Sinds 1 januari 2023 is energielabel C verplicht voor de meeste kantoorgebouwen in Nederland. Deze maatregel is onderdeel van de bredere inspanningen om de CO₂-uitstoot te verminderen en de energiezuinigheid van gebouwen te vergroten. Het betreft een verplichting die zowel verhuurders als eigenaars van kantoorpanden moet volgen. Echter, niet alle kantoorgebouwen vallen onder deze verplichting. Voor bepaalde gebouwen zijn er uitzonderingen. Deze artikelen leggen de voorwaarden van deze energielabelverplichting en de relevante uitzonderingen uit, met aandacht voor praktische toepassing, handhaving en mogelijke gevolgen voor verhuurders.
Wat is het energielabel C en waarom is het verplicht?
Energielabel C is een maatstaf die aangeeft dat een kantoorgebouw voldoet aan bepaalde energie-efficiëntie-eisen. Meer specifiek mag het primaire fossiele energiegebruik van het gebouw maximaal 225 kWh per m² per jaar bedragen. Dit is vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), een wetgevende maatregel met als doel de CO₂-uitstoot te verminderen, de energiezuinigheid van gebouwen te verbeteren en de Nederlandse klimaatdoelstellingen te bereiken.
De verplichting geldt voor kantoorgebouwen met een gebruiksoppervlakte groter dan 100 m². Deze gebouwen mogen sinds 1 januari 2023 alleen nog gebruikt worden als kantoor als ze minstens energielabel C hebben. Voor gebouwen met een slechter label of zonder label geldt een gebruiksverbod: het is dan niet meer wettelijk toegestaan om het gebouw als kantoor in gebruik te nemen.
Uitzonderingen op de energielabel C-verplichting
Hoewel de energielabel C-verplichting breed van toepassing is, zijn er specifieke uitzonderingen waarbinnen kantoorgebouwen niet verplicht zijn om te voldoen aan dit energieniveau. Deze uitzonderingen zijn zorgvuldig opgesteld om historisch waardevolle gebouwen, tijdelijke of bijzondere situaties en maatregelen met een langere terugverdientijd te kunnen behouden of niet te moeten verbeteren.
1. Gebouwen die geen energie gebruiken voor klimaatbeheersing
Een uitzondering geldt voor kantoorgebouwen die geen energie gebruiken om het binnenklimaat te regelen. Deze gebouwen zijn uitgesloten van de energielabel C-verplichting, omdat het energieverbruik voor klimaatbeheersing een centrale rol speelt in de berekening van het energielabel.
2. Monumenten
Rijksmonumenten zijn een van de bekendste uitzonderingen. Omdat deze gebouwen van culturele en historische betekenis zijn, is het meestal niet toegestaan om veranderingen aan te brengen die de originele structuur of sfeer van het monument zouden aantasten. Als gevolg daarvan vallen ze niet onder de energielabel C-verplichting.
3. Tijdelijke kantoorgebruiken
Kantoorgebouwen die slechts tijdelijk worden gebruikt als kantoorfunctie (maximaal 2 jaar) zijn ook vrijgesteld. Voor deze gebouwen is het niet nodig om aan de energielabel C-eisen te voldoen, mits de tijdelijkheid van de kantoorfunctie kan worden aangetoond. Dit maakt het mogelijk voor bedrijven om tijdelijk kantoorruimte te huren zonder direct ingewerkte energiebesparingmaatregelen.
4. Gebouwen in onteigeningsprocedure
Een uitzondering geldt ook voor kantoorgebouwen die op grond van een overeenkomst zijn of worden onteigend en vervolgens gesloopt worden. In dergelijke gevallen is het niet nodig om energiebesparende maatregelen te nemen, omdat het gebouw niet op lange termijn gebruikt zal worden als kantoor.
5. Gebouwen waarvan minder dan 50% als kantoor gebruikt wordt
Als minder dan 50% van het totale gebouw wordt gebruikt als kantoorfunctie, valt het niet onder de energielabel C-verplichting. Dit betekent dat kantoorgebouwen die onderdeel zijn van een groter complex, zoals een kantoor in een fabriek of winkelcentrum, niet verplicht zijn om aan de energielabel C-eisen te voldoen, mits de kantoorfunctie onder de 50% van de totale gebruiksoppervlakte ligt.
6. Gebouwen kleiner dan 100 m²
De energielabel C-verplichting geldt alleen voor kantoorgebouwen met een gebruiksoppervlakte groter dan 100 m². Gebouwen kleiner dan deze oppervlakte zijn daardoor vrijgesteld van de verplichting. Deze grens is opgesteld om kleinere bedrijven en flexibele kantoorruimtes van de verplichting te ontdoen, omdat het energieverbruik en -efficiëntieprofiel van kleinere gebouwen anders is en minder impact heeft op de CO₂-uitstoot.
7. Energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van meer dan 10 jaar
Een belangrijke uitzondering is wanneer de benodigde energiebesparende maatregelen om energielabel C te behalen een terugverdientijd hebben van meer dan 10 jaar. In dergelijke gevallen is het niet verplicht om de maatregelen uit te voeren. Het idee achter deze uitzondering is dat het financieel niet verstandig is om maatregelen te nemen die niet binnen een redelijke periode hun investering terugverdienen. Dit maakt het voor bepaalde kantoorgebouwen mogelijk om zonder ingewerkte energiebesparingmaatregelen te blijven functioneren.
