In de huidige duurzame woningbouwsector speelt de warmtepomp een steeds belangrijkere rol bij het verlagen van energieverbruik en CO₂-uitstoot. Om consumenten te ondersteunen bij het kiezen van een warmtepomp die zowel efficiënt als betaalbaar is, is het energielabel van een warmtepomp verplicht sinds 2015. Dit label biedt een duidelijk overzicht van de energie-efficiëntie, prestaties, en geluidsemissie van een warmtepomp. In dit artikel wordt ingegaan op de inhoud, het doel, en de praktische betekenis van het energielabel voor warmtepompen, met aandacht voor de invloed op subsidies, het energielabel van de woning, en de keuze van het juiste systeem op basis van klimaatzone en afgiftetemperatuur.
Wat is het energielabel voor warmtepompen?
Het energielabel voor warmtepompen is een Europees productlabel dat verplicht is bij de levering van een warmtepomp. Het label maakt het mogelijk om verschillende warmtepompen te vergelijken op basis van objectieve parameters. Deze verplichting is onderdeel van bredere EU-inspanningen om het energieverbruik in de woningbouw te verminderen en het klimaatbeleid te versterken.
Doel van het energielabel
Het energielabel heeft twee hoofddoelen: 1. Het ondersteunen van energiebewuste keuzes door consumenten met duidelijke informatie over efficiëntie en prestaties. 2. Het stellen van minimum eisen voor energieverbruik van warmtepompen in de Europese Unie.
Het label geeft een overzicht van de energie-efficiëntieklasse, het seizoensgebonden rendement (SCOP/SEER), het jaarlijks energieverbruik, geluidsniveaus, klimaatzone, afgiftetemperatuur, en maximaal vermogen. Deze informatie helpt kopers om een warmtepomp te kiezen die aansluit bij hun energiebehoeften en omgevingsvoorwaarden.
Opbouw van het energielabel
Het energielabel bevat de volgende essentiële informatie:
- Naam van de fabrikant: Identificeert de leverancier van het toestel.
- Referentienummer of modelnaam: Voor het herkennen van het specifieke product.
- Functie van het toestel: Aangeeft of de warmtepomp ruimteverwarming, warm water of beide levert.
- SCOP-waarde: Het seizoensgebonden rendement voor verwarming.
- SEER-waarde: Het seizoensgebonden rendement voor koeling.
- Energieklasse: Loopt van A+++ (meest efficiënt) tot G (minst efficiënt).
- Jaarlijks energieverbruik: In kWh, wat het jaarlijkse energieverbruik weergeeft.
- Geluidsniveaus: Voor zowel het binnendeel als het buitendeel van de warmtepomp, uitgedrukt in decibel (dB).
- Klimaatzone: Aangeeft voor welke klimaatzone de gegevens gelden.
- Afgiftetemperatuur: Geeft aan of het toestel werkt op lage (35°C) of middentemperaturen (55°C).
- Maximaal vermogen: De warmteafgifte in kW.
Deze parameters zijn cruciaal voor het bepalen van de prestaties van een warmtepomp in de praktijk. Het label helpt kopers om een warmtepomp te kiezen die aansluit bij hun behoeften en budget.
Energieklasse en efficiëntie
Energieklasseverdeling
De energieklasse op het label loopt van A+++ tot G. De meest efficiënte warmtepompen krijgen een label A+++, wat aangeeft dat ze het laagst mogelijke energieverbruik hebben. De klasse G betekent dat het toestel relatief weinig energie-efficiënt is.
- A+++ (donkergroen): Meest energie-efficiënt.
- A++ tot A: Zeer efficiënt.
- B tot E: Gemiddeld tot matig efficiënt.
- F en G (donkerrood): Minst efficiënt.
De energieklasse is direct verbonden met het seizoensgebonden rendement (SCOP/SPF). Hoe hoger de klasse, hoe beter het rendement van de warmtepomp over het hele jaar. Dit rendement wordt berekend op basis van gemiddelde klimaatvoorwaarden en het gebruiksgewoonteprofiel van het toestel.
Invloed van klimaatzone
Het energielabel geeft aan voor welke klimaatzone de gegevens gelden. In Nederland worden drie klimaatzones onderscheiden:
- Zone I: Warme winters (meest zuidelijke regio’s).
- Zone II: Gematigde winters (het grootste deel van Nederland).
- Zone III: Koele winters (noordelijke en oostelijke regio’s).
De keuze voor een warmtepomp moet daarom rekening houden met de lokale klimaatvoorwaarden. Een warmtepomp die in een warme klimaatzone efficiënt is, kan minder goed werken in een koele klimaatzone. Het energielabel helpt bij het maken van een juiste keuze.
Afgiftetemperatuur en efficiëntie
Naast de klimaatzone speelt ook de afgiftetemperatuur een rol in de efficiëntie van de warmtepomp. Voor warmtepompen die alleen voor verwarming zorgen, wordt de energie-efficiëntieklasse aangegeven bij twee verschillende afgiftetemperaturen: 35 graden (lage temperatuur) en 55 graden (middentemperatuur). De energielabelklasse hangt dus af van de afgiftetemperatuur waarop de warmtepomp wordt gebruikt.
