Inleiding
Strikte isolatie is een essentiëel onderdeel van de infectiepreventie in ziekenhuizen en andere zorginstellingen. Het doel van deze maatregelen is het voorkomen van de verspreiding van besmettelijke ziekten, bacteriën en virussen. De informatie in dit artikel is gebaseerd op officiële patiëntenfolders en richtlijnen van verschillende Nederlandse universitair medische centra (UMC's). Hoewel de specifieke uitvoering per instelling enigszins kan variëren, zijn de fundamenten van strikte isolatie universeel. Deze maatregelen beschermen niet alleen de patiënt, maar ook bezoekers en zorgverleners. In dit artikel worden de procedures, verantwoordelijkheden en praktische aspecten van strikte isolatie uiteengezet, met een focus op de informatie die wordt verstrekt aan betrokkenen.
Wat houdt Strikte Isolatie in?
Strikte isolatie, soms ook aangeduid als contactisolatie, is een protocol dat wordt toegepast wanneer een patiënt een besmettelijke ziekte heeft of een verlaagde weerstand. Het primaire doel is het voorkomen dat bacteriën of virussen worden overgedragen via direct contact (handen) of indirect contact (via voorwerpen).
Doelstellingen van Isolatie
De redenen voor het instellen van strikte isolatie zijn divers, maar volgen een duidelijke logica: * Bescherming van anderen: De belangrijkste reden is het beschermen van andere patiënten, bezoekers en ziekenhuismedewerkers tegen besmetting. Dit is vooral relevant bij ziekten die zich verspreiden via contact of de lucht. * Bescherming van de patiënt: Patiënten met een verlaagde weerstand worden soms geïsoleerd om hen te beschermen tegen ziekmakende bacteriën of virussen die door anderen (patiënten of medewerkers) kunnen worden overgedragen. * Voorkomen van resistentie: Sommige bacteriën zijn niet behandelbaar met antibiotica. Het beheersen van hun verspreiding is van cruciaal belang.
Verschillende Vormen van Isolatie
Uit de beschikbare gegevens blijkt dat er verschillende vormen van isolatie bestaan, waaronder: * Contactisolatie: Gericht op het voorkomen van verspreiding via direct en indirect contact. * Aërogene isolatie: Van toepassing wanneer een bacterie of virus zich via de lucht kan verspreiden (bijvoorbeeld via uitademen, hoesten of niezen).
Praktische Uitvoering en Maatregelen
De implementatie van strikte isolatie volgt een strikt protocol om de veiligheid te waarborgen.
De Isolatiekamer
De basis van strikte isolatie is de eenpersoonskamer. Deze kamer is uitgerust met specifieke voorzieningen: * Sluis: Veel isolatiekamers hebben een 'sluis' of voorportaal. Dit is een tussengebied dat voorkomt dat de patiënt direct in contact komt met de gang of andere delen van de afdeling. * Gesloten deuren: De deuren van de isolatiekamer moeten gesloten blijven. * Isolatiekaart of Rode Kaart: Aan de buitenkant van de deur hangt een kaart (vaak een rode kaart) met duidelijke instructies voor het ziekenhuispersoneel en bezoekers. Deze kaart informeert over de benodigde beschermende maatregelen.
Maatregelen voor Zorgverleners
Medewerkers die de patiënt verzorgen of behandelen, moeten speciale persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) dragen. De bronnen vermelden consequent de volgende uitrusting: * Handschoenen * Een schort of overschort * Een mondneusmasker of chirurgisch masker
Daarnaast is handhygiëne van het grootste belang. Medewerkers desinfecteren hun handen met handalcohol bij het binnenkomen en verlaten van de kamer.
Maatregelen voor Patiënten
Patiënten hebben ook eigen verantwoordelijkheden binnen het isolatieprotocol: * Handhygiëne: Na elk toiletbezoek dient de patiënt de handen te wassen met water en zeep. * Blijven op kamer: In principe blijft de patiënt op de kamer. Alleen voor revalidatie of noodzakelijke onderzoeken elders in het ziekenhuis mag de kamer worden verlaten, altijd in overleg met de verpleegkundige. * Verlaten van de kamer: Wanneer de patiënt de kamer verlaat (bijvoorbeeld voor een onderzoek), dient deze schone kleding te dragen, een chirurgisch mondneusmasker te gebruiken en de handen te desinfecteren met handalcohol. * Geen gemeenschappelijke ruimtes: Patiënten mogen niet naar ruimtes als de huiskamer of het restaurant.
Bezoekers en Isolatie
Een opvallend aspect van de strikte isolatie is dat bezoek in de regel gewoon is toegestaan. De bronnen benadrukken dat familie en vrienden de patiënt mogen bezoeken, ook als ze zwanger zijn. Er gelden echter wel specifieke regels:
- Melden: Bezoekers moeten zich voorafgaand aan het bezoek melden bij de afdelingsverpleegkundige.
- Handhygiëne: Na afloop van het bezoek, vlak voordat de kamer wordt verlaten, moeten bezoekers hun handen desinfecteren met handalcohol.
- Kinderen: Voor kinderen jonger dan 12 jaar geldt dat toelating altijd eerst in overleg met de arts moet plaatsvinden.
- Geen PBM voor bezoek: In de meeste gevallen hoeven bezoekers geen handschoenen, schorten of maskers te dragen. Dit is een belangrijk verschil met het zorgpersoneel.
- Uitzonderingen: Alleen op medische indicatie kunnen er aanvullende maatregelen voor bezoekers gelden. De verpleegkundige zal hierover informeren.
Duur en Beëindiging van Isolatie
De duur van de isolatie hangt af van de medische situatie. De verpleegkundige bespreekt met de patiënt: * De reden van de isolatie. * De verwachte duur. * De voorwaarden waaronder de isolatie kan worden beëindigd.
Wanneer een patiënt wordt ontslagen naar huis, zijn isolatiemaatregelen in de thuissituatie meestal niet meer nodig. Gaat de patiënt naar een verpleeg- of verzorgingshuis of ontvangt hij/zij thuiszorg, dan wordt de nieuwe zorgverlener geïnformeerd over de benodigde maatregelen.
Conclusie
Strikte isolatie is een gestandaardiseerde en effectieve methode om de verspreiding van infecties binnen zorginstellingen te beheersen. Hoewel het een geïsoleerde omgeving creëert, is het doel zowel de bescherming van de patiënt als de veiligheid van anderen. De maatregelen zijn duidelijk gedefinieerd: een speciale kamer, het dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen door zorgverleners, strikte handhygiëne en duidelijke protocollen voor bezoek. Door het volgen van deze richtlijnen, die per instelling enigszins kunnen variëren, wordt een veilige zorgomgeving gecreëerd voor iedereen.