In de huidige real estate-sector speelt duurzaamheid en energieprestatie een steeds belangrijkere rol. Zowel particuliere woningeigenaren als professionele vastgoedbeheerders moeten zich bewust zijn van de energieprestatie van hun gebouwen. Het energielabel is hierin een essentieel instrument, niet alleen omwille van de regelgeving, maar ook om strategische beslissingen te nemen rondom verduurzaming en investeringen. Deze artikel richt zich specifiek op het aanvragen van energielabels voor vastgoedportefeuilles, een proces dat niet enkel technisch is, maar ook strategisch en juridisch relevant.
Energielabels als essentieel instrument voor vastgoedbeheer
Een energielabel voor vastgoedportefeuilles biedt een overzicht van de energieprestaties van meerdere gebouwen binnen één portefeuille. Het is niet langer een optionele stap, maar een verplichte maatregel binnen de Europese en nationale regelgeving. Voor commerciële en utiliteitsgebouwen gelden sinds 2023 bijvoorbeeld duidelijke eisen: kantoorgebouwen moeten minstens over een energielabel C beschikken om gebruikt te kunnen worden. Dit maakt het energielabel niet alleen een technisch rapport, maar ook een juridisch vereiste om compliance te waarborgen.
Een energielabel geeft een duidelijk beeld van waar een gebouw staat in termen van energie-efficiëntie. Maar het gaat verder dan dat: het is een strategisch instrument om te bepalen wat er nodig is om richting regelgeving, duurzaamheid en rendement te bewegen. Dit geldt met name voor gemengde portefeuilles met uiteenlopende functies, bouwjaren en installatieniveaus. Het label helpt dus bij het plannen van verduurzamingsmaatregelen, het toetsen aan wet- en regelgeving, en het beheren van de exploitatie en waarde van de vastgoedbezitting.
De verplichting en het proces van het aanvragen van energielabels
Voor particuliere woningeigenaren is het energielabel sinds 2008 verplicht bij verkoop, verhuur of oplevering. Voor commerciële en utiliteitsgebouwen zijn de verplichtingen echter al langer in werking, en ze worden steeds strikter. De aanvraagprocedure voor energielabels is sinds 2021 ook veranderd: het energielabel kan alleen nog worden aangemaakt door een gecertificeerd energieadviseur die ter plaatse een inspectie uitvoert. Dit betekent dat vastgoedbeheerders actief moeten tewerk gaan om energielabels aan te vragen en te onderhouden.
De stappen bij het aanvragen van een energielabel zijn duidelijk gedefinieerd:
Controleer of er al een geldig label is: Voordat er een nieuw label wordt aangemaakt, moet gecontroleerd worden of er al een geldig energielabel bestaat. Voor particuliere woningen kan dit via Energielabel.nl, waarbij het energielabel 10 jaar geldig is. Voor zakelijke gebouwen is dit overzicht beschikbaar via ep-online.nl. Een voorlopig energielabel van voor 2015 is echter niet geldig voor verkoop of huur, en moet worden vervangen door een definitief label.
Zoek een erkend energieadviseur: Sinds 2021 is het verplicht om een gecertificeerd energieadviseur in te schakelen voor de aanvraag. Dit kan via de officiële website, waarbij adviseurs per regio worden gelist. Het is verstandig om contact op te nemen met meerdere adviseurs om een optimale prijs en planning te bepalen.
Maak een afspraak voor de woningopname: Een energieadviseur voert een fysieke inspectie uit van het gebouw, waarbij isolatie, installaties, oppervlakte en eventuele renovaties worden onderzocht. Het is belangrijk om vooraf relevante documenten te verzamelen, zoals bouwtekeningen, isolatiecertificaten of facturen van verbouwingen. Bovendien moet er voldoende ruimte zijn voor de inspectie, inclusief toegang tot zolder, kruipruimte en meterkast.
De woningopname zelf: Tijdens de inspectie (meestal 1 tot 2 uur) meet de adviseur de oppervlakte, controleert hij de isolatie in daken, muren en vloeren, en inspecteert hij de installaties zoals cv-ketels, warmtepompen en ventilatiesystemen. De adviseur stelt ook vragen over bijvoorbeeld het bouwjaar van de installaties en het gebruik van dubbel glas.
Het energielabel ontvangen: Na de inspectie berekent de adviseur de energieprestatie en registreert het label in de officiële database. Het energielabel is dan 10 jaar geldig en kan worden gedownload via MijnOverheid.nl (voor particuliere woningen) of ep-online.nl (voor zakelijke gebouwen).
