Energielabel voor bedrijfspanden: Wanneer is het verplicht en wat zijn de regels?

Inleiding

In de huidige tijd waarin duurzaamheid en energiebesparing centrale thema’s zijn in de bouw- en vastgoedsector, speelt het energielabel een steeds grotere rol. Dit geldt niet alleen voor woningen, maar ook voor bedrijfspanden. Sinds enkele jaren is het energielabel voor bedrijfspanden steeds verplichter geworden, met name bij verkoop, verhuur of oplevering. De regels zijn complex en kunnen afhankelijk van de gebruiksfunctie van het pand verschillen. Deze artikel behandelt de huidige situatie van het energielabel voor bedrijfspanden in Nederland, waarbij aandacht gaat naar wanneer het verplicht is, welke uitzonderingen gelden en wat de gevolgen zijn bij non-compliance.

Wanneer is een energielabel verplicht voor bedrijfspanden?

Een energielabel is verplicht voor de meeste bedrijfspanden bij verkoop, verhuur of oplevering. Dit betekent dat eigenaren of verantwoordelijken van het pand verplicht zijn om een geldig energielabel aan te tonen in de context van deze activiteiten. De verplichting geldt voor bijna alle typen utiliteitsgebouwen, zoals kantoorgebouwen, onderwijsgebouwen, horecapanden, sportgebouwen, winkelpanden en zorggebouwen.

Verplichting bij verkoop en verhuur

Het energielabel moet aanwezig zijn bij de verkoop of verhuur van het bedrijfspand. Dit geldt zowel voor kopers als huurders. Het label dient als informatief instrument om potentiële kopers of huurders in te lichten over de energieprestaties van het pand. Het label is 10 jaar geldig, maar kan verandert door bijvoorbeeld verbeterende maatregelen of wijzigingen in de regelgeving.

Verplichting bij oplevering

Nieuwe bedrijfspanden moeten bij oplevering ook voorzien zijn van een energielabel. Deze verplichting geldt ongeacht de functie van het pand. Het label dient om te garanderen dat het pand voldoet aan de minimale energie-efficiëntie-eisen. De Inspectie Leefomgeving & Transport controleert hierop en heeft al boetes uitgeschreven tegen bedrijven die niet aan de regels voldoen.

Verplichting voor kantoorpanden

Een specifieke regel geldt voor kantoorpanden. Sinds 1 januari 2023 is het verplicht dat kantoorpanden groter dan 100 m2 minimaal een energielabel C hebben. Deze eis is van toepassing op kantoren en showrooms die groter zijn dan 100 m2. Als het pand niet aan deze eis voldoet, mag het niet langer als kantoor gebruikt worden. Er zijn uitzonderingen mogelijk, zoals wanneer minder dan 50% van het pand gebruikt wordt als kantoor of als het pand binnen twee jaar gesloopt of getransformeerd wordt.

Uitzonderingen op de verplichting

Hoewel het energielabel voor de meeste bedrijfspanden verplicht is, zijn er uitzonderingen. Deze uitzonderingen zijn vastgelegd in diverse regelgevingen en wetten, zoals de Erfgoedwet en de Bouwbesluitregels. De belangrijkste uitzonderingen zijn als volgt:

Beschermde monumenten: Gebouwen die onderdeel zijn van het erfgoed, zoals beschermde monumenten volgens de Erfgoedwet of een gemeentelijke monumentenverordening, zijn vrijgesteld van de verplichting.
Religieuze gebouwen: Kerken, moskeeën en andere gebouwen die voor religieuze activiteiten worden gebruikt, hoeven geen energielabel te hebben.
Vrijstaande gebouwen tot 50 m2: Gebouwen met een gebruiksoppervlakte tot maximaal 50 m2 zijn vrijgesteld. Dit betreft bijvoorbeeld tiny houses of woonwagens.
Industriële bedrijfspanden: Fabriekshallen en andere industriële bedrijfspanden zijn in principe vrijgesteld, tenzij er een kantoor of showroom groter dan 50 m2 in is gevestigd.
Nieuwbouw binnen 2 jaar: Gebouwen die maximaal 2 jaar in gebruik zijn, zoals noodwinkels of bouwketen, zijn vrijgesteld.
Gebouwen zonder klimaatbeheer: Gebouwen zoals schuren of garages die geen energie gebruiken om het binnenklimaat te regelen, hoeven geen energielabel te hebben.
Woningen met tijdelijke gebruik: Woningen die minder dan 4 maanden per jaar in gebruik zijn en een verwacht energieverbruik van minder dan 25% van het verbruik bij permanent gebruik hebben, zijn ook vrijgesteld.

