Het energielabel is in Nederland een centraal instrument om de energieprestatie van woningen en gebouwen te bepalen. Het label, dat uitgedrukt wordt in de letters A t/m G, is gebaseerd op het EP2-criterium: het primaire fossiele energieverbruik van het gebouw per vierkante meter per jaar. Dit artikel geeft een uitgebreid overzicht van het EP2-criterium, de rol van EP-Online, en de praktische implicaties voor eigenaren, adviseurs en professionals in de bouwsector.
Wat is het EP2-criterium?
Het EP2-criterium staat voor het primair fossiele energieverbruik van een gebouw. Dit is een essentieel component in de bepaling van het energielabel, dat uitgedrukt wordt in kilowattuur per vierkante meter per jaar (kWh/m²/jaar). Het EP2-gegeven is afgeleid uit een gedetailleerde inspectie van de energieinstallaties van het pand, zoals verwarming, koeling, warm tapwater, ventilatie en eventuele opwekking van hernieuwbare energie.
De bepaling van het EP2-criterium vindt plaats tijdens een opname ter plaatse. Daarbij wordt onder andere gekeken naar:
- De mate van isolatie en de thermische prestatie van het gebouw (EP1)
- Het daadwerkelijke energiegebruik op basis van standaard gebruikersgedrag
- Het aandeel van hernieuwbare energie (EP3)
Het EP2-criterium bepaalt dan de energielabelklasse, die op schaal A t/m G loopt. Voor woningen zijn de energielabels gekoppeld aan een vaste range van EP2-waarden. Voor utiliteitsbouw variëren deze waarden per functie van het gebouw. Een kantoorpand kan bijvoorbeeld een andere EP2-range hebben dan een winkelpand, zelfs als het EP2-gebruik hetzelfde is.
De rol van EP-Online
EP-Online is de officiële landelijke database waarin energielabels en energieprestatie-indicatoren (EI) van gebouwen worden opgeslagen. Het is een centrale bron voor zowel particuliere als zakelijke eigenaren om energielabels te raadplegen en te downloaden. Deze database is een essentieel onderdeel van de Nederlandse energieprestatie-regelgeving.
Een energielabel is pas officieel en geldig als het in EP-Online is geregistreerd. Dit betekent dat alleen labels die in deze database voorkomen, erkend worden als officiële energieprestatie-informatie. Voor woningen geldt dit sinds 2015, voor utiliteitsgebouwen sinds 2021.
Er zijn meerdere manieren om energielabels in EP-Online te raadplegen:
- Op adresniveau: Zowel particuliere als zakelijke eigenaren kunnen energielabels opvragen via EP-Online.nl of via MijnOverheid. Voor particulieren is inloggen met DigiD voldoende, terwijl zakelijke eigenaren eHerkenning nodig hebben.
- Op wijk- of gemeenteniveau: Gebruik maken van de databank Klimaatmonitor is mogelijk voor algemene cijfers over energieprestaties per wijk of gemeente.
- Groothernieuwingen: Voor partijen die meerdere labels willen raadplegen, is het mogelijk om bulkbestanden te downloaden via EP-Online of via de API-webservice. Dit vereist echter ICT-kennis en een hoger eHerkenningniveau (EH3).
Downloaden van het energielabel
Het downloaden van het energielabel is enkel mogelijk voor labels die vanaf een bepaald jaartal in EP-Online zijn geregistreerd:
- Woningen: vanaf 2015
- Utiliteitsgebouwen: vanaf 2021
De procedure verschilt per gebruiker:
- Particuliere eigenaar: via MijnOverheid met DigiD
- Zakelijke eigenaar: via EP-Online met eHerkenning
Voor zowel particuliere als zakelijke gebruikers is het mogelijk om het energielabel te verifiëren. Afschriften van labels die vanaf 1 januari 2021 zijn geregistreerd, bevatten een digitale ondertekening die kan worden geverifieerd via een stappenplan op de RVO-website.
Energielabels en de verplichtingen
Sinds 1 januari 2008 is het verplicht om een energielabel te overhandigen bij:
- Verkoop van een woning of pand
- Verhuur van een woning of pand
- Oplevering van een nieuw gebouw
Het energielabel moet geregistreerd zijn in EP-Online en bevat gedetailleerde informatie over de energieprestaties van het gebouw, samen met mogelijke verbetertrajecten. Het label is dan ook een juridisch verplicht document dat zowel voor de koper/verhuurder als de verkoop/verhuurder een rol speelt.
Bij het downloaden van het energielabel dient er rekening mee gehouden te worden dat het enkel geldig is als het is geregistreerd in de officiële database. Niet-geregistreerde labels zijn niet erkend en kunnen niet gebruikt worden voor juridische doeleinden.
