De energielabelwetgeving in Nederland is in volle evolutie. Tegen 2026 worden de regels rondom energielabels en energiezuinigheid van woningen aanzienlijk aangescherpt. Voor woningeigenaren, vastgoedbeleggers en verhuurders betekent dit zowel verplichtingen als kansen. Dit artikel biedt een grondige uitleg van de nieuwe wetgeving, de praktische gevolgen en hoe u als vastgoedhouder hier op voorbereid kunt zijn.
Wat is een energielabel?
Een energielabel is een document dat aangeeft hoe energiezuinig een woning is. Het label bestaat uit een letterklasse van A++++ (zeer energiezuinig) tot en met G (minst energiezuinig). Het energielabel is meer dan alleen een letter: het is een uitgebreid rapport dat aangeeft hoeveel energie de woning verbruikt en welke maatregelen er genomen kunnen worden om de energiezuinigheid te verbeteren.
De berekening van het energielabel is geregeld door de NTA 8800, een standaard die vanaf 2021 van kracht is. Tot 2020 gold de NEN 7120. Energielabels blijven 10 jaar geldig, ongeacht de berekeningsmethode waarmee ze zijn gemaakt.
Een energieprestatie-adviseur (EP-adviseur) voert de beoordeling uit. Deze erkende professional bezoekt de woning, voert berekeningen uit en stelt het energielabel vast. De kosten liggen gemiddeld rond de €300.
Het energielabel bevat geen informatie over het energiegebruik van huishoudelijke apparaten, zoals tv’s, wasmachines of koelkasten. Het label richt zich uitsluitend op het gebouw zelf en hoe efficiënt het is in het gebruik van energie. Dit betekent dat het energieverbruik op het label niet gelijk is aan het energieverbruik op de energierekening van de huurder of eigenaar.
Energielabel verplicht: Wanneer en voor wie?
Sinds 2021 is het energielabel verplicht bij het verkoop- of verhurenproces van woningen. Dit geldt ook voor nieuwbouw. Het energielabel moet beschikbaar zijn bij de koper of huurder, en het label moet ook vermeld worden in advertenties.
Er zijn echter uitzonderingen. Volgens de Rijksoverheid hoeft een energielabel niet voor elk type woning of gebouw. Voorbeelden van uitzonderingen zijn:
- Vrijstaande woningen kleiner dan 50 m² (zoals tiny houses of stacaravans)
- Monumentale woningen
- Gebouwen zonder installaties voor klimaatbeheersing (zoals schuren of trekkershutten)
- Recreatiewoningen die minder dan 4 maanden per jaar in gebruik zijn
- Tijdelijke gebouwen die maximaal 2 jaar worden gebruikt
Voor recreatiewoningen geldt sinds 1 januari 2024 een nieuwe regelgeving. Zij moeten ook een energielabel hebben, met enkele uitzonderingen. Caravans zijn daarentegen niet verplicht om een energielabel te hebben, omdat ze niet op het kadaster staan als woning. Woonboten vallen wel onder de verplichting.
Monumentale woningen zijn in sommige gevallen vrijgesteld van het verplichte energielabel, zolang het behoud van de historische waarde prioriteit heeft boven verduurzaming.
Wetgeving energielabel 2026: Wat verandert?
De nieuwe wetgeving rond het energielabel in 2026 brengt aanzienlijke wijzigingen met zich mee. Deze wijzigingen zijn bedoeld om het vastgoedmarktbestand duurzamer te maken en energiegebruik te verminderen. De belangrijkste veranderingen zijn:
1. Nieuwe labelmethodiek vanaf mei 2026
Vanaf mei 2026 introduceert de Nederlandse overheid een nieuwe labelmethodiek. Deze nieuwe methode voegt extra indicatoren toe aan het energielabel, waaronder:
- Energieverbruik
- CO₂-uitstoot
- Automatisering
- Energieopslag
Deze aanpassing betekent dat het energielabel niet alleen een indicatie geeft van de energiezuinigheid, maar ook van het klimaateffect van de woning. De nieuwe methodiek maakt het mogelijk om een completer beeld te krijgen van de duurzaamheid van een woning of vastgoedobject.
2. Energielabel verplicht bij verkoop, verhuur, renovatie en nieuwbouw
Vanaf juli 2026 is het energielabel verplicht niet alleen bij verkoop en verhuur, maar ook bij:
- Renovatie
- Nieuwbouw
- Gebruik door overheidsinstanties
Dit betekent dat alle partijen die betrokken zijn bij de levenscyclus van een woning verantwoordelijk zijn voor een goed energielabel. Het energielabel wordt dus een centraal document in het vastgoedproces.
3. Minimumeisen voor woningen met slechte labels
In 2029 wordt een belangrijke drempel bereikt: woningen met energielabel E, F of G moeten minimaal tot label D worden verbeterd. Dit is een maatregel om het aantal woningen met slechte energieprestaties te verminderen.
Vanaf 2030 wordt bovendien de indeling van energielabels aangepast. De oude labels A+ t/m A++++ zullen vervallen. De nieuwe indeling zal lopen van A t/m G. Daarnaast komen er minimumeisen voor utiliteitsgebouwen. Dit betekent dat ook commerciële en openbare gebouwen voorzien worden van energielabels en aan duurzamere eisen moeten voldoen.
