Inleiding
Het energielabel is tegenwoordig een onmisbaar onderdeel van elke woning in Nederland. Het dient als een maatstick om de energiezuinigheid van een gebouw te beoordelen en speelt een cruciale rol in de verkoop, verhuur of oplevering van een woning. Het label biedt een duidelijke indeling van de energieprestaties van een woning, variërend van A++++ (zeer zuinig) tot G (niet zuinig). Het doel van dit artikel is om een uitgebreid overzicht te geven van het energielabel: hoe het wordt bepaald, waarom het belangrijk is, wat het kost, en welke maatregelen eigenaars kunnen nemen om het label te verbeteren. Het artikel is gericht op woningen, maar ook op bedrijfspanden, en richt zich naar zowel woningeigenaren als professionals in de bouw- en renovatiebranche.
Wat is het Energielabel?
Het energielabel is een document dat aangeeft hoe energiezuinig een woning of bedrijfspand is. Het is sinds 2002 in gebruik en is afgeleid van de EPBD-richtlijn (Energy Performance of Buildings Directive). Deze richtlijn, aangenomen door het Europees Parlement, heeft als doel het energieverbruik van gebouwen terug te dringen en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. Het energielabel maakt de energieprestatie van een woning visueel duidelijk en helpt bij het vergelijken van woningen.
Het energielabel bestaat uit een lettercode (A++++ tot G), waarbij A++++ het meest efficiënte label is en G het minst. Daarnaast bevat het label een gedetailleerde rapportage die aangeeft welke onderdelen van het huis het energieverbruik beïnvloeden, zoals de isolatie van de gevel, dak en vloer, de kwaliteit van ramen, de verwarmingsinstallatie en de ventilatie.
Het energielabel is verplicht bij verkoop, verhuur of oplevering van een woning of bedrijfspand. Uitzonderingen gelden voor kleine vrijstaande woningen (<50 m²), religieuze gebouwen en monumenten. Als men een energielabel ontbeert bij verkoop of verhuur, kan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) boetes opleggen. Voor particulieren is dit € 435 en voor bedrijven € 870.
Hoe Werkt het Energielabel?
Het energielabel wordt uitgevoerd door een erkende energieprestatieadviseur (EPA), die een woning of bedrijfspand inspecteert. De adviseur beoordeelt diverse bouwkundige en technische aspecten van de woning, zoals de isolatie van de gevel, dak en vloer, de kwaliteit van ramen en de efficiëntie van de verwarmings- en ventilatiesystemen. De EPA voert ook een berekening uit van het energieverbruik, uitgedrukt in kilowattuur per vierkante meter (kWh/m²).
De resultaten van deze inspectie worden samengevat in het energielabel, dat meerdere pagina’s kan bevatten. Het label is 10 jaar geldig, tenzij de woning tussentijds is geïsoleerd of aanzienlijke renovaties heeft ondergaan. In dat geval kan een nieuw label worden aangevraagd.
Het energielabel is op te vragen via een EPA of via de digitale diensten zoals Milieu Centraal of mijnoverheid.nl. Voor zakelijke gebouwen kan het label worden opgevraagd via ep-online.nl. Voor particulieren geldt dat het energielabel van een woning gratis is op te zoeken via de website van Milieu Centraal.
De Classificatie van Energielabels
Het energielabel maakt gebruik van een classificatie van A++++ tot G, waarbij A++++ staat voor het meest energiezuinige woning en G voor de minst efficiënte. De classificatie is gebaseerd op het energieverbruik van de woning, uitgedrukt in kWh/m² per jaar. De verdeling is als volgt:
| Label | Verbruik in kWh (stroom) | Beschrijving energielabel |
|---|---|---|
| A++++ | 0 | Geen energieverbruik, energieleverend huis |
| A+++ | 0 - 50 | Zeer laag energieverbruik |
| A++ | 75 - 105 | Zeer laag energieverbruik |
| A+ | 105 - 160 | Zeer laag energieverbruik |
| B | 160 - 190 | Laag energieverbruik |
| C | 190 - 250 | Redelijk laag energieverbruik |
| D | 250 - 290 | Gemiddeld energieverbruik |
| E | 290 - 335 | Redelijk hoog energieverbruik |
| F | 335 - 380 | Hoog energieverbruik |
| G | > 380 | Zeer hoog energieverbruik |
Deze verdeling laat zien dat een woning met label A+++ of hoger extreem energiezuinig is, terwijl een woning met label G bijna niet efficiënt is. Het energielabel biedt niet alleen een duidelijke indeling van de energieprestaties, maar ook concrete aanduidingen over mogelijke verbetermaatregelen, zoals dakisolatie, het plaatsen van zonnepanelen of het aanpassen van het verwarmings- en ventilatiesysteem.