Verplichting tot zichtbaar ophangen van het energielabel

Niet alleen de aanwezigheid van het energielabel is belangrijk, ook hoe het wordt gepresenteerd is gereguleerd. Bepaalde organisaties moeten het energielabel zichtbaar ophangen, bijvoorbeeld bij de ingang of aan de receptie. Deze verplichting geldt onder de volgende voorwaarden:

Het energielabel is verplicht voor het bedrijf.
Het gebruiksoppervlak van het pand is groter dan 250 m2.
Het pand is regelmatig toegankelijk voor het publiek.

Voorbeelden van zulke gebouwen zijn scholen, winkels, horecapanden en ziekenhuizen. In de praktijk betekent dit dat het label op een duidelijke en toegankelijke manier moet worden tentoongesteld zodat het makkelijk te lezen is voor bezoekers of klanten.

Verplichting voor overheidsgebouwen

Alle overheidsgebouwen groter dan 250 m2 en publiek toegankelijk moeten het energielabel zichtbaar ophangen. Dit geldt ook als de overheid het pand huurt of als het pand van de overheid wordt gehuurd. Bovendien moet de overheid aan extra eisen voldoen, zoals het publiceren van het energielabel op hun website of via andere digitale kanalen.

Gevolgen van het niet voldoen aan de verplichting

Het niet voldoen aan de verplichting om een energielabel aan te tonen of zichtbaar te ophangen kan ernstige gevolgen hebben. De Inspectie Leefomgeving & Transport controleert op naleving en heeft al meerdere boetes uitgeschreven tegen bedrijven die niet aan de regels voldoen. De boetes kunnen oplopen tot wel €81.000,-, en in extreme gevallen kan er zelfs sprake zijn van sluiting van het pand. Dit is vooral van toepassing op kantoren die niet voldoen aan de C-klasse vereisten sinds 1 januari 2023.

Wat betekent het energielabel voor de praktijk?

Het energielabel is meer dan een administratieve formaliteit. Het label geeft een visuele weergave van de energieprestaties van het pand, waarbij A t/m G gebruikt wordt om de efficiëntie weer te geven. Het label bevat informatie over het energieverbruik per vierkante meter, het type energie dat wordt gebruikt, en mogelijke verbetermaatregelen. Voor kantoren met een verplichte C-klasse is het belangrijk om te kijken naar hoe het pand energie-efficiënt kan worden gemaakt, bijvoorbeeld door isolatie te verbeteren of te investeren in energiezuinige apparatuur.

Een energielabel is ook een waardevolle tool bij verkoop of verhuur, omdat het potentiële kopers of huurders een duidelijk beeld geeft van de energiekosten en het comfort van het pand. Het label kan dus ook een positief effect hebben op de aantrekkelijkheid van het pand op de markt.

Conclusie

Het energielabel is een essentieel onderdeel van de huidige regelgeving rondom bedrijfspanden in Nederland. Het is verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering voor de meeste gebouwen, met uitzonderingen voor specifieke typen panden. Voor kantoorpanden groter dan 100 m2 is sinds januari 2023 een minimum van energielabel C verplicht. Bovendien moeten zeker bepaalde gebouwen het energielabel zichtbaar ophangen, vooral als het pand groter is dan 250 m2 en publiek toegankelijk is.

Het is belangrijk voor bedrijven om deze regels goed te begrijpen en te volgen, niet alleen om juridische problemen te voorkomen, maar ook om de energieprestaties van hun pand te verbeteren. Een energielabel is meer dan een verplichting; het is een tool om duurzamheid te bevorderen en het gebruiksgemak van bedrijfspanden te verbeteren.