Het energielabel en het bouwbesluit vormen samen een essentieel kader voor de duurzame ontwikkeling van woningen en gebouwen in Nederland. Voor zowel particulieren die hun woning kopen of huren, als professionals die aan verbouwingen, nieuwbouw of energiebesparing werken, is het begrip van deze regelgeving van groot belang. In dit artikel leggen we de rol van het energielabel en het Bouwbesluit (Bbl) uit, met aandacht voor de toepassing in bestaande en nieuwbouw, de verplichtingen, en de toekomstige ontwikkelingen in de energieprestatie van gebouwen.
Inleiding: Energieprestatie van Gebouwen
Sinds 2008 is het energielabel een wettelijk verplichte onderdeel bij de verkoop of verhuur van woningen en bedrijfsgebouwen. Het energielabel geeft een visuele weergave van de energiezuinigheid van een woning, op een schaal van A (zeer energiezuinig) tot G (zeer onzuinig). Dit label helpt kopers, huurders en woningeigenaren om inzicht te krijgen in de energiekosten en eventuele verbetermogelijkheden van een gebouw.
Gelijktijdig is het Bouwbesluit leefomgeving (Bbl) een van de kernregels die bepalen hoe gebouwen in Nederland moeten voldoen aan veiligheid, gebruiksgemak en duurzaamheid. Het Bbl is onderdeel van de Omgevingswet en legt de basis voor de bouwpraktijk in Nederland. Beide regelgevingen spelen een rol bij het verduurzamen van de woningbouw, zowel bij bestaande als bij nieuwbouw.
In het volgende overzicht worden deze thema’s verder uitgewerkt met aandacht voor de praktische toepassing, wettelijke verplichtingen en toekomstige ontwikkelingen.
Het Energielabel: Energiezuinigheid in Kaart Gebracht
Het energielabel is een visueel instrument dat de energieprestatie van een woning of bedrijfsgebouw aangeeft. Het label is verplicht bij verkoop of verhuring sinds 2008 en is opgenomen in het kader van de Europese richtlijn over de energieprestatie van gebouwen (EPBD). Het label bevat informatie over het energieverbruik van het gebouw, de CO₂-uitstoot en mogelijke verbeteringen.
Energieklasse A t/m G
Energieklasse A betekent dat het gebouw extreem energiezuinig is, terwijl klasse G aangeeft dat het gebouw extreem onzuinig is met energie. Het energielabel is 10 jaar geldig, wat betekent dat het periodiek opnieuw moet worden bepaald, bijvoorbeeld bij een nieuwe verkoop of verhuur.
Het energielabel wordt bepaald door erkend deskundigen, die gecertificeerd zijn door het Ministerie van Volkshuisvesting, Natuur en Milieu. Erkend deskundigen voeren een berekening uit aan de hand van de standaardmethodiek die in de regelgeving is opgenomen. Deze deskundigen zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van de berekening en het uitzetten van het definitieve label.
Het Bouwbesluit Leefomgeving (Bbl): Algemene Bouwregelgeving
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) is een van de vier algemene maatregelen van bestuur onder de Omgevingswet. Het Bbl regelt het bouwproces en stelt eisen aan de veiligheid, de toegankelijkheid, de energieprestatie en de duurzaamheid van gebouwen. Het Bbl is van toepassing op zowel bestaande als nieuwe gebouwen.
Forfaitaire Waarden in het Bbl
In het Bbl worden forfaitaire waarden gebruikt voor het bepalen van de energieprestatie. Dit zijn representatieve waarden die het gemiddelde van de praktijk weerspiegelen. Deze methode is handig wanneer een globale benadering van de energieprestatie voldoende is, bijvoorbeeld in het kader van nieuwbouw of grote verbouwingen. Het gebruik van forfaitaire waarden helpt om het proces van energieberekening te vereenvoudigen en te standaardiseren.
