Het energielabel is een essentieel onderdeel bij de verkoop of verhuur van een woning of bedrijfspand in Nederland. Het label geeft een duidelijke weergave van de energieprestatie van een gebouw en draagt bij aan een transparante vastgoedmarkt. Maar wat gebeurt er als er geen energielabel beschikbaar is bij de overdracht van een woning? In dit artikel behandelen we de juridische en praktische gevolgen van het ontbreken van een energielabel, leggen we de verplichtingen van verkoop- en verhuurders uit en geven we concrete stappen om eventuele problemen te voorkomen.
De wettelijke verplichting van het energielabel
In Nederland is het energielabel sinds 2015 wettelijk verplicht bij de verkoop, verhuur of oplevering van een woning of bedrijfspand. Dit geldt ook voor advertenties waarin de woning wordt aangeboden. Het energielabel moet op het moment van de eigendomsoverdracht aan de koper worden overhandigd en moet op dat moment ook al in de advertentie vermeld zijn.
Een energielabel is het resultaat van een inspectie uitgevoerd door een erkend EP-adviseur. Deze inspectie beoordeelt factoren zoals isolatie, verwarming, ventilatie en de aanwezigheid van duurzame energiebronnen. Het energielabel wordt vervolgens geregistreerd in het landelijke systeem en is geldig gedurende tien jaar.
Het energielabel speelt een rol bij de prijsvorming van een woning, aangezien potentiële kopers of huurders vaak aandacht besteden aan de energiezuinigheid van een woning. Daarnaast is het een instrument dat wordt gebruikt door de overheid om het energieverbruik van de gebouwde omgeving terug te dringen en om vastgoedeigenaren te stimuleren tot verduurzaming.
Gevolgen van het ontbreken van een energielabel
Het ontbreken van een energielabel bij de overdracht van een woning heeft meerdere gevolgen, zowel juridisch als praktisch. Deze gevolgen zijn afhankelijk van de situatie en kunnen variëren per individu of organisatie.
1. Boetes
Het meest directe gevolg van het ontbreken van een energielabel is dat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een boete kan opleggen. Voor particuliere woningeigenaren kan de boete oplopen tot ongeveer €170. Voor bedrijven of beleggers is de boete hoger, namelijk ongeveer €340.
De ILT voert controles uit op de naleving van de energielabelplicht. Als blijkt dat een verkoper of verhuurder geen geldig energielabel heeft aangeboden of heeft vermeld in advertenties, ontvangt de betreffende persoon of organisatie een brief met daarin de boete. De boete kan ook worden opgelegd wanneer het label ongeldig is of niet officieel geregistreerd staat.
2. Vertraging in de verkoop of verhuur
Naast een boete leidt het ontbreken van een energielabel vaak tot vertraging in de verkoop- of verhuurprocedure. Kopers of huurders zijn vaak niet bereid om door te gaan met een overdracht als het energielabel ontbreekt. Dit kan leiden tot een verlenging van de verkoopperiode, verlies van potentiële kopers en in sommige gevallen zelfs tot het sluiten van een contract.
Daarnaast moet het energielabel op voorhand worden aangevraagd bij de advertentie. Als het label op dat moment nog niet beschikbaar is, kan het niet worden vermeld in de advertentie, wat extra complicaties kan veroorzaken. De koper kan in dat geval bijvoorbeeld de kosten voor het alsnog aanvragen van het label verhalen op de verkoper.
3. Verlies aan betrouwbaarheid en verkoopbaarheid
Een energielabel draagt bij aan de transparantie van de vastgoedmarkt. Kopers en huurders gebruiken het label om woningen met elkaar te vergelijken. Het ontbreken van een energielabel kan het vertrouwen van kopers verminderen en de verkoopbaarheid van de woning negatief beïnvloeden. Potentiële kopers kunnen bijvoorbeeld twijfelen over de energiezuinigheid van de woning en aannames maken die in hun nadeel kunnen zijn.
Uitzonderingen op de energielabelplicht
Er zijn een aantal uitzonderingen waarin het energielabel niet verplicht is. Deze situaties zijn vastgelegd in de Nederlandse wetgeving en gelden voor zowel verkoop als verhuur.
1. Monumenten
Rijksmonumenten, provinciale en gemeentelijke monumenten zijn vrijgesteld van de energielabelplicht. Deze gebouwen zijn vaak van historische waarde en kunnen niet op dezelfde manier worden geïsoleerd of geherbouwd als moderne woningen.
2. Tijdelijke en kleinere gebouwen
Tijdelijke gebouwen met een geplande gebruiksduur van maximaal twee jaar zijn vrijgesteld. Ook zelfstandige gebouwen kleiner dan 50 m² zijn niet onderworpen aan de energielabelplicht.
3. Religieuze en industriële panden
Religieuze gebouwen zoals kerken zijn vrijgesteld. Daarnaast zijn industriële panden en werkplaatsen met een laag energieverbruik ook niet verplicht tot het aanvragen van een energielabel.
4. Vakantiewoningen en woningen voor sloop
Vakantiewoningen die minder dan vier maanden per jaar gebruikt worden zijn vrijgesteld. Woningen die worden verkocht voor sloop zijn ook niet verplicht tot het aanvragen van een energielabel.
