproblemen of elektrische storingen. Grotere schade ontstaat tijdens het rijden wanneer fatale slangen worden doorgebeten. Dit leidt tot oververhitting, een vastloper of in het ernstigste geval tot brand. Kortsluiting door afgeknaagde stroomdraden is een direct gevaar.
Herkenning van een Steenmarterbezoek
Vroegtijdige detectie kan erger schade voorkomen. Er zijn diverse indicatoren die wijzen op de aanwezigheid van een steenmarter in de motorruimte.
- Geur: Een typisch teken is een sterke, onaangename geur zodra de ventilatie (blazers) wordt ingeschakeld. Dit is een combinatie van urine en geurvlagen uit de klieren van het dier.
- Visuele sporen in de isolatie: Controleer de motorkapisolatie op losse haartjes. Vooral tijdens de rui (zomer naar winter) zijn deze vaak te vinden. Ook krabsporen of aangevreten materiaal zijn duidelijke aanwijzingen.
- Krabsporen op het motorblok: Doordat het motorblok vaak iets vettig is, kunnen nageltjes van de steenmarter een rijtje sporen achterlaten.
- Voedselvoorraden: In sommige gevallen legt de steenmarter een kleine voedselvoorraad aan in de motorruimte. Let op: dit kan ook door ratten of muizen gebeuren, dus dit is geen sluitend bewijs voor een steenmarter.
Preventieve Maatregelen en Bestrijding
Het voorkomen van schade is effectiever dan het herstellen ervan. Er zijn diverse methoden beschreven, hoewel de effectiviteit per methode verschilt. De bronnen onderscheiden duidelijk tussen bewezen bescherming en methoden waarvan de werking niet duurzaam is aangetoond.
Bewezen Bescherming (Optimaal)
Uit Duits onderzoek, vermeld in de beschikbare data, blijkt dat optimale bescherming op drie manieren kan worden bereikt:
Garage:
- Werking: De meest effectieve methode. Als de steenmarter de auto niet kan bereiken, kan er ook geen schade ontstaan.
- Voorwaarde: De garage moet goed afgesloten zijn. Gaten groter dan 4 cm vormen een toegangsweg voor de steenmarter.
Mechanische Afscherming:
- Werking: Fysieke barrières rond de motorruimte of onder de auto.
- Toepassing: Plaatsen van gaas onder de auto zolang deze stilstaat of plaatsen van gaas onder de motorkap. Ook wordt gesproken over het aanbrengen van een extra omhulsel om de kabels zodat deze niet doorgebeten kunnen worden.
- Materiaal: Kippengaas of marterwerend tapijt worden genoemd, hoewel de duurzame werking van sommige materialen nog niet overal is aangetoond.
Elektrische Afscherming:
- Werking: Het afschrikken van de steenmarter door middel van elektrische pulsen.
- Toepassing: Elektrische matten.
Maatregelen met Onbewezen Duurzame Werking
Veel 'huis, tuin en keuken' oplossingen circuleren op internet, maar de bronnen geven aan dat de werking hiervan vaak niet wetenschappelijk is onderbouwd. Voorbeelden zijn: - Ultrasone apparaten: De effectiviteit wordt betwist; er wordt gesteld dat "apparaatjes niet werken". - Geurblokjes en Marterspray: Hoewel bedoeld om af te schrikken, is de duurzame werking niet aangetoond. - Huismiddelen: Wc-blokjes, ammoniak of doeken. Deze worden vaak genoemd, maar vallen in dezelfde categorie als spray en geurblokjes.
Algemene Onderhoudstips
Naast preventie is hygiëne belangrijk. Een schone motorruimte vermindert de aantrekkelijkheid voor het dier. - Maak het motorblok en de kabels regelmatig goed schoon om geursporen van eerdere bezoekers te verwijderen. - Parkeer de auto indien mogelijk binnen (garage) of op locaties met weinig schuilgelegenheid voor marters.
Conclusie
De steenmarter vormt een reëel gevaar voor voertuigen, met name door de combinatie van territoriaal gedrag en de behoefte aan nestmateriaal. De schade beperkt zich niet tot functionele onderdelen zoals kabels en slangen, maar treft ook de motorkapisolatie, die vaak als prooi of nestmateriaal wordt gebruikt. Hoewel de dieren beschermd zijn, kan de autobezitter zich effectief weren.
De meest betrouwbare bescherming biedt een goed afgesloten garage. Voor voertuigen die buiten staan, is mechanische afscherming, zoals het aanbrengen van gaas en het beschermen van kabels, de meest effectieve optie. Het negeren van de waarschuwingssignalen – zoals geur, haar in de isolatie of startproblemen – kan leiden tot aanzienlijke financiële schade en veiligheidsrisico's. Preventie en vroegtijdige inspectie van de motorruimte zijn derhalve essentieel voor elke autobezitter in een omgeving waar steenmarters actief zijn.