Energieprestatie in Bestaande en Nieuwbouw
De regelgeving rond energieprestatie is anders voor bestaande en nieuwbouw. Voor bestaande gebouwen gelden minder strikte eisen, maar het verduurzamen van de bestaande woningbouw is een centrale uitdaging in de Nederlandse klimaatstrategie. Voor nieuwbouw daarentegen gelden steeds strengere eisen. Vanaf 1 januari 2021 moet nieuwe woningbouw in Nederland bijna energieneutraal zijn (BENG-eisen). Dit betekent dat het energieverbruik van deze woningen minimaal moet zijn, met een hoge mate van duurzame energieproductie of -substitutie.
Verplichtingen bij Nieuwbouw
De wettelijke eisen voor nieuwbouw zijn opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Nieuwe gebouwen moeten voldoen aan de eisen van het Bbl en aan de wettelijke vereisten voor energiezuinigheid. Vanaf 2028 is het bovendien verplicht dat nieuwe overheidsgebouwen emissievrij zijn, wat inhoudt dat de energievraag laag is en dat de uitstoot van broeikasgassen minimaal is.
Toekomstige Wet- en Regelgeving
De Europese richtlijn EPBD IV beïnvloedt de toekomstige wet- en regelgeving in Nederland. Deze richtlijn stelt dat lidstaten hun nationale regelgeving af moeten stemmen op een aantal punten, zoals minimumeisen voor energieprestatie. Deze minimumeisen worden bepaald op basis van kostenoptimaliteit: welk energieniveau heeft de laagste totale kosten over de levensduur van het gebouw?
Kostenoptimaliteit en Toekomstige Aanpassingen
De kostenoptimaliteit wordt berekend volgens richtlijnen van de Europese Commissie. In 2027 zullen deze berekeningen opnieuw worden gemaakt, waarna de energieprestatie-eisen in de wetgeving kunnen worden bijgesteld. Dit betekent dat de wettelijke eisen voor energiezuinigheid in de toekomst nog verder kunnen worden verstrengd.
Daarnaast is vanaf 2028 een emissievrije eis van toepassing op nieuwe overheidsgebouwen. Deze eis is verplicht bij de aanvraag voor een bouwvergunning. Het doel is om de klimaatdoelen te behalen en de woningbouw duurzamer te maken.
De Rol van Erkend Deskundigen
Een energielabel mag alleen door een erkend deskundige worden uitgevoerd. Deze deskundigen zijn gecertificeerd en bevoegd om de energieberekening uit te voeren volgens de wettelijke regels. De berekening is gebaseerd op specifieke software en methodieken die conform de Europese richtlijn zijn.
Zoeken naar Erkend Deskundigen
Er zijn meer dan 500 erkend deskundigen in Nederland. Deze deskundigen zijn op te zoeken via platforms als EnergieDeskundig.nl, waarbij je kunt zoeken op locatie of expertisegebied. Op deze websites kun je ook informatie vinden over de aanvraagprocedures en de kosten voor het energielabel.
Conclusie
Het energielabel en het Bouwbesluit vormen samen een essentieel kader voor de energiezuinigheid van woningen en gebouwen in Nederland. Het energielabel geeft kopers en huurders inzicht in de energiekosten van een woning, terwijl het Bouwbesluit de bouwpraktijk en de wettelijke eisen voor energieprestatie bepaalt.
Zowel bestaande als nieuwe bouw moet voldoen aan steeds strengere eisen, waarbij het doel is om de woningbouw duurzamer te maken en de klimaatdoelen te behalen. De rol van erkend deskundigen is hierin van groot belang, omdat zij verantwoordelijk zijn voor de energieberekening en het uitvoeren van het energielabel.
In de toekomst zullen de energieprestatie-eisen waarschijnlijk nog verder worden verstrengd, met aandacht voor kostenoptimaliteit en emissievrije bouw. Dit betekent dat zowel particulieren als professionals zich nu al moeten richten op duurzame bouwmethoden en energiezuinige verbouwingen.