Een energielabel is in de meeste gevallen verplicht voor bedrijfspanden bij verkoop, verhuur of oplevering. Dit label geeft inzicht in de energieprestatie van het pand, uitgedrukt in kilowattuur per vierkante meter per jaar (kWh/m²/jr), en helpt om eventuele energiebesparende maatregelen in te schatten. Toch zijn er bepaalde situaties waarin het aanvragen van een energielabel niet verplicht is. Dit artikel geeft een overzicht van de uitzonderingen, de redenen hiervoor en hoe de regels zich op verschillende pandtypen en situaties uitwerken.
Inleiding
Sinds 2015 is het in Nederland verplicht voor de meeste gebouwen om bij verkoop, verhuur of oplevering een energielabel te overleggen. Bedrijfspanden zijn hier geen uitzondering op, mits ze voldoen aan bepaalde voorwaarden, zoals een gebruiksoppervlakte van minstens 50 m². Echter, niet alle bedrijfspanden zijn onderworpen aan deze regel. Voor bepaalde categorieën gebouwen geldt de verplichting niet. Deze uitzonderingen zijn geregeld in nationale wetgeving en worden beheerd door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILenT). In dit artikel bespreken we welke panden en situaties niet onder de energielabelplicht vallen, en waarom deze uitzonderingen zijn ingesteld.
Wanneer is een energielabel voor bedrijfspanden verplicht?
Voordat we ingaan op de uitzonderingen, is het belangrijk om duidelijk te maken onder welke omstandigheden een energielabel wel verplicht is. Dit helpt bij het begrijpen van de context van de uitzonderingen.
1. Verkoop, verhuur of oplevering
Een energielabel is verplicht bij de verkoop, verhuur of oplevering van een bedrijfspand. Dit geldt voor de meeste bedrijfspanden, zoals kantoren, winkelpanden, hotels, restaurants, enzovoort. Het label moet tijdens deze transacties worden aangeboden aan potentiële kopers of huurders.
2. Minimale gebruiksoppervlakte
Een bedrijfspand moet minimaal 50 m² gebruiksoppervlakte hebben om onder de energielabelplicht te vallen. Voor kantoren met een oppervlakte van 250 m² of meer is er een extra eis: het energielabel moet ook duidelijk zichtbaar opgehangen worden voor het publiek. Deze maatregel is vanaf 2023 van kracht.
3. Kwaliteitseis voor kantoren
Sinds 2023 is er een nieuwe regeling voor kantoorpanden. Deze panden moeten minimaal een energielabel C hebben. Dit betekent dat oudere of minder efficiënte kantoren eventueel verbeteringen moeten doorvoeren om aan de eis te voldoen.
Wanneer is een energielabel voor bedrijfspanden niet verplicht?
Hoewel de energielabelplicht voor de meeste bedrijfspanden van toepassing is, zijn er wel uitzonderingen. Deze worden bepaald op basis van de functie, gebruiksgeschiedenis, energieverbruik en het type gebouw. Hieronder geven we een overzicht van alle uitzonderingen, gebaseerd op de informatie uit de bronnen.
1. Gebouwen voor religieuze activiteiten
Gebouwen die gebruikt worden voor religieuze activiteiten, zoals kerken, moskeeën en andere religieuze locaties, zijn vrijgesteld van de energielabelplicht. Deze uitzondering is ingevoerd om te respecteren dat dergelijke gebouwen vaak niet of weinig energie verbruiken voor klimaatbeheersing en dat de energieprestatie minder relevant is in de context van hun gebruiksdoel.
2. Beschermde monumenten
Gebouwen die beschermde monumenten zijn, zoals geregeld in de Erfgoedwet of in provinciale of gemeentelijke monumentenverordeningen, zijn ook vrijgesteld. De reden hiervoor is dat het veranderen van historische gebouwen vaak niet mogelijk of gewenst is om hun historische waarde en originele structuur te behouden. De energielabelplicht is hier dus niet van toepassing.
