Een energielabel is een wettelijk verplicht informatielabel dat op huishoudelijke elektrische apparaten wordt aangebracht. Het dient om consumenten in staat te stellen een geïnformeerde keuze te maken op basis van het energieverbruik van het apparaat. Energielabels zijn sinds 2021 volledig vernieuwd voor veel huishoudelijke apparaten, waaronder wasmachines, koelkasten, vaatwassers en televisies. Dit artikel biedt een overzicht van de verplichte apparaten, de structuur van het energielabel, de wijzigingen in de energieklasse-indeling, en hoe producenten en winkeliers dit systeem moeten hanteren.
Wat is een energielabel?
Een energielabel is een visueel overzicht dat het energieverbruik van een elektrisch apparaat aangeeft, vergeleken met andere apparaten van hetzelfde type. Het label is ontworpen door de Europese Unie en is sinds maart 2021 verplicht voor een groot aantal huishoudelijke apparaten. Het label bevat meerkleurige linten en energieklasse-indicatoren, waarbij de kleur van het lint en de letterklasse aangeven hoe energiezuinig het apparaat is.
De energieklasse loopt van A (meest zuinig) tot G (minst zuinig), waarbij A het laagste energieverbruik aanduidt en G het hoogste. Het energielabel helpt consumenten bij het kiezen van energiezuinigere apparaten, wat niet alleen leidt tot lagere energierekening, maar ook bijdraagt aan het verminderen van CO₂-uitstoot. Bovendien bevat het label aanvullende informatie, zoals het jaarlijkse energieverbruik in kWh, het waterverbruik (waar van toepassing) en het geluidniveau.
Deze informatieve aanpak helpt de markt ook met het stimuleren van innovatie en efficiëntie, omdat producenten worden aangemoedigd hun producten energiezuiniger te maken om in een hogere klasse te vallen.
Verplichte apparaten met energielabels
De EU heeft een lijst gemaakt van huishoudelijke elektrische apparaten die verplicht een energielabel moeten dragen. Deze lijst omvat onder andere:
- Koel- en vriesapparatuur (koelkasten, vriezers)
- Wasmachines en vaatwassers
- Televisies en beeldschermen
- Lampen en lichtbronnen
- Airconditioners en warmtepompen
- Cv-ketels en warmwatertoestellen
- Stofzuigers en droogtrommels
- Ovens en fornuizen
- Afzuigkappen
- Boilers en geisers
Deze verplichting geldt zowel voor nieuwe als gebruikte apparaten die worden verkocht. In winkels en online platforms moet het energielabel altijd goed zichtbaar zijn, zowel op het apparaat als in productbeschrijvingen en catalogi.
Producenten en leveranciers zijn verantwoordelijk voor het maken van het energielabel, terwijl winkeliers het verplicht zijn om het zichtbaar aan te brengen. De Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA) controleert of de labels aan de wettelijke eisen voldoen en juist zijn toegepast.
Nieuwe structuur van het energielabel sinds 2021
In de jaren voor 2021 was de energieklasse-indeling van apparaten grotendeels onhoudbaar. Tijdens de jaren was het energieverbruik van apparaten zo sterk gedaald dat de meeste apparaten in de hoogste klasse, A, terecht kwamen. Uit frustratie en om onduidelijkheid te voorkomen, werd de energieklasse-indeling uitgebreid met plusjes (A+, A++, A+++). Dit leidde echter tot verwarring bij consumenten, omdat het moeilijk was om te bepalen wat de meest efficiënte keuze was.
Om dit probleem aan te kaarten, is het energielabel sinds 1 maart 2021 volledig vernieuwd. De indeling is nu eenvoudiger en duidelijker: van A (meest efficiënt) tot G (minst efficiënt). Het oude systeem met plusjes is afgeschaft, en oudere apparaten met het oude label zijn tot eind 2021 nog verkrijgbaar.
Deze verandering betekent dat apparaten met een A+++ label onder het nieuwe systeem in een lagere klasse kunnen terechtkomen. Voor consumenten is dit een duidelijkere indeling, omdat het energieverbruik nu op een vergelijkbare basis wordt gemeten voor alle apparaten van hetzelfde type.
Informatie op het energielabel
Naast de energieklasse bevat het energielabel ook aanvullende informatie die consumenten helpt bij het nemen van een beslissing. Voorbeelden van deze informatie zijn:
- Jaarlijks energieverbruik in kWh
- Waterverbruik (waar van toepassing)
- Geluidsniveau in decibel (dB)
- Aantal wasbeurten per jaar bij wasmachines
- Aantal vaatwasserbeurten per jaar bij vaatwassers
- Repareerbaarheid en duurzaamheid van batterijen (bij elektronica)
Deze extra details helpen bijvoorbeeld bij het bepalen van de werkelijke kosten van het apparaat gedurende zijn levensduur en geven inzicht in de milieubelasting. Consumenten kunnen zo niet alleen op energieefficiëntie, maar ook op duurzaamheid en functionele aspecten kiezen.
