Energielabel verplicht voor vakantie- en recreatiewoningen: wat eigenaren nu moeten weten

Vanaf 1 januari 2024 wordt het energielabel verplicht voor de meeste vakantie- en recreatiewoningen in Nederland. Deze maatregel is onderdeel van de nationale inspanningen om het energieverbruik in de woningeigendom te verminderen en duurzame bouwpraktijken te bevorderen. Voor eigenaren van vakantie- of recreatiewoningen is het belangrijk om te begrijpen wat deze verplichting inhoudt, welke uitzonderingen er gelden en hoe het energielabel in de praktijk wordt toegepast bij verkoop of verhuur.

In dit artikel leggen we de wettelijke voorwaarden, uitzonderingen en praktische stappen uit die eigenaren moeten overwegen. Daarnaast geven we aandacht aan de rol van het energielabel bij verkoop- en verhuurprocessen en de betekenis ervan in de context van duurzame woningbouw. Het artikel is bedoeld voor zowel particuliere eigenaren, professionele beheerders, als adviseurs die actief zijn in de real estate-sector.

Energielabel verplicht vanaf 1 januari 2024

De verplichting om een energielabel te hebben voor vakantie- en recreatiewoningen geldt sinds 1 januari 2024. Deze maatregel is bedoeld om transparantie te creëren over de energieprestaties van woningen en het bewustwording van energiegebruik te vergroten.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van deze verplichting. Eigenaren die tegen 1 januari 2024 nog geen energielabel hebben en hun woning daarna aanbieden voor verkoop of verhuur, lopen het risico op een boete.

De verplichting geldt voor alle vakantie- en recreatiewoningen die aan bepaalde criteria voldoen, zoals een volwaardige woningfunctie en langdurig gebruik. Het energielabel dient te worden aangevraagd bij een erkende energieadviseur of via een erkende dienstverlener.

Uitzonderingen op de energielabelverplichting

Hoewel de energielabelverplichting vanaf 2024 brede toepassing heeft, zijn er uitzonderingen die eigenaren moeten kennen. Deze uitzonderingen zijn gebaseerd op de wettelijke voorwaarden en het energiegebruik van de woning.

Beschermde monumenten

Woningen die geregistreerd zijn als beschermde monumenten volgens de Erfgoedwet of via een provinciale of gemeentelijke monumentenvergoeding, zijn vrijgesteld van de energielabelverplichting. Dit geldt ook voor woningen die historiciteit of architectonische waarde behouden moeten.

Vrijstaande woningen met kleine gebruiksoppervlakte

Vrijstaande woningen met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 vierkante meter zijn niet onderworpen aan de verplichting. Voorbeelden zijn tiny houses, kleine stacaravans of woonwagens.

Gebouwen in gebruik sinds minder dan twee jaar

Nieuwbouw of woningen die minder dan twee jaar in gebruik zijn, zijn ook vrijgesteld. Deze uitzondering is bedoeld om nieuwe woningen extra tijd te geven om aan de regelgeving te voldoen.

Gebouwen zonder klimaatregeling

Woningen die geen energie gebruiken voor het klimaatbinnen te regelen – zoals voor verwarming, koeling of ventilatie – vallen buiten de verplichting. Dit betreft vooral eenvoudige recreatiewoningen die simpel zijn ingericht en geen permanente woningfunctie hebben.

Kortdurend gebruik

Woningen die minder dan vier maanden per jaar worden gebruikt, vallen onder een uitzondering. Dit omvat seizoensgebonden verhuur of vakantieverblijven die slechts sporadisch worden gebruikt. Daarnaast geldt deze uitzondering alleen als het verwachte energieverbruik minder is dan 25% van het normale verbruik bij een permanent gebruik.

Wanneer is een energielabel verplicht bij verkoop of verhuur?