3. Gebouwen voor opslag of bewerking
Bedrijfspanden die uitsluitend worden gebruikt voor opslag of bewerking, zoals fabriekshallen, magazijnen en logistieke gebouwen, zijn vrijgesteld. Deze panden gebruiken meestal geen of weinig energie voor klimaatbeheersing, zoals verwarming of koeling. De energieprestatie is hier dan ook niet zo relevant voor de gebruiksfunctie.
4. Gebouwen met een tijdelijke bestemming
Bepaalde gebouwen die slechts tijdelijk in gebruik zijn, zoals noodwinkels, bouwketen of noodlokalen, zijn niet onderworpen aan de energielabelplicht. Deze locaties worden meestal gebruikt voor een beperkte periode (maximaal 2 jaar) en zijn vaak tijdelijk of in transitie. Het opstellen van een energielabel is hier dan ook niet verplicht.
5. Gebouwen die minder dan 4 maanden per jaar in gebruik zijn
Woningen of bedrijfspanden die minder dan 4 maanden per jaar in gebruik zijn, zoals seizoensgebonden vakantieaccommodaties of tijdelijke kantoren, zijn ook vrijgesteld. Daarnaast moet het verwachte energieverbruik lager zijn dan 25% van wat normaal gebeurt bij permanent gebruik. Deze regel is bedoeld om tijdelijke of seizoensgebonden panden niet extra te belasten met de energielabelplicht.
6. Gebouwen zonder klimaatbeheer
Schuren, garages en andere gebouwen die geen energie gebruiken voor klimaatbeheersing (zoals verwarming of koeling) zijn ook niet onderworpen aan de energielabelplicht. Deze panden hebben weinig tot geen invloed op het energieverbruik vanwege hun functie en gebruik, en het opstellen van een energielabel is dan ook niet verplicht.
7. Gebouwen met een oppervlakte kleiner dan 50 m²
Vrijstaande gebouwen of panden met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m² zijn niet verplicht tot het aanvragen van een energielabel. Voorbeelden hiervan zijn tiny houses, woonwagens of woonboten. Deze panden zijn meestal klein van formaat en hebben een beperkt energieverbruik, waardoor het label minder relevant is.
8. Onteigende gebouwen
Wanneer een gebouw is onteigend en vervolgens gesloopt wordt, is het ook niet verplicht om een energielabel aan te vragen. De reden hiervoor is dat het gebouw niet langer in gebruik is en niet op de markt komt voor verkoop of verhuur. De energielabelplicht is hier dus niet van toepassing.
Praktische gevolgen en handhaving
De energielabelplicht wordt gecontroleerd door de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILenT). Wanneer bij een inspectie geen geldig energielabel aanwezig is, kan een boete worden opgelegd. De hoogte van deze boete kan tot wel €20.250,- oplopen, afhankelijk van de omstandigheden en de ernst van de overtreding. In ernstige gevallen, waarbij herhaaldelijk geen actie wordt ondernomen, kan de gemeente zelfs het pand sluiten op straffe van een dwangsom.
Het is daarom belangrijk om bij verkoop, verhuur of oplevering van een bedrijfspand te controleren of het pand onder de energielabelplicht valt en of het energielabel al aanwezig is. In sommige gevallen kan het ook zinvol zijn om het energielabel bij te werken of te laten opstellen, ook als het niet verplicht is, bijvoorbeeld om potentiële kopers of huurders te informeren over de energieprestatie van het pand.
Invloed van het energielabel op de marktwaarde en huurprijs
Hoewel het energielabel niet verplicht is voor alle bedrijfspanden, kan het toch een invloed hebben op de marktwaarde en huurprijs van het pand. Bedrijfspanden met een beter energielabel (zoals A of A+) kunnen aantrekkelijker zijn voor kopers of huurders, omdat ze een lager energieverbruik en dus lagere kosten beloven. Daarentegen kunnen panden met een slechter label (zoals G) moeilijker te verhuren of te verkopen zijn en eventueel een lagere waarde kunnen hebben.
