Inleiding
Asbest was gedurende jaren een veelgebruikt materiaal in de bouw, grotendeels vanwege zijn goede isolerende eigenschappen en duurzaamheid. Echter, sinds eind jaren ’90 is het gebruik van asbest in bouwmateriaal in Nederland verboden vanwege de ernstige gezondheidsrisico’s die het met zich meebrengt. Asbest is vaak verwerkt in dakbedekkingen, zoals asbestcementplaten, golfplaten, en dakbeschot. Bij projecten zoals de plaatsing van een dakkapel, het aanbrengen van zonnepanelen, of verbouwingen aan het dak is het van groot belang om te weten of asbest aanwezig is. In dit artikel wordt ingegaan op de rol van asbest in het dakbeschot, hoe je asbest herkent, wanneer verwijdering verplicht is en wat je als eigenaar of bouwer moet doen bij het uitvoeren van renovaties. De informatie is gebaseerd op betrouwbare bronnen en richt zich op een feitgebonden en duidelijke weergave van de situatie.
Wat is asbest dakbeschot en waarom is het gevaarlijk?
Asbest dakbeschot is een materiaal dat tussen de dakplaten of dakpannen en de dakconstructie wordt gebruikt. Het zorgt ervoor dat de dakbedekking op zijn plaats blijft en biedt bovendien isolatie. Tot eind jaren ’90 was het gebruik van asbest in bouwmateriaal nog toegestaan. Vandaag de dag is asbest echter verboden vanwege de gezondheidsrisico’s die het met zich meebrengt.
Asbest bestaat uit vezels die bij beschadiging, verwering of bewerking in de lucht kunnen terechtkomen. Deze vezels zijn onzichtbaar voor het blote oog, maar kunnen bij inademing in het longweefsel terechtkomen, wat leidt tot ernstige aandoeningen. De belangrijkste gezondheidsrisico’s zijn:
- Asbestose: een chronische longaandoening die ontstaat door langdurige blootstelling aan asbestvezels.
- Longkanker: asbest is een bekende carcinogene stof die het risico op longkanker verhoogt.
- Mesothelioom: een zeldzame en agressieve vorm van kanker die specifiek wordt geassocieerd met asbestblootstelling.
Het gebruik van asbest in de bouw is daarom niet alleen een technisch, maar ook een maatschappelijk en juridisch belangrijk onderwerp.
Hoe herken je asbest in dakbeschot en dakplaten?
Het herkennen van asbest in het dakbeschot of de dakbedekking is niet altijd eenvoudig. In sommige gevallen is het visueel duidelijk, maar in andere gevallen is een analysemethode nodig. Hieronder worden enkele kenmerken beschreven die kunnen wijzen op het gebruik van asbest in het dak:
1. Bouwjaar van de woning
Een belangrijk signaal is het bouwjaar van het dak. Asbest is in de meeste gevallen gebruikt in daken die voor 1993 zijn geplaatst. Vanaf 1993 is het gebruik van asbest in de bouw verboden. Inmiddels zijn alle asbestdaken minstens 30 jaar oud.
2. Visuele kenmerken
Asbest kan in de volgende dakbedekking zitten: golfplaten, dakleien of bitumen. Een dak kan beschadigd raken ('verweren') door weer, wind en mos. Bij daken met asbest komen er dan kankerverwekkende asbestvezels vrij. Hoe ouder het dak, hoe groter de kans dat dit gebeurt.
Op de meeste woonhuizen in Nederland ligt géén asbest. Het zit níét in gewone dakpannen en ook niet in rieten daken.
3. Professieel onderzoek
Het identificeren van asbest op daken vereist vaak professionele hulp, omdat visuele inspectie alleen niet voldoende is. Het is belangrijk om een gecertificeerd asbestspecialist in te schakelen om monsters te nemen en te testen op asbestvezels. Asbest is een gevaarlijk materiaal en het is verstandig om hier geen risico’s mee te nemen.
Wanneer is verwijdering van asbest verplicht?
Als asbest in het dakbeschot wordt aangetroffen, is het verwijderen ervan vaak de beste oplossing. Echter, de verwijdering van asbest is niet altijd verplicht. Het hangt af van de staat van het materiaal en het type project waar het dak mee te maken krijgt. Hieronder worden enkele situaties beschreven waarin asbest verwijdering verplicht is:
1. Plaatsing van een dakkapel
Bij de plaatsing van een dakkapel is het noodzakelijk om te controleren of er asbest in het dakbeschot zit. Als dit het geval is, moet het dakbeschot worden verwijderd of afgedekt. Dit is verplicht omdat het dakbeschot bij het plaatsen van de dakkapel kan beschadigd raken, wat kan leiden tot de vrijkomst van asbestvezels.
2. Zonnepanelen
Het plaatsen van zonnepanelen in een dak met asbestbeschot kan het beschot beschadigen. In dat geval moet het asbest dakbeschot worden verwijderd om gezondheidsrisico’s te voorkomen.
3. Verbouwing aan het dak
Wanneer een verbouwing aan het dak wordt uitgevoerd, zoals een nokverhoging of het plaatsen van een nieuw dak, is het verplicht om asbest dakbeschot te verwijderen. Dit geldt ook bij de verwijdering van bestaande dakbedekking of het aanbrengen van een nieuw laag isolatiemateriaal.
4. Brand of schade
Als het dakbeschot beschadigd raakt bij een brand of door ouderdom, kan het gevaarlijk worden. In dat geval moet het dakbeschot worden verwijderd, omdat er een risico is op het vrijkomen van asbestvezels.
Hoe werkt de verwijdering van asbest dakbeschot?
De verwijdering van asbest dakbeschot is een gevoelige en gereglementeerde procedure. Het moet altijd worden uitgevoerd door een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf. De werkzaamheden moeten volgens de bepalingen in bijlage XIIIa van de Arbeidsomstandighedenregeling worden uitgevoerd, conform artikel 4.27 van de Arbeidsomstandighedenwet.
1. Asbestinventarisatie
Voorafgaand aan de verwijdering moet een asbestinventarisatie worden uitgevoerd door een gecertificeerde deskundige. Hierbij wordt bepaald of er asbest aanwezig is, hoeveel en welk type asbest het is.
2. Beoordeling van het risico
Na de inventarisatie wordt beoordeeld of verwijdering nodig is of of het materiaal veilig kan blijven. Bij losgebonden asbest is verwijdering meestal verplicht.
3. Verwijdering of afdekking
Als verwijdering nodig is, wordt het asbest dakbeschot verwijderd. Als het veilig kan blijven, kan het worden afgedekt met een permanente laag isolatie of een ander materiaal.
4. Afvoer en verwerking
Het verwijderde asbestmateriaal moet op een veilige manier worden opgeslagen en afgevoerd naar een speciaal afvalverwerkingsbedrijf dat gecertificeerd is voor asbestafval.
5. Nacontrole
Na de verwijdering wordt er een nacontrole uitgevoerd om te verifiëren dat het werk volgens de regels is uitgevoerd en dat er geen asbestvezels in de lucht zijn aanwezig.
Alternatieven en saneringsopties
Als asbest dakbeschot niet moet worden verwijderd, zijn er alternatieven beschikbaar om het veilig te maken:
- Afdekken: het asbestmateriaal wordt volledig bedekt met een permanente laag, zoals isolatie of een nieuw dakbedekking. Dit is een kostenefficiënte optie, maar alleen toegestaan bij hechtgebonden asbest.
- Isolatie toevoegen: het dak kan worden geïsoleerd zonder het bestaande asbestmateriaal te verstoren. Dit is een populaire optie bij renovaties.
- Zonnepanelen: bij het aanbrengen van zonnepanelen moet worden gecontroleerd of het dakbeschot veilig is. In sommige gevallen is verwijdering verplicht.
Kosten en subsidies voor asbest verwijdering
De verwijdering van asbest dakbeschot kan aanzienlijke kosten met zich meebrengen. De kosten variëren afhankelijk van de omvang van het project, de toegankelijkheid van het dak en de complexiteit van de verwijdering. In sommige gevallen zijn er subsidies beschikbaar, vooral voor woningen die aan bepaalde criteria voldoen, zoals sociale huurwoningen of woningen in energiearme stadsdeel.
Het is raadzaam om een vrijblijvend offerteaanvraag in te dienen bij een gecertificeerd asbestsaneringsbedrijf om een schatting van de kosten te krijgen. Ook kunnen subsidies worden aangevraagd via de gemeente of andere instanties die financiële ondersteuning bieden bij verbouwingen en saneringen.
Tips voor eigenaren en bouwers
1. Check je dak op asbest
Als je van plan bent om veranderingen aan te brengen in je huis, zoals een dakkapel plaatsen of zonnepanelen installeren, is het verstandig om je dak op asbest te laten checken. Dit is niet alleen een veiligheidsmaatregel, maar ook een juridische verplichting bij bepaalde projecten.
2. Plan vroeg genoeg
Als je weet dat er asbest in je dak zit, is het verstandig om de verwijdering vroeg genoeg in te plannen. Dit voorkomt onverwachte uitstel van projecten en helpt om kosten te beheersen.
3. Gebruik gecertificeerde deskundigen
Asbest verwijderen is geen klus die je zelf kunt doen, behalve in bepaalde uitzonderlijke gevallen. Het is verplicht om gecertificeerde professionals in te schakelen om de werkzaamheden veilig uit te voeren.
4. Denk aan alternatieven
Als verwijdering niet verplicht is, zijn er alternatieven beschikbaar die kunnen helpen om het asbest veilig te maken. Afdekken en extra isolatie toevoegen zijn populaire opties die minder kostbaar kunnen zijn.
5. Kijk naar subsidies
In sommige gevallen zijn er subsidies beschikbaar voor asbest verwijdering. Het is verstandig om te informeren bij de gemeente of andere instanties over welke opties er zijn.
Conclusie
Asbest in het dakbeschot is een gevoelig onderwerp, vooral bij projecten zoals het plaatsen van een dakkapel of het aanbrengen van zonnepanelen. Het is belangrijk om te weten hoe je asbest herkent en wanneer het moet worden verwijderd. Asbest is een gevaarlijk materiaal dat ernstige gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Het is verstandig om professionele hulp in te schakelen om te bepalen of er asbest aanwezig is en wat de beste aanpak is. Asbest verwijdering is een gereglementeerde en gevoelige procedure die zorgvuldig moet worden uitgevoerd om de gezondheid van mensen te beschermen en de wet- en regelgeving te遵守. Bij projecten aan het dak is het verstandig om vooraf te controleren of er asbest in of onder het dak zit. Dit helpt om onverwachte problemen te voorkomen en zorgt voor een veilige en juridisch correcte uitvoering van het project.