De Belangrijkste Informatie op het Energielabel
Het energielabel is meer dan alleen een lettercode. Het bevat diverse belangrijke onderdelen die de eigenaar of koper van een woning belangrijk kunnen zijn. Deze onderdelen zijn:
- Energielabelklasse (A+++ tot G): Geeft een visuele indruk van de energiezuinigheid van de woning.
- Energieverbruik per vierkante meter: Uitgedrukt in kWh/m² per jaar.
- CO2-uitstoot: Aangeeft hoeveel CO2 er per jaar uitgestoten wordt door het energieverbruik van de woning.
- Aanbevolen verbetermaatregelen: Geeft duidelijke aanduiding over mogelijke verbeteringen die het energieverbruik kunnen verlagen, zoals het isoleren van de gevel of het installeren van zonnepanelen.
- Energieprestatie-index (EPI): Een getal dat het energieverbruik van de woning weergeeft, waarbij lagere waarden beter zijn.
- Omschrijving van de woning: Geeft informatie over het type woning, het bouwjaar, de grootte en andere relevante bouwkundige details.
Het energielabel is dus een zeer informatief document dat niet alleen het energieverbruik van een woning toont, maar ook concrete aanduidingen geeft over mogelijke verbetermaatregelen.
De Kosten van het Energielabel
Het energielabel moet door een erkende energieprestatieadviseur (EPA) worden uitgevoerd. Deze adviseur bezoekt de woning en voert de inspectie en berekening uit. De kosten van het energielabel variëren afhankelijk van het type woning en regionale verschillen, maar liggen meestal tussen € 200 en € 500. Voor particulieren is het gemiddelde bedrag rond de € 300. Het is verstandig om bij verschillende adviseurs een offerte aan te vragen om de beste prijs te vinden.
Het energielabel is 10 jaar geldig. Als er tussentijds aanzienlijke renovaties zijn uitgevoerd, zoals het isoleren van het dak of het plaatsen van zonnepanelen, kan het label worden vernieuwd door een nieuwe inspectie.
De Verplichting en de Gevolgen van het Ontbreken van een Energielabel
Het energielabel is verplicht bij verkoop, verhuur of oplevering van een woning of bedrijfspand. Sinds 2021 moet de inspectie en het label worden uitgevoerd door een erkende EPA. De verplichting geldt voor de meeste woningen en grote gebouwen, zoals kantoren, ziekenhuizen en scholen. Uitzonderingen zijn gemaakt voor kleine vrijstaande woningen (<50 m²), religieuze gebouwen en monumenten.
Als een energielabel ontbreekt bij verkoop of verhuur, kan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) boetes opgelegd worden. Voor particulieren is dit € 435, en voor bedrijven € 870. Deze boete geldt als een aanzet om ervoor te zorgen dat alle woningen en bedrijfspanden in Nederland een energielabel hebben.
Het Aandeel van Energielabels in Nederland
Op basis van cijfers van het CBO zijn er in Nederland al 4,8 miljoen definitieve energielabels voor woningen die zijn opgesteld door gecertificeerde EP-adviseurs. Er zijn in Nederland circa 8,1 miljoen woningen (per 1 januari 2023), dus dat betekent dat 59% van de totale woningvoorraad in Nederland een energielabel heeft.
Momenteel zijn er dus nog 3,3 miljoen woningen zonder definitief energielabel. Deze woningen hebben een voorlopig energielabel gekregen. Dat voorlopige energielabel is het energielabel dat de woning heeft toegewezen gekregen op basis van het bouwjaar van de woning, maar dit is vaak niet accuraat en ook niet rechtsgeldig bij verhuur, verkoop of oplevering.
Op de peildatum 31 december 2022 bleek dat 32,1% van de woningen energielabel A had. Het aandeel van woningen met energielabel B bleek 16,7% te zijn. Dat betekent dat bijna de helft van alle woningen met een energielabel, een energiezuinig label (A of B) heeft. Daar tegenover staat dat 14,9% van de woningen met een energielabel een energie-onzuinig label heeft (energielabel G, E of F).
