Inleiding
In Nederland is het energielabel een belangrijk instrument om de energiezuinigheid van woningen en gebouwen te beoordelen. Het label geeft een overzicht van het energieverbruik en de mogelijkheden tot verbetering. Voor woningeigenaren, verhuurders en bouwbedrijven is het essentieel om te weten wanneer een energielabel wettelijk verplicht is en onder welke omstandigheden uitzonderingen gelden.
Deze gids is opgesteld op basis van recente en betrouwbare informatie van officiële bronnen en toont aan wanneer het energielabel verplicht is, welke uitzonderingen gelden, wat de gevolgen zijn van het ontbreken van een label, en hoe u een energielabel kunt verkrijgen. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan de economische en ecologische voordelen van een energiezuinige woning.
Wanneer is een energielabel wettelijk verplicht?
Een energielabel is verplicht in een aantal specifieke situaties. Het gaat hier om de verkoop, verhuur en oplevering van woningen, evenals bij openbare gebouwen groter dan 250 m². Deze verplichting is grotendeels ingevoerd in het kader van de Europese richtlijn over de energieprestatie van gebouwen (EPBD), die in 2008 in Nederland werd geïmplementeerd. In 2021 is de regelgeving verder aangescherpt met de invoering van een nieuw energielabelsysteem.
Verkoop van een woning
Bij de verkoop van een woning is het energielabel wettelijk verplicht. Dit geldt zowel voor particuliere als zakelijke verkopen. Het label dient te worden geregistreerd bij de overheid en moet aan de koper worden uitgereikt. Het is verplicht om het energielabel te tonen bij de advertentieplaatsting op websites zoals Funda. Bovendien is bij de notariële overdracht van de woning een definitief energielabel vereist.
Verhuur van een woning
Ook bij de verhuur van een woning is het energielabel verplicht. De huurprijs kan vaak worden bepaald op basis van een puntensysteem, waarbij een beter energielabel meer punten oplevert en dus toelaat tot een hogere huurprijs. De huurder heeft recht op een energielabel bij aanvang van het huurcontract, en het label moet eveneens worden vermeld in de advertentie van de woning.
Oplevering van een nieuwbouwwoning
Bij de oplevering van een nieuwbouwwoning is het energielabel verplicht. Dit geldt voor zowel particuliere als commerciële projecten. Het label is gebaseerd op de theoretische energieprestatie van de woning, met rekening houdend met aspecten zoals isolatie, ventilatie, verwarmingssystemen en eventuele duurzame energiebronnen zoals zonnepanelen. Het energielabel voor nieuwbouw is vooral gericht op het tonen van de verwachte energiezuinigheid, voordat de woning daadwerkelijk in gebruik is genomen.
Openbare gebouwen groter dan 250 m²
Voor openbare gebouwen groter dan 250 m² is een energielabel verplicht. Dit geldt bijvoorbeeld voor kantoren, scholen, ziekenhuizen en overheidsgebouwen. De verplichting is bedoeld om transparantie te creëren over de energieprestatie van grote gebouwen en om maatregelen te stimuleren voor energiebesparing en duurzame ontwikkeling.
Uitzonderingen op de verplichting
Niet voor elke woning of gebouw is een energielabel verplicht. Er zijn een aantal uitzonderingen op de wettelijke verplichting. Deze uitzonderingen zijn vastgelegd in de wetgeving en gerelateerd aan de functie, grootte of gebruiksgeschiedenis van het gebouw.
Religieuze gebouwen
Kerken, moskeeën en andere religieuze gebouwen zijn vrijgesteld van de verplichting om een energielabel op te stellen. Deze vrijstelling is grotendeels gebaseerd op de functie van het gebouw, die niet primair gericht is op energiegebruik voor klimaatbeheersing. De vrijstelling geldt ook voor gebouwen die onder monumentenverordeningen vallen en daarom beperkt zijn in de mogelijke verbetermaatregelen.
Monumentale woningen
Beschermde monumenten volgens de Erfgoedwet of volgens een provinciale of gemeentelijke monumentenverordening zijn niet verplicht tot het aanbieden van een energielabel. Omdat de bouwkundige en historische waarde van deze woningen centraal staat, is het vaak niet mogelijk of toegestaan om drastische verbetermaatregelen te nemen.
Grote en kleine woningen
Vrijstaande gebouwen met een gebruiksoppervlakte tot 50 m² zijn vrijgesteld van het energielabel. Deze categorie omvat bijvoorbeeld tiny houses, woonwagens, woonboten en recreatiewoningen. De verplichting is niet van toepassing op zulke kleine woningen, omdat hun energieverbruik beperkt is en de impact op het milieu relatief klein is.
Tijdelijke en tijdelijk gebruikte woningen
Woningen die minder dan 4 maanden per jaar in gebruik zijn en waarbij het verwachte energieverbruik minder dan 25% is van het verbruik bij permanent gebruik, vallen buiten de verplichting. Ook gebouwen die ten hoogste 2 jaar in gebruik zijn, zoals bouwketen, noodwinkels en noodlokalen bij scholen, zijn vrijgesteld. Deze uitzonderingen zijn bedoeld om de administratieve lasten te verminderen voor tijdelijke of tijdelijk gebruikte ruimtes.