Wijzigingen per apparaattype
De wijziging van het energielabel heeft per apparaattype verschillende gevolgen. Hieronder volgt een overzicht van enkele belangrijke wijzigingen:
Koel- en vriesapparatuur
Voor koel- en vriesapparatuur is het energielabel sinds 2021 verplicht en loopt het van A tot G. In het verleden werden deze apparaten ook geclassificeerd met A+++ labels, maar deze zijn nu niet meer van toepassing. De meest zuinige apparaten vallen nu in klasse A, terwijl de minst zuinige in klasse G.
Wasmachines en vaatwassers
Beide apparaten hebben sinds 1 maart 2021 een nieuw energielabel dat het energie- en waterverbruik aangeeft. Voor vaatwassers is het jaarlijks waterverbruik in liters een belangrijke indicator, terwijl wasmachines ook het aantal wasbeurten per jaar aangeven. Deze informatie helpt bij het bepalen van de werkelijke kosten en milieubelasting.
Televisies en beeldschermen
Voor televisies is het energielabel sinds 2021 verplicht en loopt het van A tot G. De meeste moderne televisies vallen in klasse A of B, terwijl oudere modellen in lagere klassen kunnen terechtkomen. De energieklasse geeft een duidelijk beeld van de efficiëntie van het apparaat.
Lampen
Sinds 1 september 2021 geldt een nieuw energielabel voor lampen. Deze verandering maakt de keuze voor energiezuinigere lampen eenvoudiger voor consumenten. Het energielabel voor lampen geeft het jaarlijks energieverbruik en de lichtopbrengst in lumen aan.
Stofzuigers
Stofzuigers hadden vroeger ook een energielabel, maar deze zijn sinds 2019 niet meer verplicht. Het energielabel is toen afgeschaft en mag niet meer worden gebruikt. Er is dus geen verplichte energieklasse-indeling meer voor stofzuigers.
Rol van producenten en winkeliers
Producenten en leveranciers zijn verantwoordelijk voor het maken van energielabels. Dit gebeurt vaak in samenwerking met testlaboratoria die de energie-efficiëntie van apparaten bepalen. De informatie op het label moet op basis van accuraat gemeten data worden opgesteld.
Winkeliers zijn verplicht om het energielabel zichtbaar op het apparaat aan te brengen. Dit label mag niet worden bedekt of gemodificeerd. Het label moet altijd goed leesbaar zijn en de consument in staat stellen om de energieklasse direct te identificeren.
De NVWA controleert of winkeliers zich aan deze regels houden. Tijdens inspecties wordt gekeken of energielabels aanwezig zijn, correct worden gebruikt en goed worden aangebracht. Winkeliers die niet aan de regels voldoen, kunnen boetes krijgen of andere administratieve maatregelen ondergaan.
Voordelen van energielabels
Energielabels bieden verschillende voordelen zowel voor consumenten als voor producenten en het milieu:
Voor consumenten:
- Eenvoudiger vergelijking van apparaten op basis van energieefficiëntie.
- Lagere energierekening door het kiezen van energiezuinigere apparaten.
- Meer transparante informatie over het functioneren van apparaten.
- Mogelijkheid om te kiezen voor duurzamere producten.
Voor producenten:
- Aanmoediging om innovatief te zijn en energiezuinigere producten te ontwikkelen.
- Verhoogde marktaanvoer van efficiëntere apparaten.
- Meer transparantie en vertrouwen van consumenten in het product.
Voor het milieu:
- Verminderde CO₂-uitstoot door het gebruik van efficiëntere apparaten.
- Minder energieconsumptie van huishoudelijke apparaten.
- Meer bewustwording van energiegebruik en duurzaamheid bij consumenten.
Energielabels en de toekomst
De EU blijft de regels rondom energielabels aanpassen om het energiegebruik van huishoudelijke apparaten verder te verbeteren. In de toekomst kunnen nieuwe apparaten, zoals wasdrogers, airconditioners en ovens, ook onder het nieuwe systeem vallen. Dit betekent dat winkeliers en producenten zich moeten voorbereiden op de komst van energielabels voor deze apparaten.
Daarnaast is het energielabel voor autobanden ook een interessante ontwikkeling. Deze labels geven informatie over het brandstofverbruik, de veiligheid en het geluidniveau van banden. Voor wintervoorraad is er ook een winterbandensymbool, waardoor consumenten beter geïnformeerd zijn over de prestaties van hun banden.
Conclusie
Energielabels voor huishoudelijke apparaten zijn een belangrijk instrument om consumenten te informeren over het energieverbruik van hun producten. Het nieuwe label, dat sinds 2021 van kracht is, maakt het energieverbruik van apparaten eenvoudiger en duidelijker te begrijpen. Voor producenten, leveranciers en winkeliers is het belangrijk om zich aan de wettelijke eisen te houden, zowel bij het maken als het aanbrengen van het label.
De NVWA speelt een cruciale rol in het controleren van energielabels en zorgt ervoor dat de regels worden nageleefd. Consumenten profiteren van het energielabel door eenvoudiger te kunnen kiezen voor energiezuinigere en duurzamere apparaten. In de toekomst zullen waarschijnlijk nog meer apparaten onder het energielabelsysteem vallen, wat de markt verder zal stimuleren tot innovatie en efficiëntie.