Het energielabel en renovatieopties
Het energielabel is niet alleen een informatief instrument, maar ook een uitgangspunt voor mogelijke renovatieopties. Het EP2-criterium geeft een duidelijk beeld van het energieverbruik en helpt bij het identificeren van verbeterpunten. De software die wordt gebruikt voor het bepalen van het label, berekent automatisch mogelijke verbetertrajecten, zoals:
- Verbetering van de isolatie
- Aanleg van warmtepompen
- Installatie van zonnepanelen
- Verbetering van de ventilatie en warmteterugwinning
Deze opties worden in het energielabel vermeld en kunnen gebruikt worden om het energielabel te verbeteren. Voor woningen is het doel vaak om het label te verbeteren tot minimaal klasse C, wat betekent dat het EP2-criterium binnen een bepaalde grens moet liggen.
De rol van energieprestatie-adviseurs
Energieprestatie-adviseurs spelen een centrale rol in de registratie en uitwerking van energielabels. Zij voeren de opname uit, voeren de gegevens in in de geattesteerde software en bepalen het energielabel. Voor hun werk is een account in EP-Online nodig, wat sinds 1 januari 2021 verplicht is.
Het inloggen in EP-Online gebeurt via eHerkenning, en adviseurs moeten minstens het eHerkenningniveau 3 (EH3) aanvragen. Dit is een hogere beveiliging dan EH2 of EH2+ en vereist extra stappen bij de aanvraag. De leveranciers van eHerkenning zijn verantwoordelijk voor de toegang tot EP-Online, en soms is het nodig om een aparte dienst te activeren.
Zodra een adviseur is ingelogd, kan hij of zij energielabels registreren. Een belangrijk aspect is dat de registratie permanent is: nadat een label is opgenomen in de database, kan deze niet meer ongedaan gemaakt worden. Dit benadrukt de verantwoordelijkheid van de adviseur bij het invullen en registreren van het energielabel.
De grenswaarden voor het energielabel
De energielabelklasse is gebaseerd op de Energie-Index (EI), die is afgeleid van het EP2-criterium. Voor woningen gelden de volgende grenswaarden:
| Labelklasse | Grenswaarden Energie-Index (EI) woningen |
|---|---|
| A | < 1.20 |
| B | 1.21 - 1.40 |
| C | 1.41 - 1.80 |
| D | 1.81 - 2.10 |
| E | 2.11 - 2.40 |
| F | 2.41 - 2.70 |
| G | > 2.70 |
De Energie-Index is een getal dat het energieverbruik van het gebouw in relatie brengt tot een referentiegebouw. Een lager getal betekent een betere energieprestatie. Het label is dan ook een maat voor de efficiëntie van het gebouw en helpt bij het bepalen van mogelijke verbetermaatregelen.
Utiliteitsbouw en EP2
Utiliteitsbouw is een aparte categorie waarin het EP2-criterium en het energielabel anders worden bepaald. In tegenstelling tot woningen, waarbij het EP2-criterium uniform is, variëren de grenswaarden per functie van het gebouw. Dit is te begrijpen, gezien de verschillende energieverbruiken van bijvoorbeeld een kantoor, een winkel of een sportpand.
Daarom is het EP2-criterium voor utiliteitsbouw functie-afhankelijk. Voor kantoren is bijvoorbeeld een andere EP2-range geldig dan voor winkels of bijeenkomstfuncties. Dit maakt het bepalen van het energielabel complexer, vooral bij gebouwen met meerdere functies. In dergelijke gevallen wordt het EP2-criterium berekend op basis van de verhouding tussen de functies, wat leidt tot een gecombineerd energielabel.
Conclusie
Het EP2-criterium is een fundamenteel onderdeel van het energielabelsysteem in Nederland. Het geeft een duidelijk beeld van het fossiele energieverbruik van een gebouw en helpt bij het bepalen van de energielabelklasse. Met de introductie van EP-Online is de registratie en toegang tot energielabels gestandaardiseerd en gecentraliseerd. Zowel particuliere als zakelijke eigenaren kunnen hier energielabels raadplegen en downloaden, wat essentieel is voor verplichtingen bij verkoop, verhuur of nieuwbouw.
Het energielabel is meer dan een verplicht document; het is ook een uitgangspunt voor mogelijke verbetermaatregelen en een hulpmiddel voor investeringen in energie-efficiëntie. Voor adviseurs en professionals in de bouwsector is het EP2-criterium en het EP-Online-systeem essentieel voor het uitvoeren van energieprestatie-inspecties en registraties.