Bliksembeveiliging is een essentieel onderdeel van de bouwtechniek en speelt een cruciale rol bij het beveiligen van zowel woningen als commerciële gebouwen. Voor kunststof dakbedekking, die steeds vaker in nieuwere bouwprojecten wordt toegepast, zijn er specifieke eisen en technieken nodig om de installatie van bliksembeveiliging effectief en esthetisch uit te voeren. In dit artikel wordt ingegaan op de technische aspecten van bliksembeveiliging op kunststof daken, inclusief de beveiligingsniveaus (LPL), materiaalkeuzes, verbindingen en het belang van een risicoanalyse. Ook wordt aandacht besteed aan de rol van verzekeraars en aanvullende maatregelen voor brandveiligheid.
Inleiding
Een goed ontworpen en geïnstalleerd bliksembeveiligingssysteem zorgt ervoor dat blikseminslagen veilig worden afgeleid naar de aarde. Voor kunststof dakbedekking is het van belang dat de installatie niet alleen technisch correct is, maar ook goed aansluit op de bouwconstructie. Kunststof is een niet-geleidend materiaal, waardoor het geen rol speelt bij het afleiden van bliksemstroom, maar het zorgt wel voor een bepaalde bouwafwerking die moet worden meegenomen bij het ontwerp van de bliksembeveiliging. De keuze van materialen en de montage methode kunnen invloed hebben op zowel de esthetica als de functionele kwaliteit van het systeem.
De eisen voor bliksembeveiliging worden gereguleerd volgens de norm NEN-EN-IEC 62305, waarin vier beveiligingsklassen (LPL I t/m IV) zijn gedefinieerd. De keuze van een beveiligingsklasse hangt af van factoren zoals de locatie, de functie van het gebouw en het risico op blikseminslag. Voor kunststof daken is het vooral belangrijk dat de beveiligingssystemen visueel passen bij de bouwconstructie en dat eventuele bevestigingspunten goed worden weggewerkt.
Bliksembeveiligingssystemen en hun opbouw
Een bliksembeveiligingssysteem (LPS – Lightning Protection System) bestaat uit drie kerncomponenten:
- Opvanginrichting: Deze is bedoeld om de bliksemontlading op te vangen voordat deze het gebouw raakt. Voor kunststof daken is het gebruikelijk om een daknet of masten te gebruiken als opvanginrichting.
- Afgaande leidingen: Deze geleiden de bliksemstroom veilig van het opvangpunt naar het aardingssysteem. De afstand en het aantal afgaande leidingen hangt af van de gekozen beveiligingsklasse.
- Aardingssysteem: Dit zorgt ervoor dat de bliksemstroom in de bodem kan worden verspreid, zodat er geen gevaarlijke stroomverdeling optreedt.
Daarnaast kan een interne bliksembeveiliging worden toegepast om schade aan elektrische systemen en apparatuur te voorkomen. Deze omvat het gebruik van overspanningsafleiders en het uitvoeren van potentiaalvereffening.
Beveiligingsniveaus (LPL) en hun toepassing
De beveiligingsniveaus (LPL) zijn gedefinieerd in de NEN-EN-IEC 62305-norm en bepalen het beveiligingsniveau dat nodig is voor een gebouw, afhankelijk van de risicoanalyse. Voor kunststof daken zijn deze niveaus relevant, omdat ze bepalen hoe dicht het bliksembeveiligingssysteem bij het dak moet worden geïnstalleerd en hoe vaak afgaande leidingen moeten worden gebruikt.
LPL I – Hoogste beveiligingsgraad
Deze klasse is de meest geavanceerde vorm van bliksembeveiliging. Het is voornamelijk van toepassing op gebouwen in risicovolle gebieden of op locaties met een hoge kans op blikseminslag. Voor kunststof daken betekent dit:
- Daknet met mazen van maximaal 5×5 meter.
- Afgaande leidingen elke 10 meter.
- Opvanginrichting met een beschermingshoek van maximaal 20º voor hellende daken.
- Beveiligingsgraad van 0,98.
LPL II – Traditionele beveiliging
Deze klasse is van toepassing op standaard woningen en commerciële gebouwen. Voor kunststof daken zijn de eisen iets minder strikt dan bij LPL I:
- Daknet met mazen van maximaal 10×10 meter.
