Sinds 1 januari 2023 geldt in Nederland een verplichting waarmee kantoorgebouwen minimaal energielabel C moeten hebben. Deze maatregel is onderdeel van een bredere inspanning van de overheid om de gebouwde omgeving te verduurzamen en het energieverbruik te verminderen. In dit artikel wordt een gedetailleerde en professionele uitleg gegeven van de huidige regelgeving, de toezichtsmaatregelen, de gevolgen voor kantooreigenaren en de toekomstige plannen in het kader van de Europese richtlijn EPBD IV. De focus ligt op feiten, wettelijke basis en praktische maatregelen die noodzakelijk zijn om aan de eisen te voldoen.
Inleiding
De verplichting van energielabel C voor kantoren is een centrale maatregel in de Nederlandse energiebeleidsstrategie. Deze verplichting is gericht op kantoorgebouwen groter dan 100 m² die hoofdzakelijk als kantoorruimte worden gebruikt. Het doel is om het gebruik van fossiele energie te beperken en duurzame alternatieven te bevorderen. Het energielabel C komt overeen met een maximale fossiele energiebehoefte van 225 kWh per m² per jaar. Gebouwen die niet aan deze eisen voldoen, mogen niet meer als kantoor worden gebruikt of verhuurd. De regelgeving is onderbouwd door wettelijke voorstellen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het Bouwbesluit.
De wettelijke basis van de energielabel C-verplichting
De energielabel C-verplichting voor kantoren is vastgelegd in wetgeving die strengere eisen stelt aan de energieprestaties van gebouwen. Deze regelgeving is ontwikkeld in het kader van het Bouwbesluit en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). In het Bouwbesluit wordt de verplichting beschreven in artikel 5.11, terwijl artikel 3.87 van het Bbl de voorschriften verder uitwerkt na invoering van de Omgevingswet. Deze wetsvoorstellen stellen dat kantoorgebouwen die niet voldoen aan de eisen van energielabel C, niet meer mogen worden gebruikt als kantoor.
De verplichting geldt voor alle kantoren groter dan 100 m² die meer dan 50% van het vloeroppervlak als kantoorfunctie gebruiken en een eigen energieaansluiting hebben. Deze regel is bedoeld om de energieprestaties van de kantoorruimte te verbeteren en het gebruik van duurzame energiebronnen te stimuleren.
Toepassing en handhaving van de verplichting
Vanaf 1 januari 2023 is het toezicht op de energielabel C-verplichting in handen van gemeenten en omgevingsdiensten. Deze instanties kunnen handhavend optreden als een kantoor niet aan de eisen voldoet. In dergelijke gevallen mag het kantoor niet meer als zodanig worden gebruikt totdat energiebesparende maatregelen zijn genomen en het energielabel is bijgewerkt. In sommige gemeenten is zelfs al gebruikgemaakt van lasten onder dwangsom om het naleven van de regelgeving te waarborgen.
Kantoorgebouwen zonder geldig energielabel of met een label D t/m G voldoen niet aan de wettelijke eisen. In dat geval is het verplicht om binnen een redelijke termijn maatregelen te nemen. Voor huurders die vragen hebben over de energielabel C-verplichting, is het verstandig om contact op te nemen met de verhuurder of de gemeente voor verdere uitleg.
Controle en registratie van het energielabel
Kantooreigenaren kunnen het energielabel van hun pand controleren via de website EP-online. Deze website biedt de mogelijkheid om energielabels op te zoeken via postcode en huisnummer, BAG ID of registratienummer. Als er nog geen energielabel geregistreerd is, is het mogelijk om dit aan te vragen bij een erkend labeladviseur. Het is belangrijk dat het energielabel geregistreerd en geldig is om aan de verplichting te voldoen.
Een geldig energielabel A, B of C duidt op voldoende energieprestaties. De Rijksoverheid streeft echter naar een CO2-arme gebouwde omgeving in 2050, ook voor bestaande gebouwen. Daarom zijn er diverse subsidie- en stimuleringsmaatregelen beschikbaar om kantooreigenaren te ondersteunen bij het nemen van energiebesparende maatregelen.