Handhaving van de energielabel C-verplichting
De verplichting wordt op dit moment gecontroleerd door gemeenten en omgevingsdiensten. Sinds 2023 is de handhaving actief, wat betekent dat inspecties en controles regelmatig worden uitgevoerd. Bij overtreding volgt eerst een waarschuwing. Als het probleem niet wordt opgelost, kunnen er juridische gevolgen volgen. Het gebruiksverbod is hierin duidelijk: zonder energielabel C is het illegaal om het gebouw te gebruiken als kantoor. Dit geldt zowel voor eigenaars als huurders.
Daarom is het belangrijk dat verhuurders en eigenaars duidelijk weten of het pand onder de verplichting valt. Het is aan te raden om een technische quickscan uit te voeren om te beoordelen of maatregelen nodig zijn om energielabel C te behalen. Ook is het verstandig om huurders tijdig te betrekken bij geplande maatregelen, zodat er draagvlak ontstaat en potentiële conflicten worden voorkomen.
Energiebesparende maatregelen om energielabel C te behalen
Als een kantoorgebouw niet voldoet aan de energielabel C-eisen, zijn er verschillende maatregelen die kunnen worden genomen om het label te verbeteren. Enkele voorbeelden zijn:
Vervanging van verlichting: Het vervangen van fluorescentielampen door LED-lampen is een maatregel die direct positief kan bijdragen aan het verhogen van het energielabel. LED-verlichting verbruikt minder energie en heeft een langere levensduur.
Isolatie verbeteren: Door extra isolatie toe te voegen aan daken, muren of vloeren, kan het energieverbruik voor verwarming of koeling worden verminderd.
Aanpassing van de ventilatie en klimaatbeheersing: Het installeren van een energiezuiniger klimaatbeheersingssysteem of het optimaliseren van de huidige installatie kan leiden tot een verbetering van het energielabel.
Gebruik van zonnestraling: Het aanpassen van ramen of het installeren van zonnepanelen kan bijdragen aan een lagere CO₂-uitstoot en een beter energielabel.
Voor bepaalde maatregelen, zoals het installeren van zonnepanelen of het aanpassen van klimaatbeheersingssystemen, zijn investeringen nodig. Het is daarom belangrijk om de kosten en de terugverdientijd van deze maatregelen nauwkeurig te beoordelen. In sommige gevallen kan het gebruik van het borgstellingskrediet van het MKB-Groen programma (via rvo.nl) van toepassing zijn voor kleine en middelgrote bedrijven die aan de energielabel C-eisen willen voldoen.
Energielabel C en de huurovereenkomst
De energielabel C-verplichting heeft een directe impact op de huurovereenkomst tussen verhuurder en huurder. Als het gebouw niet voldoet aan de eisen, is het niet langer wettelijk toegestaan om het als kantoor te gebruiken. Dit kan leiden tot juridische complicaties, zoals discussies over gebreken, huurprijsvermindering, aansprakelijkheid of zelfs de ontbinding van de huurovereenkomst.
Daarom is het belangrijk dat verhuurders ervoor zorgen dat elk kantoorpand dat onder de verplichting valt, een actueel energielabel heeft. Het is verstandig om een technische quickscan te laten uitvoeren om te beoordelen of maatregelen nodig zijn om energielabel C te behalen of te behouden. Tevens is het belangrijk om huurders tijdig te betrekken bij eventuele verbetermaatregelen, zodat er draagvlak ontstaat en potentiële conflictpunten worden voorkomen.
Hoe te controleren of je pand een geldig energielabel heeft
Verhuurders en eigenaars van kantoorgebouwen kunnen controleren of hun pand al een geldig energielabel heeft via de website www.ep-online.nl. Dit is een officiële bron waarop vertrouwd kan worden. Het energielabel is 10 jaar geldig, maar bij verkoop of verhuur moet altijd een actueel label worden overlegd.
Als het kantoorpand nog geen energielabel heeft of een label heeft van D of lager, is het aan te raden om direct energiebesparende maatregelen te nemen. In sommige gevallen is het ook mogelijk om een inschatting of energielabel aan te vragen bij een erkend labeladviseur.
Conclusie
De energielabel C-verplichting is een essentieel onderdeel van de Nederlandse inspanningen om de CO₂-uitstoot te verminderen en de energiezuinigheid van gebouwen te verbeteren. De verplichting geldt voor kantoorgebouwen met een gebruiksoppervlakte groter dan 100 m², maar er zijn uitzonderingen voor monumenten, tijdelijke gebruiken, en kleine kantoren. Het is belangrijk om te weten of het pand onder de verplichting valt, omdat anders het illegaal is om het als kantoor te gebruiken. Verhuurders moeten ervoor zorgen dat het pand een actueel energielabel heeft, en eventuele verbetermaatregelen moeten tijdig worden genomen. Het is verstandig om huurders tijdig te betrekken bij eventuele verbetermaatregelen om draagvlak en transparantie te waarborgen.