Een energielabel is een krachtige tool om de energiezuinigheid van een woning te bepalen. Het geeft duidelijk inzicht in hoeveel energie nodig is om een woning te verwarmen, te koelen en te ventileren. De verbruikswaarden worden uitgedrukt in kWh/m² per jaar, wat een essentieel maatstaf is om de efficiëntie van een woning te beoordelen. In dit artikel bespreken we de betekenis van kWh/m², hoe energielabels worden berekend, de invloed van isolatie en installaties, en welke maatregelen effectief zijn om het energielabel te verbeteren.
Wat is een kWh/m² en waarom is dit belangrijk?
Het kWh/m² (kilowattuur per vierkante meter) is een standaardmaat voor energieverbruik in woningen. Het geeft het totale energieverbruik aan per vierkante meter woningoppervlakte, uitgedrukt in kilowattuur per jaar. Dit maatstaf helpt bij het beoordelen van hoeveel energie nodig is om een woning comfortabel te houden. Hoe lager het kWh/m², hoe energiezuiniger de woning is.
Het kWh/m² is een kernindicator van het energielabel. Het label zelf loopt van A++++ (zeer energiezuinig) tot G (zeer energie-onzuinig). De verdeling van kWh/m² per label is gestandaardiseerd en gebaseerd op de NTA 8800-norm, die sinds januari 2021 geldt en oude normen vervangt. Deze norm zorgt voor een objectieve en vergelijkbare berekening van het energieverbruik van woningen.
Voorbeeld: Energieverbruik per energielabel
Het volgende overzicht laat zien hoe het energieverbruik zich verdeelt over de verschillende energielabels. De gegevens zijn gebaseerd op gas- en stroomverbruik per vierkante meter per jaar:
| Energielabel | Gasverbruik p.j. (m³/m²) | Stroomverbruik p.j. (kWh/m²) |
|---|---|---|
| A++++ | 0 | 0 |
| A+++ | 0 - 5,1 | 0 - 49,83 |
| A++ | 5,1 - 7,7 | 49,83 - 75,23 |
| A+ | 7,7 - 10,7 | 75,23 - 104,54 |
| A | 10,7 - 16,4 | 104,54 - 160,23 |
| B | 16,4 - 19,4 | 160,23 - 189,54 |
| C | 19,4 - 25,6 | 189,54 - 250,11 |
| D | 25,6 - 29,7 | 250,11 - 290,71 |
| E | 29,7 - 34,4 | 290,71 - 336,09 |
| F | 34,4 - 38,9 | 336,09 - 380,05 |
| G | > 38,9 | > 380,05 |
Een woning met een energielabel A++++ gebruikt dus niet meer energie dan is opgewekt, wat betekent dat het energiepositief is. Dit is bijvoorbeeld het geval bij woningen met veel zonnepanelen of passief ontworpen woningen. Een woning met een energielabel G daarentegen verbruikt zeer veel energie per vierkante meter, vaak door slechte isolatie en inefficiënte installaties.
Hoe wordt het kWh/m² berekend?
Het kWh/m² wordt berekend door het totale energieverbruik van de woning te verdelen over de woningoppervlakte. Het verbruik is uitgedrukt in kWh en bevat zowel het gasverbruik als het stroomverbruik. De berekening is gebaseerd op primaire energie, wat betekent dat ook de energie die verloren gaat bij de productie en transport van energie meegerekend wordt. Dit maakt het kWh/m² een betrouwbaar maatstaf voor het daadwerkelijke energieverbruik.
De berekening houdt rekening met het volgende:
- Energiebehoefte voor binnenklimaat: Dit omvat verwarming, ventilatie en koeling.
- Primair fossiel energiegebruik: Het verbruik van aardgas, olie of kolen door installaties.
- Aandeel hernieuwbare energie: Als een woning zonnepanelen of een warmtepomp heeft, wordt deze energie meegenomen in de berekening.
Deze drie factoren worden samengevoegd om het kWh/m² te bepalen. Dit maakt het energielabel een uitgebreide en representatieve maat voor de energiezuinigheid van een woning.