Hoe Verbeter je je Energielabel?
Het energielabel van een woning is een indicatie van het huidige energieverbruik en de CO2-uitstoot. Een goed label kan leiden tot lagere energiekosten en een comfortabeler wonen. Maar hoe kan je je energielabel verbeteren?
1. Dakisolatie
Een van de meest effectieve maatregelen is het isoleren van het dak. Een slecht geïsoleerd dak leidt tot veel warmteverlies in de winter en warmteopbouw in de zomer. Een goede dakisolatie kan het energieverbruik aanzienlijk verlagen.
2. Gevelisolatie
De gevel is een ander belangrijk bouwkundig element dat aanzienlijk bijdraagt aan het energieverbruik. Het isoleren van de gevel zorgt ervoor dat minder warmte verloren gaat en de woning warmer blijft in de winter en koeler in de zomer.
3. Vloerisolatie
Voor woningen op de begane grond is ook de vloerisolatie van belang. Een slecht geïsoleerde vloer leidt tot warmteverlies naar de grond. Het isoleren van de vloer kan het energieverbruik verlagen.
4. Dubbel of Tripel Glastoepassing
Het vervangen van oude ramen door dubbel of tripel glas kan het energieverbruik aanzienlijk verlagen. Dubbel glas houdt warmte binnen en voorkomt warmteverlies naar buiten. Tripel glas biedt nog betere isolatie.
5. Verwarmings- en Ventilatiesystemen
Het aanpassen van de verwarmings- en ventilatiesystemen kan ook leiden tot een beter energielabel. Het vervangen van een oude cv-ketel door een nieuwere, efficiëntere versie kan het energieverbruik verlagen. Ook het installeren van een HR-kachel (warmte teruggewonnen ventilatie) kan het energieverbruik verlagen.
6. Zonnepanelen
Het plaatsen van zonnepanelen is een goede manier om het energieverbruik van een woning te verlagen. Zonnepanelen genereren groene energie die kan worden gebruikt voor verwarming, verlichting en andere huishoudelijke apparaten.
7. Aanpassen van de Gebruiksgewoontes
Naast bouwkundige maatregelen is het ook belangrijk om de gebruiksgewoontes aan te passen. Het afsluiten van ramen en deuren wanneer het niet nodig is, het vermijden van het laten lopen van het verwarmingsstelsel en het gebruik van energiezuinige apparaten kunnen allemaal bijdragen aan een beter energielabel.
De Toekomst van het Energielabel
Het energielabel is een belangrijk instrument in de strijd tegen het klimaatverzet. Het helpt bij het verlagen van het energieverbruik en de CO2-uitstoot van gebouwen en draagt bij aan een duurzamere woningeigenschap. In de toekomst is het energielabel waarschijnlijk nog verder verplicht gesteld en is het een essentieel onderdeel van elke woning in Nederland.
Het energielabel draagt ook bij aan het bewustwording van het belang van duurzame energiegebruik. Het helpt bij het vergelijken van woningen en maakt het duidelijk welke woning het meest energiezuinig is. Hierdoor kan het energielabel een rol spelen bij het bepalen van de waarde van een woning.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel onderdeel van elke woning in Nederland. Het geeft een duidelijke indeling van de energieprestaties van een woning en helpt bij het vergelijken van woningen. Het energielabel is verplicht bij verkoop, verhuur of oplevering van een woning of bedrijfspand en is uitgevoerd door een erkende EPA. Het energielabel bestaat uit een lettercode (A+++ tot G) en bevat een gedetailleerde rapportage over de energieprestaties van de woning.
Het energielabel is 10 jaar geldig en kan worden vernieuwd als er tussentijds aanzienlijke renovaties zijn uitgevoerd. Het energielabel is een krachtig instrument om het energieverbruik van een woning te verlagen en draagt bij aan een duurzamere woningeigenschap. Het helpt bij het vergelijken van woningen en maakt het duidelijk welke woning het meest energiezuinig is.
Het energielabel is niet alleen een verplichte documentatie, maar ook een waardevolle bron van informatie voor woningeigenaren. Het geeft duidelijke aanduidingen over mogelijke verbetermaatregelen en helpt bij het bepalen van de waarde van een woning.