Het energielabel is verplicht bij verkoop of verhuur van vakantie- en recreatiewoningen die aan de volgende voorwaarden voldoen:

De woning heeft de eigenschappen van een reguliere woning, zoals volwaardige isolatie en aansluiting op nutsvoorzieningen.
De woning wordt bedoeld voor verblijf gedurende meerdere dagen of weken.
De woning wordt verkocht of langdurig verhuurd.
De woning wordt permanent bewoond of is ondergaan een verandering in de woonbestemming.

Bij kortdurend verhuur – zoals seizoensgebonden verhuur of incidentele gebruik – is een energielabel niet verplicht. Dit is vooral van toepassing op stacaravans, chalets en recreatiewoningen zonder volledige woonfaciliteiten.

Praktische voorbeelden

Vakantiewoning met seizoensverhuur

Een vakantiewoning op een recreatiepark die maximaal vier maanden per jaar wordt verhuurd, valt onder de uitzondering. Hier is een energielabel niet verplicht.

Luxe recreatiewoning met jaarrondverhuur

Een luxe recreatiewoning die jaarrond wordt verhuurd en volledig voorzien is van alle woningkenmerken, is wel onderworpen aan de verplichting. Bij verkoop of verhuur moet een energielabel aanwezig zijn.

Woning in proces van legalisatie

Een recreatiewoning die bezig is met legalisatie naar woonbestemming, zal op het moment dat de verandering is afgelopen, onder de energielabelverplichting vallen. Tot die tijd is het energielabel nog niet verplicht.

Verplichtingen bij verkoop en verhuur

Nadat een energielabel is aangevraagd, is het verplicht om het in advertenties te vermelden. Dit geldt zowel voor verkoop als voor verhuur. De energielabelklasse – aangegeven door een letter van A+++ t/m G – moet zichtbaar worden vermeld, zowel in traditionele media als op social media.

Voor eigenaren die hun vakantiewoning willen verkopen of verhuren, is het noodzakelijk om een energielabel aan te vragen als de woning aan de wettelijke criteria voldoet. Als dit niet gebeurt, kunnen er boetes volgen bij controles door de ILT.

Duurzaam bouwen en het energielabel

Het energielabel speelt een steeds grotere rol in de context van duurzame woningbouw. Ondanks de verplichtingen zijn er ook kansen voor eigenaren om hun woning te verbeteren op energieprestaties.

De Duurzaam Bouwloket, onderdeel van het Ondernemersloket van gemeenten, biedt gratis en onafhankelijk advies over het verbeteren van energieprestaties. Eigenaren die hun woning willen moderniseren of verbouwen, kunnen hier ondersteuning krijgen.

Hoe te controleren of je vakantiewoning al een energielabel heeft

Als je niet zeker weet of je vakantiewoning al een energielabel heeft, zijn er een aantal manieren om dit te controleren:

Heeft je woning een eigen adres en postcode? Dan kun je via de website Zoek mijn energielabel checken of er al een label is geregistreerd.
Heb je al een energielabel aangevraagd? Als je dit eerder hebt gedaan, ontvang je een notificatie of een digitaal energielabel.
Bij twijfel: neem contact op met een erkende energieadviseur. Zij kunnen je helpen om te bepalen of een energielabel verplicht is en hoe je dit aan kunt vragen.

Conclusie

Het energielabel is sinds 1 januari 2024 verplicht voor de meeste vakantie- en recreatiewoningen in Nederland. De verplichting geldt voor woningen die voldoen aan bepaalde criteria, zoals een volwaardige woningfunctie en langdurig gebruik. Er zijn uitzonderingen voor monumenten, kleine woningen, en seizoensgebonden gebruik.

Voor eigenaren die hun woning willen verkopen of verhuren is het belangrijk om te weten of het energielabel verplicht is en hoe dit praktisch wordt toegepast. Het energielabel speelt ook een rol in de context van duurzaam bouwen en energiebesparing.

Als je twijfelt of jouw woning onder de verplichting valt, is het verstandig om contact op te nemen met een erkende energieadviseur of via de beschikbare tools te controleren of een label al is aangevraagd. Zo kan je je aan de wettelijke eisen houden en eventuele boetes voorkomen.