Een boom op het balkon: wat kun je doen bij hinder door bomen in de dakbedekking

Inleiding

Het rijten in een appartement of woning met balkonoppervlakken biedt gezondheid, esthetiek en een extra functie. Echter, als een boom of struik boven of op het balkon groeit, kan dit leiden tot hinder, overlast of zelfs schade. Dit artikel richt zich op situaties waarin een boom in de buurt van of op een balkon groeit, bijvoorbeeld in de dakbedekking, en hoe je als woningeigenaar of huurder hiermee om kunt gaan. Op basis van huidige wetten, bepalingen en praktijkuitkomsten, worden duidelijke stappen en opties toegelicht. Aan de hand van de relevante wetgeving en praktijkbeelden wordt bepaald wat je mag, moet en niet mag doen.

Wat is de juridische situatie?

1. Definities: bomen, takken en erfgrenzen

In Nederland is een boom of struik in de openbare ruimte of op een particulier erf te beoordelen op basis van de Burgerlijk Wetboek (BW), in het bijzonder artikelen 5:37 en 5:42 BW. Deze regels bepalen hoe dicht bomen, heggen of struiken mogen worden geplaatst bij de erfgrens.

Artikel 5:37 BW: Hierin staat dat een eigenaar van een erf geen onrechtmatige hinder mag toebrengen aan een naburig erf. Dit betreft onder andere licht, lucht, geluid of stank. De hinder moet echter ernstig of buitenproportioneel zijn om als onrechtmatig te worden geacht.
Artikel 5:42 BW: Hierin wordt bepaald dat bomen minimaal 2 meter van de erfgrens moeten staan. Struiken of heggen mogen maximaal 50 cm van de erfgrens staan. Deze afstanden worden gemeten vanaf het midden van het plantsoort. Uitzonderingen zijn mogelijk, bijvoorbeeld als er afspraken zijn tussen buren of als de boom lager is dan de schutting.

2. Wat betekent dit voor een boom op het balkon?

Als een boom of struik in de dakbedekking of op het balkonoppervlak groeit, is het belangrijk te bepalen of dit:

In de verboden zone ligt (dichter dan 2 meter van de erfgrens voor bomen, 50 cm voor struiken).
Hinder of overlast veroorzaakt, zoals bladval, uitwerpselen van vogels, zonlichtverlies of schade aan de dakbedekking.
Een gevaar vormt, bijvoorbeeld door losgekomen takken of rotte delen van de boom die op het balkon of in de woning kunnen vallen.

Als dit het geval is, zijn er juridische en praktische opties om actie te ondernemen.

Wat kun je doen als je hinder ondervindt van een boom op of boven je balkon?

1. Vriendelijke aanpak: contact met de eigenaar

Volgens de praktijk en jurisprudentie is het aan te raden om eerst aan de buren te vragen om de boom of struik te snoeien. Dit kan mondeling of schriftelijk gebeuren. Het is belangrijk om respectvol en duidelijk te zijn over de aard van de overlast, bijvoorbeeld:

"De bladeren vallen continu op mijn balkon en vervuilen mijn tuin."
"De boom veroorzaakt veel schaduw in mijn woning en beperkt mijn zonlicht."
"De wortels van de boom veroorzaken scheurtjes in mijn balkondekking."

In sommige gevallen kan de eigenaar van de boom of de gemeente (als de boom gemeentelijk is) de situatie snel oplossen door de boom te snoeien of te verwijderen.

2. Stuur een brief of melding aan de gemeente

Als de buren of de gemeente geen actie ondernemen, kun je een formele brief sturen of een melding doen bij de gemeente. In deze brief kun je aangeven:

Dat je hinder ondervindt van de boom of struik.
Dat de boom in de verboden zone staat.
Dat er geen actie is genomen bij herhaalde aansporingen.

In de brief kan je ook duidelijk maken dat je, indien nodig, zelf actie zal ondernemen, zoals het snoeien van de takken die over de erfgrens groeien.

3. Verwijder of snoei de takken die over de erfgrens groeien

Volgens artikel 5:44 BW mag je als eigenaar van een erf overhangende takken van bomen van de buren verwijderen, mits deze over de erfgrens groeien. Dit geldt niet voor de boom zelf, wel voor de takken die zich op jouw grond bevinden.

Let op:

Je mag alleen de overhangende takken verwijderen, niet de boom zelf.
Je mag de boom niet beschadigen.
Je bent aansprakelijk voor eventuele schade die je aan de boom of boomstronk veroorzaakt.
Het is verstandig om dit werk te laten doen door een professionele tuin- en graszorgbedrijf, om juridisch en technisch correct te handelen.

4. Verwijdering van wortels of takken die schade veroorzaken

Als de wortels van de boom schade aan je balkondekking of muren veroorzaken, mag je deze verwijderen zonder toestemming van de eigenaar. Dit geldt alleen voor wortels of takken die binnen jouw erf of eigendom liggen. Ook hier geldt dat je de boom zelf niet mag verwijderen.

Een voorbeeld: als wortels van een boom van de buren in je balkondekking treden en hierdoor scheurtjes of lekkages ontstaan, mag je die wortels verwijderen, maar alleen tot aan de grens van je eigendom.

