Emissieklasse bepalen en toegang tot milieuzones: wat betekent dit voor eigenaren en bedrijven?

In de huidige tijd waarin duurzaamheid en luchtkwaliteit centraal staan in beleidsmaatregelen, zijn milieuzones en zero-emissiezones opnieuw voorhanden in Nederlandse steden. Deze zones zijn een reactie op de verontreinigende uitstoot van verkeer, met name van dieselvoertuigen. De toegang tot deze zones hangt af van de emissieklasse van het voertuig. Voor eigenaren van auto’s en bedrijven die hun voertuig gebruiken in stedelijke gebieden, is het begrijpen van deze regels essentieel om boetes te voorkomen en te bepalen of investeringen in een nieuw voertuig nodig zijn.

Dit artikel biedt een overzicht van emissieklassen, het bepalen van jouw emissieklasse, de regels rond milieuzones en zero-emissiezones, en hoe dit van invloed is op eigenaren en ondernemers. De inhoud is gebaseerd op informatie uit betrouwbare bronnen zoals de ANWB, de overheid en andere officiële instanties.

Wat is een emissieklasse?

De emissieklasse van een auto geeft aan hoeveel schadelijke stoffen het voertuig uitstoot. Deze stoffen omvatten fijnstof, stikstofoxiden (NOx), koolstofmonoxide (CO) en andere verontreinigende stoffen die de luchtkwaliteit negatief beïnvloeden. Hoe hoger de emissieklasse, hoe minder schadelijke stoffen het voertuig produceert, en dus hoe schoner het is.

Emissieklasse is gebaseerd op de Euro-normen, die sinds 1992 steeds strengere uitstootnormen bepalen. De klasse van een voertuig bepaalt of het mag rijden in een milieuzone of zero-emissiezone.

Emissieklasse checken: hoe doe je dat?

De emissieklasse van een auto staat vaak op het kentekenbewijs, onder de aanduiding "Milieuklasse EG-goedkeuring V.9". Echter, dit is niet altijd duidelijk vermeld of bevat technische codes die niet direct herkenbaar zijn.

Als de emissieklasse niet duidelijk op het kentekenbewijs staat, zijn er meerdere manieren om deze te achterhalen:

Online emissieklasse checken via:
- milieuzones.nl: Vul je kenteken in om direct te zien welke emissieklasse je voertuig heeft.
- RDW-kentekenregister: Binnen de categorie "Motor & Milieu – Uitstoot" vind je de emissieklasse van je voertuig.
Kentekenbewijs controleren:
- Sommige oudere voertuigen hebben geen emissieklasse vermeld in het kentekenbewijs.
- Bij nieuwe auto’s (Euro 6 of hoger) is dit wel meestal duidelijk aangegeven.

De emissieklasse is dus een essentiële parameter die bepaalt of je voertuig toegang krijgt tot milieuzones en zero-emissiezones.

Emissieklasse en toegang tot milieuzones

Sinds 1 januari 2020 zijn er landelijke richtlijnen ingevoerd om de wildgroei van verschillende milieuzones te beheersen. Gemeenten kunnen kiezen uit twee soorten milieuzones:

Groene milieuzone:
- Toegang voor dieselauto’s met een emissieklasse 4 of hoger.
- Benzineauto’s mogen deze zone betreden, onafhankelijk van emissieklasse.
Blauwe milieuzone:
- Toegang vanaf emissieklasse 5.
- Ook hier geldt dat alle benzineauto’s toegang hebben.

Deze zones zijn alleen van toepassing op dieselvoertuigen. Benzineauto’s en elektrische auto’s mogen zowel groene als blauwe milieuzones binnenrijden, ongeacht hun emissieklasse.

De handhaving van deze zones gebeurt via camera’s. Deze controleren of voertuigen voldoen aan de emissie-eisen. Het kenteken wordt automatisch vergeleken met het RDW-register. Bij overtreding kan een boete van €120 plus €9 administratiekosten volgen.

Emissieklasse en toegang tot zero-emissiezones

Zero-emissiezones (ZE-zones) zijn een stijgende trend in steden zoals Amsterdam, Den Haag, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en Zwolle. Deze zones zijn alleen toegankelijk voor uitstootvrije voertuigen, zoals elektrische bestelwagens, vrachtwagens en personenauto’s.

Vanaf 1 januari 2025 zijn er 14 gemeenten met een ZE-zone. De regels zijn als volgt:

Alleen elektrische of waterstofvoertuigen mogen de zone binnen.
Diesel- en benzinevoertuigen zijn verboden, ongeacht hun emissieklasse.
Er zijn uitzonderingen voor:
- Rolstoelvoertuigen
- Oldtimers
- Ontheffingen voor bedrijven die tijdelijk in de zone moeten rijden.

Er is discussie over een overgangsregeling voor Euro-6 bedrijfsvoertuigen tot 2029, maar veel gemeenten zijn fel tegen deze regeling. Vanaf 2026 worden er geen nieuwe milieuzones meer ingevoerd, maar er worden aangevulde zero-emissiezones ingevoerd, vooral in middelgrote steden.