- Afgaande leidingen elke 10 meter.
- Opvanginrichting met een beschermingshoek van maximaal 30º voor hellende daken.
- Beveiligingsgraad van 0,95.
LPL III – Verbeterde traditionele beveiliging
Deze klasse is geschikt voor gebouwen met een gemiddeld bliksemrisico. De eisen zijn iets minder streng dan bij LPL II:
- Daknet met mazen van maximaal 15×15 meter.
- Afgaande leidingen elke 15 meter.
- Opvanginrichting met een beschermingshoek van maximaal 45º voor hellende daken.
- Beveiligingsgraad van 0,88.
LPL IV – Laagste beveiligingsgraad
Deze klasse is vooral van toepassing op kleine of lage gebouwen:
- Daknet met mazen van maximaal 20×20 meter.
- Afgaande leidingen elke 20 meter.
- Opvanginrichting met een beschermingshoek van maximaal 60º voor hellende daken.
- Beveiligingsgraad van 0,81.
De keuze voor de juiste beveiligingsklasse is afhankelijk van een risicoanalyse. Deze analyse moet rekening houden met factoren zoals de locatie van het gebouw, de hoogte, de functie en de omgeving.
Materialen en montage voor kunststof daken
Het gebruik van geschikte materialen is van groot belang voor de duurzaamheid en de esthetica van de bliksembeveiliging. Voor kunststof daken zijn de volgende materialen vaak geschikt:
- Aluminium: Leger en korrosiebestendig, ideaal voor moderne en lichte constructies.
- Roestvrij staal: Zeer duurzaam en geschikt voor zowel esthetische als functionele toepassingen.
- Verlooid koper: Traditioneel en esthetisch, maar vereist regelmatig onderhoud.
De keuze van materiaal kan ook worden beïnvloed door de omgeving van het gebouw. In sommige gevallen wordt gekozen voor materialen die beter aansluiten op de kleur of textuur van het kunststof dak.
Hogedrukpersverbindingen
Voor de verbindingen in het leidingstelsel worden vaak hogedrukpersverbindingen gebruikt. Deze verbindingen worden onder een werkdruk van 12 ton vastgezet, wat ervoor zorgt dat het systeem sterk en betrouwbaar is. Dit is vooral belangrijk bij kunststof daken, waarbij een goede bevestiging van de leidingen essentieel is om de integriteit van het systeem te waarborgen.
Bevestigingssteunen
De keuze van bevestigingssteunen hangt af van het type kunststof dakbedekking. Per project wordt vastgesteld welke bevestigingssteunen het beste passen bij het type dak. Het is belangrijk dat de bevestigingspunten goed weggewerkt zijn en niet zichtbaar afsteken tegen het kunststof dak.
Risicoanalyse en maatwerkontwerp
Een goede bliksembeveiliging begint met een risicoanalyse. Deze analyse is conform NEN-EN-IEC 62305 en bepaalt of een bliksembeveiligingssysteem nodig is en welk beveiligingsniveau het meest geschikt is. Factoren die in de risicoanalyse worden meegenomen zijn:
- De locatie van het gebouw.
- De hoogte van het gebouw.
- De functie van het gebouw.
- De geschatte kans op blikseminslag.
Op basis van de risicoanalyse wordt een maatwerkontwerp gemaakt. Dit ontwerp bevat details over de opvanginrichting, afgaande leidingen, aardingssysteem en eventuele aanvullende maatregelen.
Integratie met dakrenovatie of nieuwbouw
Een bliksembeveiligingssysteem moet worden geïntegreerd in de bouw- of renovatieplannen van het gebouw. Het is niet aan te raden om de bliksembeveiliging pas te installeren na de bouw of renovatie, omdat dit extra arbeid en afwerkingsproblemen kan veroorzaken.
Voor kunststof daken is het aan te raden om de bliksembeveiliging tijdens de installatie van de dakbedekking te plaatsen. Dit maakt het mogelijk om de leidingen en bevestigingspunten goed te weggewerken en visueel aantrekkelijk te integreren in de bouwconstructie.
Inspectie, onderhoud en zekerheid
Na de installatie is het belangrijk om regelmatig inspecties en onderhoud uit te voeren om ervoor te zorgen dat het bliksembeveiligingssysteem functioneel blijft. Dit is niet alleen belangrijk voor de veiligheid van het gebouw, maar ook om aan de eisen van de verzekering te voldoen.