Huidige toestand van kantoren in Nederland
Op 1 juli 2024 was 78% van het vloeroppervlak aan kantoorruimte in Nederland in aanmerking gekomen voor energielabel C of beter. Dit is een toename ten opzichte van 72% in 2023. Circa 10% van de kantoren had nog een energielabel D t/m G en 12% had nog geen label. Deze gegevens zijn afkomstig van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en worden gepubliceerd in een Kamerbrief.
De toename van het aantal kantoren met energielabel C is het resultaat van maatregelen zoals het opleggen van dwangsom en het versnellen van renovatieprojecten. Bovendien werken Rijksorganisaties aan vergaande verduurzaming van hun vastgoed, waarbij actief gestuurd wordt op renovatiestandaarden en klimaatadaptieve maatregelen.
Waarde en gewenning van kantoren met beter energielabel
Uit onderzoek van Maastricht University blijkt dat kantoorgebouwen met betere energielabels niet alleen duurzamer zijn, maar ook meer gewenst en waardevaster. Kantoren met energielabel C of beter zijn gemiddeld 20% meer waard dan kantoren met een label D t/m G. Deze waarde-inflatie wijst op het stijgende belang van energieprestaties in de kantorenmarkt.
Daarnaast is geconcludeerd dat de energielabel C-verplichting geen negatieve gevolgen lijkt te hebben gehad voor kantooreigenaren. In tegenstelling tot enkele vreesprojecties, heeft de verplichting leidinggegeven tot verbeteringen in de kwaliteit van de kantoren en heeft het marktvertrouwen in duurzame gebouwen gestimuleerd.
Uitzonderingen op de verplichting
Niet alle kantoorpanden vallen onder de energielabel C-verplichting. Er zijn bepaalde uitzonderingen waarbinnen kantooreigenaren niet hoeven te voldoen aan de eisen. Deze uitzonderingen zijn onder andere gericht op gebouwen die grotendeels worden gebruikt voor andere doeleinden zoals winkels, restaurants of ziekenhuizen. Ondanks dat deze gebouwen mogelijk kantoren bevatten, worden ze niet als kantoorfunctie bestempeld.
Voor eigenaren die onder deze uitzonderingen vallen, is het nog steeds raadzaam om energiebesparende maatregelen in overweging te nemen. Dit niet alleen vanwege mogelijke toekomstige wettelijke veranderingen, maar ook vanwege de voordelen op langere termijn in termen van energiebesparing en waardebehoefte.
Toekomstige richtlijnen en verduurzaming
De komende jaren zullen de energie-eisen voor kantoorgebouwen verder worden aangescherpt. Het doel is dat alle kantoren in 2030 minimaal energielabel A zullen hebben. Daartoe wordt de Europese richtlijn EPBD IV momenteel vertaald in Nederlandse regelgeving. Minister Mona Keijzer heeft in juli 2025 de Tweede Kamer geïnformeerd over het vervolgtraject van deze richtlijn.
De implementatie van EPBD IV zal aanvullende voorschriften brengen voor de verduurzaming van commercieel vastgoed. Deze maatregelen zullen zorgen voor hogere eisen inzake energieprestaties, klimaatadaptiviteit en circulaire oplossingen. In de tussentijd zijn gemeenten en Rijksorganisaties reeds aan de slag gegaan met het versnellen van verduurzamingsprojecten en het verbeteren van de kwaliteit van energielabels.
Kwaliteit van energielabels
De kwaliteit van energielabels wordt jaarlijks gemonitord. Uit de resultaten blijkt dat de kwaliteit van energielabels stabiel is gebleven. In 2023 zijn maatregelen genomen om de betrouwbaarheid en nauwkeurigheid te verbeteren, zoals het inzetten van een publieke toezichthouder, het uitvoeren van grotere controlesteekproeven en extra controles bij geconstateerde fouten. Deze maatregelen zorgen voor vertrouwen in de energielabels en hun betrouwbaarheid.