De rol van de EPBD-keuring en gebouwinspectie
Bij utiliteits- en commerciële gebouwen is niet alleen het energielabel belangrijk, maar ook de EPBD-keuring. Deze keuringen zijn verplicht voor grote installaties zoals airco’s en ventilatiesystemen en zijn gekoppeld aan Europese richtlijnen. Deze verplichtingen vragen om structurele aandacht binnen professioneel vastgoedbeheer.
Een nauwkeurige gebouwinspectie voor het energielabel zorgt ervoor dat de gegevens accuraat zijn en dat maatregelen doelgericht kunnen worden genomen. Deze inspectie draagt ook bij aan transparantie richting huurders, toezichthouders en investeerders. Het is niet alleen een juridisch vereiste, maar ook een handig hulpmiddel om investeringen onder te bouwen en de waarde van een gebouw te verhogen.
Energielabels en strategisch beleid
Het energielabel is meer dan een verplichting: het is een beleidsinstrument. Door energielabels, EPBD-keuringen en adviezen te combineren, ontstaat een integrale aanpak die aansluit op duurzaamheidsdoelen, ESG-criteria en langetermijnbeheer. Dit is met name belangrijk voor vastgoedbeheerders met een grote en gevarieerde portefeuille.
Het label helpt bij het maken van realistische meerjarenplannen en het bepalen van welke gebouwen prioriteit krijgen bij verduurzaming. Door energieadviezen te combineren met de resultaten van de inspectie, krijgt een beheerder een duidelijk beeld van de energieprestaties van de gehele portefeuille. Dit maakt het mogelijk om strategische investeringen te doen en om in lijn te blijven met de wettelijke verplichtingen.
Het belang van tijdige aanvragen en planning
Een van de belangrijkste leerdoelen uit de informatie is het belang van tijdige aanvragen. Het energielabel is 10 jaar geldig, maar het aanvraagproces kan wachten. Als er vertraging optreedt, kan dit leiden tot boetes of onverwachte juridische complicaties bij verkoop of huur. Het is daarom verstandig om het energielabel op tijd aan te vragen, vooral als de woning of het gebouw op de markt komt.
Het proces is meestal binnen enkele weken geregeld, mits de voorbereidingen correct zijn. Het is aan te raden om rekening te houden met eventuele wachttijden bij energieadviseurs, en om de afspraak voor de inspectie ruim voor de overdrachtsdatum te plannen.
Problemen bij het vinden van het energielabel
Soms kan het voorkomen dat het energielabel niet direct te vinden is. Voor particuliere woningen is het label beschikbaar via MijnOverheid.nl, maar soms moet de gebruiker het energielabel expliciet aanvragen. Voor huurders of erfgenamen zijn er aparte procedures, die beschreven zijn op de officiële websites.
Als het energielabel niet te vinden is, zijn er een aantal technische stappen die genomen kunnen worden:
- Ververs het scherm.
- Wis de browsergeschiedenis of gebruik een incognitovenster.
- Gebruik hoofdletters in de postcode.
- Neem contact op met de helpdesk voor verdere ondersteuning.
Energielabels en duurzaamheidsdoelen
Het energielabel speelt ook een rol binnen de bredere duurzaamheidsdoelen van zowel particuliere als zakelijke vastgoedeigenaren. Door het label te gebruiken in combinatie met advies, kan het een strategische inzet zijn voor het verlagen van CO2-uitstoot, het verhogen van energie-efficiëntie en het behouden of verhogen van de waarde van de vastgoedbezitting.
Voor grotere vastgoedportefeuilles is het energielabel ook een essentieel onderdeel van ESG-rapportages. Het geeft inzicht in de duurzaamheid en efficiëntie van de gebouwen, en helpt zo bij het behouden van investeerders en het aantrekken van duurzame huurders.
Conclusie
Het aanvragen van een energielabel voor een vastgoedportefeuille is niet enkel een verplichte stap, maar ook een strategische en belangrijke beslissing. Het energielabel biedt inzicht in de energieprestaties van gebouwen, onderbouwt strategische investeringen, toetst aan wettelijke verplichtingen en helpt bij het beheren van de waarde en duurzaamheid van de bezitting. Het is daarom verstandig om dit proces serieus te nemen, rekening te houden met de planning en de wettelijke eisen, en het label te gebruiken als onderdeel van een bredere duurzaamheidsstrategie.
Voor zowel particuliere woningeigenaren als professionele vastgoedbeheerders is het energielabel een essentieel instrument. Het is niet enkel een verplichting, maar ook een kans om te investeren in duurzaamheid, efficiëntie en waarde.