Een opleveringsrapport en een keuringsrapport moeten worden opgesteld na de installatie. Deze documenten bevatten de resultaten van de metingen en geven informatie over de aardverspreidingsweerstanden. Ook wordt een revisietekening gemaakt met uitvoerige documentatie over de installatie.
Verzekeringsvereisten en -aanbevelingen
Hoewel er geen wettelijke verplichting is om een bliksembeveiligingssysteem te installeren op kunststof daken, stellen veel verzekeraars dit wel als voorwaarde voor het afsluiten of verlengen van een opstalverzekering. Het niet voldoen aan deze eisen kan gevolgen hebben voor de dekking bij schade veroorzaakt door blikseminslag.
De eisen van verzekeraars kunnen variëren per verzekeraar en zijn vaak afhankelijk van factoren zoals:
- De locatie van het gebouw.
- De kenmerken van het kunststof dak.
- De risicoanalyse die is uitgevoerd.
Sommige verzekeraars verplichten de installatie van een bliksemafleider, terwijl anderen het sterk aanbevelen maar niet verplichten. Het is daarom verstandig om dit duidelijk af te spreken met de verzekeraar bij het aanvragen van een opstalverzekering.
Aanvullende maatregelen voor brandveiligheid
Naast het installeren van een bliksembeveiligingssysteem zijn er aanvullende maatregelen die de brandveiligheid van kunststof daken kunnen verhogen. Deze maatregelen zijn vooral van belang bij het gebruik van riet of andere ontvlambaar dakmateriaal, maar ook bij kunststof daken kunnen aanvullende maatregelen nuttig zijn.
Gesloten onderconstructie
Een gesloten onderconstructie of schroefdak vermindert het risico op brand. Bij deze bouwmethode wordt het kunststof dak op een dichte ondergrond bevestigd, waardoor de zuurstoftoevoer wordt beperkt. Dit vermindert de kans dat een blikseminslag snel leidt tot een vuur.
Brandvertragende coatings
Het aanbrengen van brandvertragende coatings op het kunststof dak kan helpen bij het verminderen van de ontvlambaarheid van het materiaal. Deze coatings zijn een extra beveiliging tegen brandverspreiding bij blikseminslag.
Regelmatig onderhoud
Regelmatig onderhoud van het kunststof dak is essentieel voor het handhaven van de integriteit en veiligheid. Dit omvat:
- Inspectie van de bliksembeveiliging.
- Controle op slijtage en corrosie.
- Wisselen van eventueel beschadigde componenten.
Een goed onderhouden bliksembeveiligingssysteem helpt bij het minimaliseren van risico’s en zorgt voor langdurige bescherming.
Conclusie
Bliksembeveiliging op kunststof daken is een essentieel onderdeel van de bouwtechniek en speelt een cruciale rol bij het beveiligen van zowel woningen als commerciële gebouwen. Het kiezen van de juiste beveiligingsklasse, het gebruik van geschikte materialen en het uitvoeren van een risicoanalyse zijn allemaal belangrijke stappen in het proces.
Voor kunststof daken is het van belang dat de bliksembeveiliging visueel aantrekkelijk is en goed aansluit op de bouwconstructie. De installatie van het systeem moet worden geïntegreerd in de bouw- of renovatieplannen, zodat er geen extra arbeid of afwerkingsproblemen ontstaan.
Naast het installeren van een bliksembeveiligingssysteem zijn er aanvullende maatregelen die de brandveiligheid van kunststof daken kunnen verbeteren. Deze maatregelen zijn vooral van belang bij het gebruik van ontvlambaar dakmateriaal, maar ook bij kunststof daken kunnen extra beveiligingsmaatregelen nuttig zijn.
Bij het installeren van een bliksembeveiliging is het belangrijk om rekening te houden met de eisen van de verzekeraar. Het niet voldoen aan deze eisen kan gevolgen hebben voor de dekking bij schade veroorzaakt door blikseminslag.
Een goed ontworpen en geïnstalleerd bliksembeveiligingssysteem draagt bij aan de veiligheid en duurzaamheid van een gebouw. Het is daarom verstandig om deze installatie serieus te nemen en eventueel een expert in te schakelen voor het ontwerp en de uitvoering van het systeem.