Bij warmtepompen die op lage temperaturen werken, wordt alleen de energie-efficiëntieklasse bij 35 graden weergegeven. Bij warmtepompen die zowel verwarming als warm water leveren, wordt standaard de energie-efficiëntieklasse bij 55 graden weergegeven.
Invloed van het energielabel op subsidies
Het energielabel heeft ook directe invloed op de aansprakelijkheid van subsidies voor warmtepompen. In Nederland is de ISDE-subsidie een veelvoorkomende financiering voor het plaatsen van warmtepompen. Dit subsidieprogramma stelt eisen aan het energielabel van de warmtepomp. Alleen warmtepompen met een bepaalde minimum energieklasse zijn aansprakelijk voor subsidie.
De keuze van een warmtepomp met een hogere energieklasse leidt niet alleen tot een lager energieverbruik, maar ook tot een grotere kans op subsidieaanspraken. Dit maakt het energielabel niet alleen een technische specificatie, maar ook een sleutel tot financiële ondersteuning bij de overgang naar duurzame verwarmingsystemen.
Energievergelijking van warmtepompen
Functie van de warmtepomp
Het energielabel maakt een onderscheid tussen verschillende functies van warmtepompen. Zo heeft een warmtepomp die alleen ruimteverwarming levert, een ander label dan een toestel dat ook voor warm water zorgt. Daarnaast zijn er aparte labels voor hybride warmtepompen, airco’s en warmtepompboilers.
De functie van de warmtepomp beïnvloedt het energielabel en het seizoensgebonden rendement. Een hybride warmtepomp, bijvoorbeeld, combineert een warmtepomp met een traditionele verwarmingssystem, wat leidt tot een ander energieverbruik en rendement dan een volledig elektrische warmtepomp.
Invloed op het energielabel van de woning
De installatie van een warmtepomp heeft een positieve invloed op het energielabel van de woning. Door de oude verwarmingssystemen te vervangen door een warmtepomp, kan het energielabel van een woning met meerdere stappen verbeteren. Veel huizen gaan van een energielabel C of D naar A of zelfs A+.
Dit komt omdat warmtepompen efficiënter zijn in het omzetten van energie in warmte dan conventionele systemen. Daardoor verbruikt de woning minder energie, wat leidt tot een hoger energielabel. Dit heeft ook een positieve invloed op de marktwaarde van het huis.
Warmtepompen en CO₂-reductie
Daarnaast dragen warmtepompen bij aan de verduurzaming van de woningbouwsector door het drastisch verminderen van gasgebruik. In sommige gevallen is het mogelijk om volledig van het gasaf te gaan door een warmtepomp te installeren. Dit leidt tot een aanzienlijke reductie van CO₂-uitstoot en bijdraagt aan het klimaatbeleid van Nederland.
Kiezen van de juiste warmtepomp
Invloed van afgiftetemperatuur
De afgiftetemperatuur van de warmtepomp beïnvloedt de efficiëntie en het energielabel. Warmtepompen die op lage temperaturen werken (35°C) zijn meestal efficiënter dan warmtepompen die op middentemperaturen werken (55°C). Dit betekent dat een warmtepomp die op lage temperaturen werkt, vaak een hogere energieklasse heeft dan een warmtepomp die op middentemperaturen werkt.
Voor woningen met een lage temperatuur verwarmingssysteem (ltv-systeem) is het dus verstandig om een warmtepomp te kiezen die op lage temperaturen werkt. Dit leidt tot een lager energieverbruik en een hoger energielabel.
Invloed van klimaat
De klimaatzone waarin de warmtepomp wordt gebruikt beïnvloedt het energieverbruik. In koele klimaatzones werkt een warmtepomp minder efficiënt dan in warme klimaatzones. Het energielabel geeft aan voor welke klimaatzone de gegevens gelden. Dit helpt bij het kiezen van een warmtepomp die aansluit bij de lokale klimaatvoorwaarden.
Geluidsemissie
Ook het geluidsemissieniveau van de warmtepomp is belangrijk. Het energielabel geeft aan hoeveel decibel het binnendeel en het buitendeel van de warmtepomp maken. Voor huizen in dichte bebouwde omgevingen is het verstandig om een warmtepomp te kiezen met een lage geluidsuitstraling.
Conclusie
Het energielabel voor warmtepompen is een essentieel instrument voor het maken van een energiebewuste keuze. Het label geeft een overzicht van de energie-efficiëntie, prestaties, en geluidsniveaus van een warmtepomp. Dit helpt kopers om een warmtepomp te kiezen die aansluit bij hun behoeften en budget.
De energieklasse van de warmtepomp is direct verbonden met het seizoensgebonden rendement (SCOP/SEER). Hoe hoger de klasse, hoe beter het rendement van de warmtepomp over het hele jaar. Het energielabel heeft ook invloed op subsidies en de energie-efficiëntie van de woning. Door een warmtepomp met een hogere energieklasse te kiezen, kan het energielabel van de woning met meerdere stappen verbeteren.
De keuze van de juiste warmtepomp moet rekening houden met de afgiftetemperatuur, klimaatzone, en geluidsemissie. Het energielabel helpt bij het maken van deze keuze en draagt bij aan een efficiëntere en duurzamere woningbouwsector.