De verduurzaming van de woningbouwsector is in volle gang. Energiebesparing, CO2-reductie en een vermindering van milieu-impact staan centraal in de huidige bouwpraktijk. Een van de meest veelbelovende innovaties in dit kader zijn biobased dakbedekkingen. Deze systemen, gemaakt van hernieuwbare grondstoffen, bieden een duurzame, circulaire en technisch betrouwbare oplossing voor zowel nieuwbouw- als renovatieprojecten. In dit artikel bekijken we de toepassing, voordelen en technische aspecten van biobased dakbedekkingen, met specifieke aandacht voor de huidige ontwikkelingen in Nederland.
Wat zijn biobased dakbedekkingen?
Biobased dakbedekkingen zijn constructies die opgebouwd zijn uit natuurlijke en biologische grondstoffen. In tegenstelling tot traditionele isolatiematerialen zoals polyurethaan of bitumen, maken deze systemen gebruik van hennepvezel, houtwol of andere plantaardige materialen. Deze materialen worden op een verantwoorde manier geteeld, geoogst en verwerkt, waardoor het eindresultaat een lage CO2-voetafdruk biedt.
Een voorbeeld van zo’n biobased dakbedekking is de h-eco dakconstructie, ontwikkeld door Hekstra. Deze constructie maakt gebruik van hennepvezels in plaats van synthetische isolatiematerialen. Het dak wordt prefab vervaardigd, wat efficiënter en minder tijdrovend is voor de uiteindelijke uitvoering op de bouwplaats. De h-eco dakconstructie is niet alleen duurzaam, maar ook technisch robuust, aangezien het geschikt is voor zowel beloopbare als niet-belopbare daken.
Biobased dakbedekkingen: Technische kenmerken en toepassing
1. Biobased isolatieplaten
Een van de kerncomponenten in biobased daksystemen is de biobased isolatieplaat. Deze platen worden vaak gemaakt van hennepvezel of houtwol en bieden een goede thermische isolatie. De isolatiewaarde van hennepvezel, zoals gebruikt in de h-eco dakconstructie, is bijvoorbeeld 6,3 m²K/W, wat aansluit bij de huidige energieprestatie-eisen in Nederland.
Deze isolatieplaten worden vaak gecombineerd met zelfklevende dakbanen om een verkleefd systeem te vormen. Dit is niet alleen tijdens de montage veilig en efficiënt, maar ook CO2-positief. Aangezien geen open vuur of gasverbruik nodig is tijdens de aanleg, wordt er geen CO2 uitgestoten door het verbranden van bitumen. Dit leidt tot een aanzienlijke CO2-reductie tijdens de bouw- of renovatieperiode.
2. Zelfklevende daksystemen
Zelfklevende dakbanen zijn een essentieel onderdeel van biobased dakbedekkingen. In combinatie met biobased isolatieplaten vormen ze een volledig verkleefd en sterk systeem. Het systeem dat wordt gebruikt in biobased daken, zoals het Eurothane® Silver Impact PIR hardschuim in combinatie met Spider SA en Elastoflex SA, levert een hoge windbelastingscapaciteit van 3,25 kPa. Dit maakt het systeem geschikt voor zowel beloopbare als niet-belopbare daken.
Een voordeel van dit type dakbedekking is dat het geen bevestigers vereist, of deze kunnen worden beperkt tot zes per plaat in plaats van de gebruikelijke vier. Dit zorgt voor een efficiëntere montage en vermindert de kans op aansluitingsproblemen.
3. Biobased dakbedekkingen op houten ondergrond
Biobased daksystemen zijn ook geschikt voor toepassing op houten ondergrond, iets dat traditionele bitumendaken vaak niet toestaan vanwege het gebruik van open vuur. Het zelfklevende karakter van biobased systemen maakt het mogelijk om het dak veilig en conform de geldende bouwnormen (zoals NEN 6050) aan te brengen zonder brandgevaar. Daarnaast kunnen ook dampremmende lagen, zoals PolyvapSA, in het systeem worden geïntegreerd, wat het systeem maakt tot een volledig verkleefde oplossing.
Biobased dakbedekkingen in de praktijk
1. Biobased dakrenovatieprojecten
Een aantal bedrijven en woningcorporaties in Nederland zijn al ingegaan op het gebruik van biobased dakbedekkingen. Zo heeft Hekstra in 2023 in opdracht van Van Wijnen en Wolt & Waard 35 woningen in Grijpskerk duurzaam verbeterd. Deze woningen zijn voorzien van de h-eco dakconstructie, die gemaakt is uit hennepvezels. Dit is het eerste project in Nederland waarin een biobased dakbedekking op grote schaal wordt toegepast.
Emergo, een ander innovatief bedrijf in de woningbouwsector, ontwikkelt prefab biobased daken die snel en efficiënt kunnen worden geïnstalleerd. Deze daken zijn gemaakt van volledig biobased materialen en voldoen aan hoge eisen op het gebied van energieprestaties en duurzaamheid. Emergo streeft naar een efficiënte renovatiepraktijk waarin de bewoner snel weer comfortabeler woont en waarin woningcorporaties beter in staat zijn om hun duurzaamheidsdoelen te halen.
2. Biobased dakbedekkingen en subsidies
De overheid stelt subsidies beschikbaar voor duurzame renovatieprojecten, waaronder ook biobased dakbedekkingen. Zo is er in Nederland een landelijke subsidie voor het isoleren van daken, waarbij een biobased bonus geldt. Per vierkante meter ontvangt de eigenaar of opdrachtgever €35, mits het dak aan bepaalde eisen voldoet, zoals:
- De nieuw aangebrachte dakplaat moet een RD-waarde van minimaal 3,5 halen.