5. Overdracht binnen familie of bij gedwongen verkoop
Een energielabel is formeel niet verplicht bij overdracht binnen familie, bijvoorbeeld bij een erfenis. Ook bij gedwongen verkoop, zoals een veiling na een executie, is een energielabel niet verplicht.
Hoe voorkom je problemen met het energielabel?
Het voorkomen van problemen met het energielabel is relatief eenvoudig, mits je tijdig actie ondernemt. Hier zijn een aantal concrete stappen die je kunt nemen:
1. Regel tijdig een energielabel
De meest effectieve manier om problemen te voorkomen is om het energielabel ruim voor verkoop of verhuur aan te vragen. Dit zorgt ervoor dat het label beschikbaar is bij de overdracht en in advertenties kan worden vermeld. Het energielabel wordt uitgevoerd door een erkend EP-adviseur die de energieprestatie van de woning beoordeelt.
2. Zorg voor correcte registratie
Het energielabel moet correct worden geregistreerd in het landelijke systeem. Dit betekent dat het label door een erkend EP-adviseur moet worden aangemaakt en officieel moet worden ingeschreven. Een voorlopig energielabel is niet voldoende, omdat het geen wettelijke status heeft.
3. Bewaar en deel het document
Het digitale energielabel moet goed worden bewaard en aan de koper of huurder worden gegeven. Het label moet ook in de koopovereenkomst worden opgenomen om misverstanden en eventuele geschillen te voorkomen.
4. Gebruik een betrouwbare dienstverlener
Het gebruik van een betrouwbare dienstverlener zoals RegioLabel of een andere erkende EP-adviseur helpt bij het voorkomen van boetes, vertragingen en onnodige zorgen. Deze dienstverleners werken met erkende adviseurs en begeleiden je bij het aanvragen van het energielabel en bij eventuele vragen.
De rol van het energielabel bij verkoop en verhuur
Het energielabel speelt een centrale rol bij de verkoop en verhuur van woningen. Het label moet niet alleen op voorhand worden aangevraagd, maar ook worden vermeld in advertenties en worden overhandigd bij de overdracht. Het energielabel is een essentieel onderdeel van de vastgoedmarkt en draagt bij aan transparantie en vertrouwen.
Het energielabel geeft kopers en huurders inzicht in de energiezuinigheid van een woning. Het label bevat informatie over de isolatie, verwarming, ventilatie en eventuele duurzame energiebronnen. Op basis van deze informatie kunnen kopers en huurders beslissingen nemen over de aankoop of huur van een woning.
Het energielabel is ook een instrument om vastgoedeigenaren te stimuleren tot verduurzaming. Het label geeft een duidelijke weergave van de energieprestatie van een woning en kan dienen als basis voor verbetermaatregelen. Deze maatregelen kunnen leiden tot een beter energielabel en een lagere energierekening.
Kosten van het energielabel
De kosten van het aanvragen van een energielabel variëren afhankelijk van het type woning en de oppervlakte. Voor een normale eengezinswoning bedragen de kosten in 2023 ongeveer €285. Voor appartementen zijn de kosten lager, namelijk €260. Voor vrijstaande woningen zijn de kosten iets hoger, namelijk €320.
De kosten voor bedrijfspanden variëren meer, afhankelijk van de grootte. Voor bedrijfspanden kleiner dan 100 m² bedragen de kosten €525 ex. BTW. Voor grotere bedrijfspanden ligt het tarief hoger, tot €700 ex. BTW voor panden tussen 251 en 500 m².
De kosten worden bepaald door meerdere factoren, waaronder het woningtype, de beschikbare documentatie en de tijd die een energieadviseur nodig heeft om de kenmerken van de woning op te nemen. Als je al een geregistreerd energielabel hebt, blijft dat geldig gedurende tien jaar.
Samenvatting
Het energielabel is een essentieel onderdeel bij de verkoop of verhuur van een woning of bedrijfspand in Nederland. Het label geeft een duidelijke weergave van de energieprestatie van een gebouw en draagt bij aan een transparante vastgoedmarkt. Het ontbreken van een energielabel bij de overdracht van een woning kan leiden tot boetes, vertraging in de verkoop- of verhuurprocedure en een verlies aan betrouwbaarheid en verkoopbaarheid.
De energielabelplicht geldt voor alle woningen en bedrijfspanden, met uitzondering van bepaalde situaties zoals monumenten, tijdelijke gebouwen en woningen voor sloop. Het voorkomen van problemen met het energielabel is relatief eenvoudig, mits je tijdig actie ondernemt. Door het energielabel ruim voor verkoop of verhuur aan te vragen, correct te registreren en goed te bewaren en te delen, kun je ervoor zorgen dat het energielabel geen obstakel vormt bij de overdracht van je woning.
Het energielabel speelt ook een rol bij de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Het label geeft vastgoedeigenaren inzicht in de energieprestatie van hun woning en kan dienen als basis voor verbetermaatregelen. Deze maatregelen kunnen leiden tot een beter energielabel en een lagere energierekening.