Sinds 2015 hebben alle woningen in Nederland een voorlopig energielabel gekregen. Dit label was destijds een schatting van de werkelijke energiezuinigheid van een woning en was gebaseerd op het bouwjaar. Het doel van dit voorlopige energielabel was om bewoners bewust te maken van de duurzaamheid van hun woning en eventuele verbetermogelijkheden te signaleren. Echter, de manier waarop het energielabel in de praktijk is bepaald, heeft zich in 2021 drastisch veranderd. Het voorlopige energielabel wordt sinds dat moment niet meer getoond, en woningeigenaren moeten nu actief een definitief energielabel aanvragen bij verkoop of verhuur van hun woning.
Deze veranderingen hebben belangrijke gevolgen voor zowel woningeigenaren als kopers of huurders. In deze artikel wordt ingegaan op wat een voorlopig energielabel is, hoe het energielabel in 2021 veranderde, wat de verplichtingen zijn voor woningeigenaren bij verkoop of verhuur, en wat de gevolgen zijn als het energielabel ontbreekt. Daarnaast wordt uitgelegd hoe een definitief energielabel verwerkt wordt, en welke verbetermogelijkheden er op het label staan.
Wat is een voorlopig energielabel?
Een voorlopig energielabel is een schatting van de energiezuinigheid van een woning, die in 2015 op basis van het bouwjaar is toegewezen. Dit label geeft een indicatie van hoe verduurzaamd de woning is. Zo kan bijvoorbeeld een woning met een voorlopig energielabel C inmiddels zijn verduurzaamd tot een energielabel A. Om zeker te weten welk label de woning heeft, is het nodig om een definitief energielabel aan te vragen.
Het voorlopige energielabel werd in 2015 ingevoerd om woningeigenaren bewust te maken van de duurzaamheid van hun woning. Het gaf een eerste indruk van hoeveel energie de woning verbruikte en welke verbetermogelijkheden er waren. Het was echter slechts een eerste inschatting en kon geen verantwoorde maatgevende rol spelen bij verkoop of verhuur.
Veranderingen in 2021
Vanaf 1 januari 2021 is de manier waarop het energielabel wordt bepaald volledig veranderd. Het voorlopige energielabel is sinds dat moment niet meer te tonen, en in plaats daarvan wordt nu een definitief energielabel gebruikt. Deze verandering komt voort uit de wens van de overheid om meer transparantie te creëren over de werkelijke energiezuinigheid van woningen.
In de jaren voor 2021 kon een woningeigenaar zelf online een aantal woningkenmerren doorgeven, waarna een erkend deskundige het energielabel vaststelde op afstand. Dit systeem bleek echter onnauwkeurig, omdat de meeste woningen inmiddels zijn verduurzaamd, terwijl het label nog steeds op oude methodes was gebaseerd.
Sinds 2021 is een energieadviseur verplicht om persoonlijk langs te komen en de woning te inspecteren. De adviseur meet in gemiddeld 1 à 2 uur tijd relevante kenmerren zoals isolatie, CV-installatie, zonnepanelen en de afmetingen van de woning. Op basis van deze gegevens wordt een nauwkeuriger energielabel bepaald. Deze methode zorgt niet alleen voor een beter beeld van de energiezuinigheid, maar maakt het ook mogelijk om specifieke adviezen voor verbetermogelijkheden te geven.
Verplichtingen bij verkoop of verhuur
Het energielabel is verplicht bij de verkoop of verhuur van een woning. Dit betekent dat woningeigenaren verplicht zijn om een geldig en definitief energielabel aan te vragen. Dit energielabel moet worden geregistreerd bij de energielabeldatabase en als PDF worden uitgeleverd aan de koper of huurder.
Als een woningeigenaar bij verkoop of verhuur geen energielabel heeft geregistreerd, kan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een brief sturen met een boete. Dit geldt zowel voor verkopers als verhuurders. De boete kan behoorlijk hoog uitvallen, afhankelijk van de situatie.
Bij verkoop van een woning is het verplicht om het energielabel in de advertentie te vermelden, samen met de letterklasse. Dit geeft kopers direct inzicht in de energiezuinigheid van de woning. Bij verhuur is het energielabel eveneens verplicht, en moet het label aan de huurder worden uitgeleverd.
Een belangrijk aspect is dat het energielabel 10 jaar geldig is. De einddatum staat op het label zelf. Dit betekent dat woningeigenaren niet elke keer opnieuw een energielabel moeten aanvragen bij verkoop of verhuur, tenzij het label verlopen is.
Gevolgen van het ontbreken van een energielabel
Als een woningeigenaar geen energielabel heeft geregistreerd bij verkoop of verhuur, kan hij of zij worden bestuurd door de ILT. Deze instantie heeft toegang tot gegevens van het Kadaster en de energielabeldatabase, waardoor ze gemakkelijk kunnen controleren of er een energielabel is geregistreerd.
De ILT stuurt dan een brief naar de woningeigenaar met een boete. In het geval van verkoop is het niet mogelijk om achteraf nog een energielabel aan te vragen. Dit betekent dat woningeigenaren verplicht zijn om het energielabel op tijd aan te vragen. Bij verhuur is er een termijn van 4 weken om het energielabel alsnog aan te vragen. Als dit niet gebeurt of als het energielabel te laat wordt aangevraagd, kan een dwangsom worden opgelegd.