Daarnaast wordt onderzoek uitgevoerd naar de inzet van nieuwe technologieën om de opname- en controleprocessen te verbeteren. De minister streeft ernaar dat de energielabels in de toekomst nog nauwkeuriger en betrouwbaarder worden.
Praktische stappen voor kantooreigenaren
Voor kantooreigenaren die nog niet aan de energielabel C-verplichting voldoen, zijn er duidelijke stappen om aan de eisen te voldoen. Eerst is het noodzakelijk om het energielabel van het kantoor te controleren via EP-online. Als er nog geen label is of als het label D of lager is, is het verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen.
De volgende stappen zijn:
- Energiebesparende maatregelen nemen: Denk aan isolatieverbeteringen, energie-efficiënte verlichting, warmteterugwinning en het gebruik van duurzame energiebronnen.
- Een energielabel aanvragen: Dit kan via een erkend labeladviseur. Het label moet vervolgens geregistreerd worden.
- Maatregelen implementeren en registreren: Zorg ervoor dat alle maatregelen die tot energielabel C leiden, zijn getroffen en dat het label is bijgewerkt.
- Toezicht op de toekomst: Volg de ontwikkelingen rondom de energielabel A-doelstellingen en de Europese richtlijnen zoals EPBD IV.
Het is verstandig om met een specialist of NVM Business-makelaar te overleggen om te bepalen welke maatregelen het meest kostenefficiënt zijn en hoe snel deze kunnen worden uitgevoerd.
Toekomstige ontwikkelingen en doelen
Het energielabel C is slechts het begin van de energiebeleidsstrategie voor kantoren in Nederland. In 2030 streeft de overheid naar een energielabel A voor alle kantoren. Dit doel is in lijn met de bredere doelstelling van een CO2-arme gebouwde omgeving in 2050. Om dit te bereiken, zijn er nog strengere eisen en subsidies gepland.
Bovendien wordt er gewerkt aan de implementatie van vergaande verduurzamingsprojecten. Deze projecten gaan verder dan alleen energie-efficiëntie en houden ook rekening met klimaatadaptiviteit, natuurinclusie en circulaire oplossingen. Deze aanpak maakt deel uit van de voorbeeldrol die de Rijksoverheid zichzelf toewijst in de duurzame transformatie van het vastgoed.
Conclusie
De energielabel C-verplichting voor kantoren is een belangrijke maatregel in de Nederlandse energiebeleidsstrategie. Sinds 1 januari 2023 moeten kantoorgebouwen groter dan 100 m² minimaal energielabel C hebben. Gebouwen die niet aan deze eisen voldoen, mogen niet meer als kantoor worden gebruikt. De wettelijke basis ligt in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het Bouwbesluit. De handhaving ligt in de verantwoordelijkheid van gemeenten en omgevingsdiensten.
De toepassing van de verplichting heeft geleid tot een verbetering in de energieprestaties van kantoren en een toegenomen waarde van gebouwen met betere energielabels. Uit onderzoek blijkt dat kantoren met label C of beter 20% meer waard zijn dan kantoren met label D t/m G. Bovendien lijkt de verplichting geen negatieve gevolgen te hebben gehad voor kantooreigenaren.
In de toekomst zullen de eisen verder worden aangescherpt, met als doel dat alle kantoren in 2030 minimaal energielabel A zullen hebben. De implementatie van de Europese richtlijn EPBD IV en de verdere verduurzaming van commercieel vastgoed zijn centrale onderdelen van deze strategie.
Kantooreigenaren die nog niet aan de verplichting voldoen, moeten actie ondernemen om energiebesparende maatregelen te nemen. Dit is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een kans om de waarde van hun pand te verhogen en bij te dragen aan de duurzame toekomst van de gebouwde omgeving.