Impact van energielabels op waarde en huurprijs
Een energielabel heeft een directe impact op de waarde en huurprijs van een woning. Onderzoek laat zien dat elke labelstap gemiddeld zo’n 3% waardestijging kan opleveren. Dit betekent dat een woning met label B 3% meer waard is dan een woning met label C.
Voor vastgoedbeleggers is het energielabel een essentieel criterium. Vastgoed met een slecht energielabel verliest aan waarde en is lastiger te financieren of te verhuren. Bovendien is het risico op hoge renovatiekosten in de toekomst groter.
Tijdig verduurzamen biedt dus niet alleen voordelen op het gebied van energiekosten en comfort, maar ook op de marktwaarde. Een woning met een hoger energielabel is niet alleen duurzamer, maar ook aantrekkelijker voor huurders en kopers.
Verduurzaming: Maatregelen en kansen
Verduurzaming is een essentieel onderdeil van het energielabelproces. Door energiebesparende maatregelen te nemen, kan het energielabel van een woning verbeterd worden. De belangrijkste maatregelen zijn:
- Isolatie aanbrengen (dak, muren, vloeren)
- Verwarmingssysteem vervangen (bijvoorbeeld een cv-ketel door een warmtepomp)
- Zonnepanelen installeren
- Energiezuinige ramen en deuren aanbrengen
- Automatisering toepassen (bijvoorbeeld slimme thermostaten of zonneschermen)
Deze maatregelen kunnen zowel tijdens nieuwbouw als bij renovatie worden genomen. Voor particuliere eigenaren zijn er subsidies beschikbaar via de RVO (Rijksdienst voor Wegennet en Verkeer), zolang de maatregelen voldoen aan de eisen van de regelingen.
Voor woningcorporaties en vastgoedbeleggers is het verduurzamen van een portefeuille een strategische keuze. Door vroegtijdig actie te ondernemen, kunnen zij profiteren van lagere energiekosten, hogere huurprijs en een betere marktpositie.
Risico’s van niet-actie
Als woningeigenaar of vastgoedbeheerder lopen u risico’s wanneer u niet tijdig actie neemt:
- Waardeverlies: Wonings met slechte energielabels verliezen aan waarde.
- Huurverlies: Huurders zijn bereid om meer te betalen voor woningen met een goed energielabel.
- Renovatiekosten: Verduurzaming is voordeliger als u vroegtijdig actie neemt.
- Boetes: Het ontbreken van een geldig energielabel kan leiden tot boetes, afhankelijk van de situatie.
- Marktuitsluiting: In de toekomst kan het zonder een goed energielabel lastig worden om een woning te verhuren of te verkopen.
Hoe voorbereidt u zich op de nieuwe regels?
Voorbereiding is essentieel om de impact van de energielabelwetgeving 2026 te beheersen. Hier zijn enkele stappen die u als woningeigenaar of vastgoedbeheerder kunt ondernemen:
- Energielabel opvragen: U kunt het energielabel van uw woning opzoeken via Milieu Centraal of via een erkende EP-adviseur.
- Maatregelen analyseren: Het energielabel geeft aan welke maatregelen mogelijk zijn om de energiezuinigheid te verbeteren.
- Financiële planning maken: Maak een kosten- en batenanalyse van mogelijke renovatieprojecten.
- Subsidies inzetten: Zorg voor subsidies van de RVO of andere programma’s voor energiebesparende maatregelen.
- Adviseurs betrekken: Werk samen met erkende adviseurs om verduurzaming zo efficiënt mogelijk te realiseren.
Voor woningcorporaties en beleggers is het aanbevolen om een strategische verduurzamingsplan op te stellen, waarin de impact van de nieuwe wetgeving op elke woning of pand is ingeschat.
Energieprestatieadviseur: Rol en verantwoordelijkheden
De energieprestatieadviseur (EP-adviseur) speelt een centrale rol in het energielabelproces. Deze erkende professional bezoekt de woning, voert berekeningen uit en stelt het energielabel vast. De EP-adviseur gebruikt de NTA 8800-richtlijn en werkt volgens de BRL 9500 en ISSO publicatie 82.1.
De adviseur heeft geen invloed op de uiteindelijke beoordeling van het energielabel. De berekening is gebaseerd op standaarden en normen. Het is aan de woningeigenaar om maatregelen te nemen op basis van de adviseur’s rapport.
Het is verstandig om bij meerdere adviseurs een offerte aan te vragen, zodat u een eerlijke vergelijking kunt maken. De kosten liggen rond de €300, afhankelijk van de complexiteit van de woning.
Conclusie
De energielabelwetgeving van 2026 brengt een nieuwe fase in de Nederlandse vastgoedmarkt met zich mee. Voor woningeigenaren, verhuurders en vastgoedbeleggers betekent dit zowel verplichtingen als kansen. Het energielabel is geen statisch document, maar een essentieel instrument om de duurzaamheid van woningen te verbeteren.
Door vroegtijdig actie te ondernemen, kunnen vastgoedbeleggers profiteren van lagere energiekosten, hogere marktwaarde en verbeterde huurbaarheid. Het ontbreken van actie daarentegen kan leiden tot waardeverlies, hoge renovatiekosten en boetes.
De wetgeving is duidelijk: het energielabel is centraal in de vastgoedmarkt. Het is nu aan u om te kiezen of u dit als uitdaging of als kans ziet.