- Het dak moet minimaal 20 m² oppervlakte hebben.
Deze subsidies zijn bedoeld om de toepassing van biobased materialen te stimuleren en zo de overgang naar een circulaire woningbouwsector te versnellen.
3. Biobased dakbedekkingen en de CSRD-richtlijn
De Europese richtlijn CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) verplicht bedrijven om hun duurzaamheidsprestaties openbaar te maken. Voor opdrachtgevers die gebruik maken van biobased dakbedekkingen, is het mogelijk om een materiaalpaspoort aan te vragen. Deze paspoorten tonen de CO2-reductie, circulaire eigenschappen en duurzaamheidsaspecten van het gebruikte materiaal. Dit helpt bij het voldoen aan de eisen van de CSRD-richtlijn en stelt bedrijven in staat om hun duurzaamheidstransitie te demonstreren.
Biobased dakbedekkingen en de toekomst van de woningbouw
1. De rol van biobased materialen in de circulaire economie
Een van de belangrijkste voordelen van biobased dakbedekkingen is hun bijdrage aan de circulaire economie. Biobased materialen zijn meestal afkomstig uit hernieuwbare bronnen en kunnen in principe worden hergebruikt of gecomposteerd. Dit in tegenstelling tot traditionele materialen, zoals bitumen of kunststof isolatieplaten, die vaak eindigen op de afvalverwerking.
Bijvoorbeeld, Babylon Daken werkt momenteel aan een volledig biobased groendak, dat op lange termijn volledig circulair moet worden. In samenwerking met partners zoals Faunest, Oro Wolkorrel en The Crazy Smile testen ze nieuwe materialen en constructies die volledig van natuurlijke grondstoffen zijn gemaakt. Deze testfases zijn van groot belang om de toekomstige mogelijkheden van biobased dakbedekkingen te onderzoeken.
2. Biobased dakbedekkingen en CO2-reductie
Het gebruik van biobased dakbedekkingen leidt tot een aanzienlijke CO2-reductie op meerdere niveaus:
- Tijdens de productie: Biobased materialen zoals hennep en houtwol vereisen minder energie om te produceren dan synthetische materialen.
- Tijdens de montage: Er is geen open vuur of gasverbruik nodig bij het aanbrengen van biobased daken, wat direct leidt tot een lager CO2-uitstoot.
- Tijdens de levenscyclus: Biobased materialen kunnen CO2 opslaan tijdens hun levensduur, wat bijdraagt aan het verlagen van de netto CO2-uitstoot van het gebouw.
Daarnaast is er ook een CO2-opslag-effect bij biobased materialen. Hennep, bijvoorbeeld, is een snelgroeiende plant die tijdens de groei veel CO2 uit de lucht haalt. Dit maakt biobased dakbedekkingen niet alleen duurzaam, maar ook een actieve bijdrage leveren aan het opslaan van CO2 in de gebouwde omgeving.
3. Biobased dakbedekkingen in de markt
De vraag naar biobased dakbedekkingen neemt toe, ook al is de markt nog in een vroege ontwikkelingsfase. Emergo merkt dat de interesse van woningcorporaties en particuliere huiseigenaren groeit, vooral omdat deze systemen aan de huidige duurzaamheidsdoelen voldoen en bovendien technisch betrouwbaar zijn.
Emergo biedt bijvoorbeeld een volledig biobased renovatiedak, dat prefab vervaardigd en snel gemonteerd kan worden. Deze daken worden geleverd in samenwerking met lokale partners en zijn ontworpen met de lange levensduur en lage totale kostprijs (TCO) in gedachten. Dit maakt ze een aantrekkelijke keuze voor woningcorporaties die hun woningvoorraad duurzaam willen verbeteren.
4. Kostprijs en rendement
De kostprijs van biobased dakbedekkingen is iets hoger dan die van traditionele daken, vooral door de innovatieve technologieën en de hoge kwaliteit van de materialen. Echter, deze extra kosten worden vaak gecompenseerd door subsidies, zoals de landelijke subsidie voor biobased dakrenovaties, en door het lange levensduur en de lage onderhoudskosten van deze systemen.
De totale kostprijs (TCO) is in veel gevallen gunstig, vooral bij projecten met een lange levensduur. Hierdoor is het rendement van biobased dakbedekkingen aantrekkelijk voor zowel particuliere huiseigenaren als woningcorporaties.
Conclusie
Biobased dakbedekkingen vormen een veelbelovende toekomstvisie voor de woningbouwsector. Deze systemen bieden een combinatie van duurzaamheid, technische prestaties en circulaire eigenschappen, waardoor ze een betrouwbare en aantrekkelijke optie zijn voor zowel nieuwbouw- als renovatieprojecten.
De huidige innovaties en toepassingen, zoals de h-eco dakconstructie en de prefab biobased daken van Emergo, tonen aan dat het mogelijk is om duurzame oplossingen op schaal in te zetten. Bovendien ondersteunen subsidies en richtlijnen zoals de CSRD de overgang naar biobased materialen, waardoor de sector zich sterk ontwikkelt in de richting van een circulaire en klimaatneutrale toekomst.
Voor opdrachtgevers, bouwmeesters en woningcorporaties is het nu de tijd om biobased dakbedekkingen in overweging te nemen. De technologie is rijp, de subsidies zijn beschikbaar en de voordelen voor milieu, economie en bewoner zijn duidelijk. Biobased dakbedekkingen zijn niet alleen een passende keuze voor de huidige tijden, maar ook een investering in de toekomst.