Het is daarom belangrijk om, ook bij uitzonderingen, in te zien of het aanvragen van een energielabel toch zinvol kan zijn voor de marktwaarde of huurbaarheid van het pand. In sommige gevallen kan het aanvragen van een energielabel zelfs een investering zijn die zich op de lange termijn terugbetaalt.
Kosten en voordelen van het aanvragen van een energielabel
Hoewel het energielabel voor bepaalde panden niet verplicht is, is het soms nog steeds verstandig om het aan te vragen. De kosten voor het aanvragen van een energielabel variëren afhankelijk van factoren zoals de grootte van het pand, de gebruiksfunctie en de tijd die een energieprestatieadviseur nodig heeft om het pand te onderzoeken. Beschikbaarheid van technische informatie, zoals bouwtekeningen, kan de kosten verlagen.
Spoedverzoeken of extra advieswerk kunnen de kosten wel verhogen. Daarnaast is het vaak mogelijk om korting te krijgen wanneer meerdere panden tegelijk worden aangemeld voor een energielabel.
Het aanvragen van een energielabel kan bovendien helpen om eventuele energiebesparende maatregelen te identificeren. Dit kan leiden tot lagere energiekosten en dus een positieve financiële terugverdientijd, vooral in langdurig gebruikt bedrijfspanden.
Invloed van de energielabelplicht op duurzaamheid en energiebesparing
De energielabelplicht is bedoeld om de energieprestatie van gebouwen te verbeteren en zo bij te dragen aan duurzame ontwikkeling en energiebesparing. Door het aanvragen van een energielabel worden kopers, huurders en eigenaars geïnformeerd over de energieprestatie van het pand en de mogelijke verbeteringen.
De regels zijn opgesteld om het energieverbruik van gebouwen te verlagen en de klimaatimpact te beperken. De uitzonderingen zijn daarom ook gericht op panden waarbij de energieprestatie minder relevant is of waar het veranderen van het gebouw niet mogelijk is of wenselijk.
Toekomstverwachtingen en mogelijke veranderingen
De energielabelplicht is een relatief jonge regeling in Nederland en kan in de toekomst verder worden uitgebreid of aangepast. Sinds 2023 is bijvoorbeeld een nieuwe eis ingevoerd voor kantoorpanden, die minimaal energielabel C moeten hebben. In de toekomst kan het zijn dat ook andere bedrijfspanden aan dergelijke eisen worden onderworpen.
Daarnaast kan het zijn dat bepaalde uitzonderingen worden herzien of ingetrokken, afhankelijk van het beleid en de doelstellingen rondom duurzaamheid en energiebesparing. Het is daarom verstandig om op de hoogte te blijven van eventuele wijzigingen in de wetgeving.
Conclusie
Hoewel het energielabel verplicht is voor de meeste bedrijfspanden bij verkoop, verhuur of oplevering, zijn er ook uitzonderingen. Deze worden bepaald op basis van de functie, gebruiksgeschiedenis, energieverbruik en het type gebouw. Gebouwen voor religieuze activiteiten, beschermde monumenten, opslag of bewerking, tijdelijke bestemming en panden met een oppervlakte kleiner dan 50 m² zijn bijvoorbeeld niet onderworpen aan de energielabelplicht.
Het is belangrijk om te begrijpen onder welke omstandigheden een energielabel verplicht is en onder welke het niet is. Dit helpt bij het nemen van beslissingen over verkoop, verhuur of renovatie van een bedrijfspand. Bovendien is het aanvragen van een energielabel niet alleen verplicht in bepaalde gevallen, maar ook vaak zinvol voor de marktwaarde en energieprestatie van het pand.
Zowel eigenaars als huurders moeten op de hoogte zijn van deze regels en eventueel actie ondernemen. De energielabelplicht is een belangrijk onderdeel van het duurzame bouwbeleid in Nederland en helpt bij het verbeteren van de energieprestatie van gebouwen.