Het is dus essentieel voor woningeigenaren om te weten wanneer ze hun energielabel moeten aanvragen. Bij verkoop is het moment van overdracht kritisch, en bij verhuur moet het label binnen 4 weken na verhuur worden aangevraagd.
Hoe wordt het definitieve energielabel vastgesteld?
Het definitieve energielabel wordt sinds 2021 door een vakbekwaam energieadviseur bepaald. Deze adviseur komt persoonlijk langs in de woning en inspecteert de belangrijkste kenmerren. De inspectie duurt ongeveer 1 à 2 uur en is bedoeld om zo nauwkeurig mogelijk een beeld te krijgen van de energiezuinigheid van de woning.
De adviseur meet bijvoorbeeld de isolatie van muren, daken en vloeren, controleert de CV-installatie, en bekijkt of er zonnepanelen zijn aangebracht. Op basis van deze gegevens wordt berekend hoeveel energie er nodig is voor verwarming, warm water, ventilatie en koeling. Deze informatie wordt gebruikt om het energielabel te bepalen.
Het energielabel gaat alleen over de energiezuinigheid van de woning en zegt niets over het energiegebruik van apparaten zoals de tv of de wasmachine. Het label geeft ook geen uitsluitsel over hoe energiezuinig de bewoner leeft. Het beeld dat het energielabel geeft, is dus beperkt tot de constructie en installaties van de woning zelf.
Wat gebeurt er als je niet akkoord gaat met het energielabel?
Als een woningeigenaar niet akkoord gaat met het energielabel, hangt de mogelijkheid om tegen in te beroep af van de registratiedatum van het label. Voor energielabels die zijn geregistreerd voor 1 januari 2021 geldt de oude methode, en is het niet mogelijk om hiertegen in beroep te gaan. In dat geval is het enige alternatief om een nieuw energielabel aan te vragen.
Voor energielabels die zijn geregistreerd op of na 1 januari 2021 is het mogelijk om contact op te nemen met de energieadviseur die het label heeft bepaald. De adviseur kan dan de gegevens nog eens controleren of terugkeren naar de woning voor een extra inspectie. Als het probleem niet kan worden opgelost, is het mogelijk om contact op te nemen met de certificaathouder die het energielabel heeft geregistreerd.
Verklaringen voor labelverschuivingen
Het kan gebeuren dat een energielabel van een woning na 1 januari 2021 verandert ten opzichte van het oude label. In de meeste gevallen blijft de letterklasse hetzelfde. Echter, in sommige gevallen kan het energielabel verbeteren of verslechteren. Dit heeft twee mogelijke verklaringen:
Aanpassingen van de woning: Als bijvoorbeeld een aanbouw is gedaan of dakramen zijn aangebracht, kan dit de energiezuinigheid van de woning veranderen. Ook het aanbrengen van isolatie, het vervangen van de CV-ketel of het plaatsen van zonnepanelen kan het energielabel beïnvloeden.
Nieuwe bepalingsmethode: De nieuwe bepalingsmethode die sinds 2021 wordt gebruikt, is nauwkeuriger dan de oude. Dit betekent dat het energielabel op basis van deze methode beter aansluit bij de werkelijke situatie van de woning.
Uitzonderingen op de energielabelverplichting
Hoewel het energielabel in de meeste gevallen verplicht is, zijn er enkele uitzonderingen. Niet iedere woning of gebouw moet een energielabel hebben. De uitzonderingen zijn afhankelijk van de functie van het gebouw en de omstandigheden waarin het wordt gebruikt.
Bijvoorbeeld, sommige industriële of agrarische gebouwen zijn niet verplicht om een energielabel te hebben. Ook woningen die tijdelijk worden gebruikt of geen permanente woningfunctie hebben, zijn in sommige gevallen vrijgesteld.
De exacte uitzonderingen zijn te vinden in de wetgeving, zoals het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Het is verstandig voor woningeigenaren om te controleren of hun woning onder deze uitzonderingen valt, om te voorkomen dat ze onnodig een energielabel aanvragen.
Conclusie
Het voorlopige energielabel is sinds 2021 volledig vervangen door een definitief energielabel dat op een nauwkeurigere methode is bepaald. Deze verandering heeft geleid tot een betere transparantie over de werkelijke energiezuinigheid van woningen. Voor woningeigenaren is het nu verplicht om een energielabel aan te vragen bij verkoop of verhuur, en ontbrekende labels kunnen leiden tot boetes of dwangsom.
Het energielabel geeft ook adviezen voor verbetermogelijkheden, waardoor woningeigenaren betere beslissingen kunnen nemen over verduurzamingsmaatregelen. Door het energielabel te gebruiken, kunnen zowel kopers als huurders een beter beeld krijgen van de energiekosten en de duurzaamheid van een woning.
Het is belangrijk om op de hoogte te blijven van de regels rondom het energielabel, aangezien de regelgeving regelmatig verandert. Voor verder advies is het raadzaam om contact op te nemen met een erkend energieadviseur of de relevante overheidssite te raadplegen.