Gebouwen zonder klimaatbeheersing
Gebouwen die geen energie gebruiken voor klimaatbeheersing, zoals schuren of garages, zijn niet verplicht tot het aanbieden van een energielabel. Omdat deze gebouwen niet zijn ingericht voor comfortabele woonsituaties, is het niet relevant om een energielabel te bepalen.
Gevolgen van het ontbreken van een energielabel
Het ontbreken van een energielabel kan leiden tot boetes en andere administratieve problemen. Voor particuliere woningeigenaren kunnen boetes oplopen tot €435, terwijl zakelijke partijen zelfs tot €21.750 beboet kunnen worden. Deze boetes gelden voor situaties waarin het energielabel verplicht is, zoals bij verkoop of verhuur van een woning.
Daarnaast kan het ontbreken van een energielabel leiden tot vertragingen in het verkoop- of huurproces. Kopers en huurders verwachten vaak een energielabel om een beslissing te nemen over de aankoop of huur van een woning. Het label geeft inzicht in de energiekosten en de duurzaamheid van het pand, wat een belangrijke rol speelt in de woningmarkt.
Voordelen van een energielabel
Naast de wettelijke verplichtingen zijn er ook concrete voordelen aan het verkrijgen van een energielabel. Deze voordelen spelen zowel economisch als ecologisch in, en kunnen leiden tot een hogere waarde en aantrekkingskracht van een woning.
Verhoogde verkoopprijs
Woningen met een gunstig energielabel verkopen vaak sneller en tegen een hogere prijs dan vergelijkbare woningen met een slechter label. Dit komt doordat energiezuinige woningen lagere maandlasten hebben en meer comfort bieden. Kopers hechten steeds meer waarde aan energiezuinig wonen, vooral in een tijd waarin energiekosten sterk stijgen.
Hogere huurprijs
Ook bij verhuur kan een energielabel een positieve impact hebben op de huurprijs. In veel gevallen is de huurprijs bepaald op basis van een puntensysteem, waarbij een beter energielabel meer punten oplevert. Hierdoor is het mogelijk om een hogere huurprijs te vragen.
Verduurzaming
Een energielabel geeft ook inzicht in mogelijke verbetermaatregelen. Het label toont aan welke aspecten van een woning het energieverbruik kunnen verlagen, zoals isolatie, ventilatie en verwarmingsinstallaties. Door verbetermaatregelen te nemen kan een woning energiezuiniger worden en dus minder kosten genereren.
Toekomstbestendig wonen
Energiezuinige woningen zijn gezien als toekomstbestendig. Ze voldoen aan huidige en toekomstige duurzaamheidseisen en zijn goed voorbereid op mogelijke wetgeving inzake energiebesparing. Voor woningeigenaren is dit een waardevolle eigenschap, zowel qua economische stijfheid als qua duurzaamheid.
Hoe verkrijg je een energielabel?
Het verkrijgen van een energielabel is relatief eenvoudig, maar vereist wel enige voorbereiding. De label moet door een vakbekwaam energieadviseur worden opgesteld en geregistreerd bij de overheid. Een energieadviseur vind je via de website van het Centraal Register Techniek, waar je de gegevens van je woning kunt invullen en zo adviseurs bij jou in de buurt kunt vergelijken.
Voorbereiding
Voordat de energieadviseur je woning bezoekt, is het verstandig om enkele voorbereidingen te treffen. Dit kan bijvoorbeeld het verzamelen van gegevens over isolatie, verwarmingsinstallaties en eventuele duurzame energiebronnen zijn. Het is ook aan te raden om de adviseur bij te wonen tijdens de inspectie, zodat je direct vragen kunt stellen.
Het proces
Het proces van het verkrijgen van een energielabel bestaat uit vier stappen:
- Zoek een geregistreerde energieadviseur via het Centraal Register Techniek.
- Vraag een afspraak aan en bereid je woning voor op de inspectie.
- De adviseur voert een inspectie uit en opstelt het energielabel.
- Het label wordt geregistreerd bij de overheid en is beschikbaar voor kopers, huurders of andere betrokkenen.
Samenvatting
Een energielabel is een belangrijk instrument om de energiezuinigheid van een woning of gebouw te bepalen. Het label is wettelijk verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van meeste woningen en gebouwen. Er zijn wel enkele uitzonderingen voor religieuze gebouwen, monumenten, kleine woningen en tijdelijk gebruikte ruimtes.
Het ontbreken van een energielabel kan leiden tot boetes en administratieve problemen, vooral bij verkoop of verhuur. Daarnaast kan het ontbreken van een label leiden tot vertragingen in het verkoop- of huurproces, omdat kopers en huurders steeds meer aandacht besteden aan energiezuinig wonen.
Bij het verkrijgen van een energielabel zijn er concrete voordelen voor woningeigenaren, zoals een verhoogde verkoopprijs, hogere huurprijs, mogelijke verbetermaatregelen en toekomstbestendig wonen. Het proces van het verkrijgen van een energielabel is relatief eenvoudig en kan worden uitgevoerd door een geregistreerde energieadviseur.