Waarom is het kWh/m² geen maatstaf voor huishoudelijk verbruik?
Hoewel het kWh/m² een waardevolle indicator is voor de energiezuinigheid van de woning zelf, zegt het niets over het energieverbruik van huishoudelijke apparaten zoals koelkasten, wasmachines of ovens. Deze apparaten verbruiken energie, maar deze is niet meegenomen in de berekening van het kWh/m². Dit is belangrijk om te onthouden, omdat het kWh/m² dus niet het totale energieverbruik van het huishouden weergeeft.
Het kWh/m² is een gebouwgebonden maatstaf. Het betreft de energie die nodig is om de woning zelf comfortabel te houden, ongeacht hoeveel energie een huishouden er daadwerkelijk in verbruikt. Daarom is het kWh/m² niet direct vergelijkbaar met het energieverbruik dat op je energierekening staat. Om een goed beeld te krijgen van het totale energieverbruik van je huishouden, moet je het kWh/m² dus aanvullen met je daadwerkelijke verbruik.
Wat beïnvloedt het kWh/m²?
Er zijn verschillende factoren die het kWh/m² van een woning bepalen. De belangrijkste zijn:
1. Isolatie
De kwaliteit van de isolatie van een woning heeft een grote invloed op het kWh/m². Woningen met goede isolatie verliezen minder warmte naar buiten, waardoor minder energie nodig is om de woning te verwarmen. Voorbeelden van isolatiemaatregelen zijn:
- Dakisolatie
- Gevelisolatie
- Vloerisolatie
- Dubbel of driedubbel glas in ramen
- Afscherming van koudebruggen
Bij woningen met slechte isolatie, zoals jaren 30-woningen, is het kWh/m² vaak hoger. Door de isolatie te verbeteren, kan het kWh/m² aanzienlijk worden verlaagd.
2. Installaties
De efficiëntie van de installaties in een woning speelt ook een grote rol in het kWh/m². Verwarmingssystemen, warmwaterinstallaties en ventilatiesystemen bepalen hoeveel energie er nodig is om een woning comfortabel te houden.
Voorbeelden van efficiëntieverbeteringen zijn:
- Verwarmingssystemen op gas of elektriciteit
- Warmtepompen
- Zonnepanelen
- Energiezuinige boilers
- Luchtdichtheid verbeteren met afgasarmen of luchtlekken dichten
Deze maatregelen zorgen ervoor dat minder energie verloren gaat bij het opwekken of transport van warmte of stroom, wat het kWh/m² verder verlaagt.
3. Aandeel hernieuwbare energie
Een woning die deel van het kWh/m² terugdraait met hernieuwbare energie, zoals zonnepanelen, heeft een lager kWh/m². De hernieuwbare energie wordt namelijk van het totale verbruik afgetrokken. In extreme gevallen, waarbij de opgewekte energie groter is dan het verbruik, kan het kWh/m² zelfs negatief zijn. In dat geval ontvangt de woning het hoogste energielabel: A++++.
Hoe kun je het kWh/m² verbeteren?
Het kWh/m² kan verbeterd worden door investeringen te doen in isolatie, installaties en duurzame energie. Hieronder geven we een overzicht van mogelijke maatregelen en hun impact op het kWh/m².
1. Isolatiemaatregelen
- Dakisolatie: Een goed geïsoleerd dak voorkomt warmteverlies. De isolatiedikte en kwaliteit bepalen de mate van verbetering.
- Gevelisolatie: Isolatie van de gevel voorkomt warmteverlies via de muren.
- Vloerisolatie: Vooral bij woningen op de grondverdieping of boven een garage is vloerisolatie belangrijk.
- Dubbel of driedubbel glas: Deze glasvarianten voorkomen warmteverlies via de ramen.
- Afscherming van koudebruggen: Koudebruggen zijn plekken waar warmte gemakkelijk verloren gaat, zoals in de hoeken van muren of bij kozijnen.
2. Energiezuinige installaties
- Warmtepomp: Een warmtepomp haalt warmte uit de lucht of de grond en is energiezuiniger dan een gasfornuis.