Wat als de boom eigendom is van de gemeente?

Als de boom in kwestie gemeentelijk eigendom is, zijn er iets andere regels. De gemeente is dan verantwoordelijk voor het onderhoud van de boom. Dit betekent dat je:

De gemeente kunt aanvragen om de boom te snoeien of te verwijderen.
Een klacht indient bij de Nationale Ombudsman, als de gemeente niet reageert.
Je aansprakelijkheid beperkt is, omdat je de boom niet zelf kunt snoeien of verwijderen.

De Nationale Ombudsman kan helpen bij het beoordelen van de manier waarop de gemeente heeft reageerd. Ze kunnen aangeven of de gemeente voldoende heeft geluisterd, de situatie heeft bekeken en alternatieven heeft besproken.

Let op: De Nationale Ombudsman kan geen oordeel uitbrengen over het snoeien of kappen van een boom, maar wel over het gedrag van de gemeente bij het afhandelen van een klacht.

Wat als de boom ouder is dan 20 jaar?

Als de boom die hinder veroorzaakt ouder is dan 20 jaar, geldt de regel van verjaring. Dit betekent dat het recht om de boom te verwijderen vervalt, ook als deze binnen de verboden zone staat of hinder veroorzaakt.

In dit geval kun je:

Geen klacht indienen over de verwijdering van een boom die ouder is dan 20 jaar.
Verwijdering van overhangende takken of wortels mogelijk zijn, mits deze schade veroorzaken.
Problemen melden bij de gemeente, als de boom gemeentelijk is.

Kosten en aansprakelijkheid

1. Wie betaalt voor het snoeien van overhangende takken?

Als je de overhangende takken van je buren verwijdert, ben jij verantwoordelijk voor de kosten. Dit geldt ook als je de takken aan een tuinbedrijf overlaat.

Een uitzondering kan zijn als je en je buur persoonlijk afspreken dat de kosten gedeeld worden, bijvoorbeeld 50-50. In de praktijk is dit vaak het geval, maar dit hangt af van de situatie en het contact tussen de partijen.

2. Verantwoordelijkheid bij schade

Als je bij het snoeien van de boom schade veroorzaakt, ben je aansprakelijk. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als de boom omvalt of als je een tak verwijdert die leidt tot een rotte of gevaarlijke situatie.

Het is daarom verstandig:

Om professioneel snoeien te laten doen.
Om een brief of akkoord op te stellen met je buur over de verwijdering van de takken.
Om een duidelijke communicatie te houden met de gemeente of eigenaar van de boom.

Praktische stappenplan

Hieronder is een overzicht van de stappen die je kunt ondernemen, op basis van de bovenstaande informatie:

1. Vraag de buren of gemeente om actie

Laat weten dat je hinder ondervindt van de boom of struik.
Vraag om snoeiwerkzaamheden of verwijdering.
Vermeld dat je bereid bent tot samenwerking.

2. Stuur een brief indien er geen actie volgt

Geef een redelijke termijn (4 tot 6 weken).
Meld dat je anders zelf actie zult ondernemen.
Stuur dit aan de gemeente als de boom gemeentelijk is.

3. Verwijder overhangende takken of wortels zelf

Zorg dat je alleen takken verwijdert die over de erfgrens groeien.
Verwijder geen deel van de boom zelf.
Zorg dat je geen schade veroorzaakt.

4. Blijf contact houden met de gemeente of buur

Volg op wat de gemeente of buur doet.
Stel aanvullende vragen of maak afspraken over verdere actie.
Indien nodig, stel een klacht bij de Nationale Ombudsman.

Wat is de rol van de Nationale Ombudsman?

De Nationale Ombudsman helpt burgers bij het afhandelen van klachten tegen overheden, zoals gemeenten. Ze kunnen beoordelen of:

De gemeente voldoende heeft geluisterd naar jouw klacht.
De gemeente actie heeft genomen.
Alternatieven zijn besproken.

De ombudsman kan geen oordeel uitbrengen over of een boom mag worden gesnoeid of gekapt, maar kan wel beoordelen of de gemeente correct heeft gehandeld bij de afhandeling van de klacht.

In sommige gevallen wordt de Bomenwijzer gebruikt als hulpmiddel. Dit is een online tool die helpt bij het beoordelen van bomenoverlast en het nemen van maatregelen.

Conclusie

Een boom op of boven het balkon kan zowel esthetisch als praktisch een uitdaging vormen. Als je hinder ondervindt, zijn er verschillende juridische en praktische opties beschikbaar. Het is belangrijk om eerst contact op te nemen met de eigenaar of gemeente en eventueel een brief of melding in te dienen. In sommige gevallen is het toegestaan om overhangende takken of wortels te verwijderen, maar je dient dit voorzichtig en verantwoord te doen. De rol van de Nationale Ombudsman kan helpen bij het beoordelen van de gedragingen van de gemeente, maar niet bij het besluit om een boom te kappen of te snoeien. Alles in overleg en met respect betekent het meest gunstige resultaat voor alle partijen.