Welke auto’s zijn het meest kwetsbaar?

Bij de huidige regels is het duidelijk dat dieselpersonenauto’s het meest onder druk staan. Benzineauto’s en elektrische voertuigen zijn vrijwel volledig onaangeroerd door de huidige milieuzoneregels.

Dieselauto’s

De volgende categorieën zijn het meest kwetsbaar:

Euro 3 (2000-2004): Overal verboden in milieuzones.
Euro 4 (2005-2009): Alleen Arnhem verboden, maar andere steden kunnen dit snel volgen.
Euro 5 (2010-2014): Nog overal welkom, maar de blauwe milieuzones zijn al in gebruik en kunnen zich snel uitbreiden.

Een dieselauto van voor 2010 is dus een risico, vooral voor eigenaren die regelmatig in stedelijke gebieden rijden.

Benzineauto’s

Benzineauto’s zijn niet onderworpen aan milieuzoneregels, ongeacht hun emissieklasse. Dit maakt benzineauto’s een interessante optie voor eigenaren die geen wens hebben om op dit moment een duurzaam alternatief te kopen.

Wat betekent dit voor bedrijven en ondernemers?

Voor bedrijven die bestel- of vrachtwagens gebruiken in stedelijke gebieden, zijn de regels nog strikter, vooral in zero-emissiezones.

Toegang voor bestel- en vrachtauto’s

In groene milieuzones: Dieselbestelwagens moeten minimaal Euro 4 of hoger zijn.
In blauwe milieuzones: Minimaal Euro 5 of hoger.
In zero-emissiezones: Alleen elektrische of waterstofvoertuigen zijn toegestaan.

Voor bedrijven die geen elektrische voertuigen kunnen gebruiken, bestaat een overgangsregeling tot 2030 voor bestelauto’s van Euro 5 of hoger. Er zijn ook vrijstellingen voor bepaalde voertuigen, zoals:

Speciale voertuigen (bijvoorbeeld brandweerwagens en hoogwerkers).
Voertuigen ouder dan 13 jaar kunnen eventueel vrijstelling krijgen, maar deze vervalt bij ouderdom van 13 jaar.
Voertuigen van 40 jaar of ouder zijn automatisch vrijgesteld.

Een vrijstelling kan echter niet gegarandeerd worden. Het is aan de gemeente of de milieuzonebeheerder om deze te toekennen.

Toekomstige ontwikkelingen

De regels rond milieuzones en zero-emissiezones zijn niet statisch. Tegen 2026 is er een nieuw verkeersbord in gebruik dat de milieuzones aanduidt. Gemeenten moeten dit bord binnen 6 maanden na 1 januari 2026 opstellen.

Daarnaast is er sprake van aanvullende zero-emissiezones in middelgrote steden, terwijl nieuwe milieuzones niet meer worden ingevoerd. Dit betekent dat de focus verder verschuift naar volledige elektrificering van het transport.

Wat kun je als eigenaar of ondernemer doen?

1. Emissieklasse bepalen

Controleer jouw voertuig of je bedrijfsvoertuigen via milieuzones.nl of het RDW-kentekenregister. Dit is essentieel om te weten of je voertuig toegang heeft tot bestaande zones.

2. Toekomstige zones checken

Gebruik websites zoals milieuzones.nl en opwegnaarzes.nl om te zien welke zones je inrijdt en of die in de toekomst worden aangescherpt. Deze sites geven ook informatie over boetes en aanvullende regels.

3. Overweeg een duurzaam alternatief

Als je voertuig niet voldoet aan de eisen van milieuzones of je wilt niet lopen tegen boetes, overweeg dan:

Een elektrische personenauto of bestelwagen aankopen.
Een benzineauto kopen als je geen overgang naar elektriciteit wilt maken.
Een vrijstelling aanvragen als je voertuig te oud is of een bijzondere functie heeft.

4. Blijf op de hoogte

Regels veranderen snel. Het is belangrijk om regelmatig te checken of er nieuwe zones zijn aangemaakt of bestaande zones zijn aangescherpt.

Conclusie

De invoering van milieuzones en zero-emissiezones is een maatregel om de luchtkwaliteit in stedelijke gebieden te verbeteren. De toegang tot deze zones is gebaseerd op de emissieklasse van het voertuig, met name voor dieselauto’s. Benzineauto’s en elektrische voertuigen zijn vrijwel volledig onaangeroerd door deze regels.

Voor eigenaren en ondernemers is het belangrijk om de emissieklasse van hun voertuigen te bepalen en te weten welke zones toegankelijk zijn. Het is ook verstandig om te overwegen of een duurzaam alternatief nodig is, vooral als men regelmatig in stedelijke zones rijdt. De regels zullen zich waarschijnlijk verder ontwikkelen, met name richting elektrische mobiliteit.