- Zonnepanelen: Zonnepanelen zorgen voor eigen energieproductie en verlagen het kWh/m².
- Energiezuinige verwarming: Moderne verwarmingssystemen zijn efficiënter dan oudere modellen.
- Luchtdichtheid verbeteren: Dichter maken van afgasarmen en andere lekken voorkomt energieverlies.
3. Duurzame energie
- Zonnepanelen: Zonnepanelen zijn een van de meest effectieve manieren om het kWh/m² te verlagen.
- Duurzame warmte: Warmte uit de grond of lucht via warmtepompen is duurzaam en efficiënt.
- Energieopslag: Met behulp van batterijen kan overtollige zonne-energie worden opgeslagen voor later gebruik.
Invloed van het kWh/m² op de verkoop of verhuur
Het kWh/m² en het bijbehorende energielabel spelen een steeds grotere rol bij de verkoop of verhuur van een woning. Sinds 2002 is het energielabel verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van een woning. Dit geldt voor de meeste woningen en grote gebouwen zoals kantoren, ziekenhuizen en scholen. Uitzonderingen zijn gemaakt voor religieuze gebouwen en monumenten.
Een goed energielabel heeft invloed op de marktwaarde van een woning. Woningen met een hoog energielabel (A+++ of A++) zijn vaak beter verkoopbaar en kunnen op een hogere verkoopprijs worden aangeboden. Daarnaast is het mogelijk om een hogere hypotheek af te sluiten om het energielabel te verbeteren.
Hoe bepaal je het kWh/m² van jouw woning?
Het kWh/m² van jouw woning wordt bepaald door een Energie Prestatie Adviseur (EPA). Dit zijn gecertificeerde experts die de woning bezoeken en onder andere de isolatie, installaties en aandeel hernieuwbare energie beoordelen. Ze berekenen het kWh/m² en geven het energielabel.
Het energielabel kan opgezocht worden via de energielabel-tool van Keuze of ANWB, mits de woning een definitief label heeft. Voorlopige labels sinds 2015 worden niet getoond, omdat ze met een oude methode zijn berekend. Het definitieve label is verplicht bij verkoop of verhuur van een woning.
Verschillen tussen voorlopig en definitief label
- Voorlopig label: Gebaseerd op een schatting op basis van algemene woninggegevens. Minder nauwkeurig dan een definitief label.
- Definitief label: Verplicht bij verkoop of verhuur. Meer gedetailleerd en nauwkeuriger berekend.
Toekomstige ontwikkelingen en trends
In 2026 wordt het energielabelsysteem verder verfijnd. De categorieën lopen van G tot A++++, waarbij A++++ een energiepositieve woning aanduidt. Hierbij wordt rekening gehouden met zowel het kWh/m² als het aandeel hernieuwbare energie.
Er is ook aandacht voor het verbeteren van het energieverbruik van bestaande woningen. In 2025 heeft 63% van de Nederlandse woningen een geldig energielabel, wat aantoont dat er nog ruimte is voor verbetering. De toekomstige doelen zijn gericht op het verlagen van het kWh/m² en het verhogen van het aandeel hernieuwbare energie.
Conclusie
Het kWh/m² is een essentieel maatstaf voor de energiezuinigheid van een woning. Het geeft een duidelijk beeld van hoeveel energie nodig is om een woning comfortabel te houden en speelt een grote rol in het energielabel. Door investeringen in isolatie, installaties en hernieuwbare energie kan het kWh/m² aanzienlijk worden verlaagd, wat leidt tot een beter energielabel en een lagere energierekening.
Het kWh/m² is geen maatstaf voor het huishoudelijk energieverbruik, maar wel voor de efficiëntie van de woning zelf. Het is dus belangrijk om het kWh/m² te combineren met het daadwerkelijke energieverbruik van het huishouden om een compleet beeld te krijgen.
Door het kWh/m² te verbeteren, draag je bij aan een duurzamere woning en een lagere CO₂-uitstoot. Dit maakt het kWh/m² niet alleen een technische maat, maar ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid.