Sinds 1 januari 2021 is het energielabel in Nederland grondig veranderd. Het energielabel geeft een duidelijk beeld van de energiezuinigheid van een woning en is een essentieel onderdeel bij het verhuuren of verkopen van een woning. Het document bevat niet alleen een letter (A t/m G), maar ook gedetailleerde informatie over de energieprestatie en mogelijke verbetermogelijkheden. In dit artikel worden de belangrijkste aspecten van het energielabel besproken, inclusief de veranderingen na 2021, de verplichtingen voor woningeigenaren en uitzonderingen op de regel. Buitenwoningen, monumenten en recreatiewoningen vallen bijvoorbeeld grotendeels onder uitzonderingen. Tevens wordt ingegaan op de werking van energieadviseurs, de kosten van een energielabel en de rol van het energielabel bij hypotheekvoorwaarden en de verkoopprijs van een woning.
Wat is een energielabel en waarom is het belangrijk?
Een energielabel is een document dat de energiezuinigheid van een woning aangeeft. Het label is een visuele weergave van de energieprestatie in de vorm van een letter van A++++ (zeer zuinig) tot en met G (minst zuinig). Buiten deze letter is het energielabel echter een uitgebreid rapport van meerdere pagina’s. Het bevat gedetailleerde informatie over de energie-efficiëntie van de woning, eventuele verbeterpunten en mogelijke verduurzamingsmaatregelen. Dit maakt het energielabel niet alleen een instrument voor kopers en huurders, maar ook voor woningeigenaren die hun woning willen verduurzamen en energiekosten willen besparen.
Een energiezuinige woning heeft verschillende voordelen. Zo is het comfortabeler om in te wonen en levert het lagere energierekeningen op. Bovendien draagt een energiezuinige woning bij aan de duurzaamheid van het land. In 2022 had ruim 59% van de woningvoorraad in Nederland al een geldig energielabel, volgens het Compendium voor de Leefomgeving (CLO) en RVO. Dit betekent dat er nog 3,3 miljoen woningen zonder definitief energielabel zijn, waaronder woningen met een voorlopig energielabel. Die voorlopige labels worden sinds 2021 niet meer getoond, maar bestaande labels vóór 2021 blijven 10 jaar geldig.
Energielabels en de verplichting voor woningeigenaren
Als woningeigenaar bent u verplicht een geregistreerd en definitief energielabel aan de koper of huurder beschikbaar te stellen bij het verkopen of verhuuren van een woning. Dit geldt ook bij het aanbieden van een woning in advertenties, waarbij de letter van het energielabel moet worden vermeld. Het energielabel is een juridisch verplichte informatievoorziening die helpt kopers en huurders inzicht te geven in de energiekosten en het comfort van de woning.
Als er geen geldig energielabel beschikbaar is bij verkoop of verhuur, kan de woningeigenaar boetes oplopen. Deze boetes variëren afhankelijk van de situatie en zijn op te zoeken via de website van de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT). Daarnaast gelden enkele uitzonderingen op de verplichting van het energielabel. Zo zijn monumenten, kleine woningen en tijdelijke gebouwen vrijgesteld.
Uitzonderingen op de energielabelplicht
Niet voor iedere woning of gebouw is een energielabel verplicht. Enkele belangrijke uitzonderingen zijn:
- Monumenten: Woningen die geregistreerd zijn als beschermde monumenten volgens de Erfgoedwet of een gemeentelijke monumentenverordening zijn vrijgesteld. Woningen met monumentale status hoeven geen energielabel te overhandigen bij verkoop of verhuur.
- Kleine woningen (<50 m²): Vrijstaande woningen met een gebruikersoppervlakte van minder dan 50 m², zoals een tiny house of stacaravan, hoeven geen energielabel te hebben.
- Tijdelijke of recreatiewoningen: Recreatiewoningen die minder dan 4 maanden per jaar in gebruik zijn en een verwacht energieverbruik hebben dat lager is dan 25% van het energieverbruik bij permanent gebruik, vallen onder uitzonderingen. Tijdelijke gebouwen die hoogstens 2 jaar in gebruik zijn en geen installaties bevatten voor klimaatbeheersing (zoals verwarming of ventilatie), zijn ook vrijgesteld.
- Caravans en woonboten: Caravans zijn niet ingeschreven in het kadaster als woning en vallen daardoor buiten de energielabelplicht. Woonboten zijn wel onderworpen aan de verplichting.
Deze uitzonderingen zijn opgenomen in de wetgeving en worden door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) gereguleerd.
Hoe wordt een energielabel gemaakt?
Sinds 1 januari 2021 is de procedure voor het verkrijgen van een energielabel veranderd. In plaats van dat woningeigenaren zelf informatie online konden invullen, moet nu een afspraak gemaakt worden met een gecertificeerde energieadviseur. Deze adviseur komt bij de woning langs en voert een inspectie uit die gemiddeld 1 tot 2 uur duurt. Tijdens deze inspectie wordt de woning onderzocht op kenmerken zoals de afmetingen, isolatie, verwarmingsinstallaties (zoals cv-ketels) en eventuele zonnepanelen.
De adviseur voert metingen uit en noteert de relevante gegevens. Op basis van deze data wordt een berekening gemaakt van het energieverbruik voor verwarming, warm water, ventilatie en koeling. Dit leidt tot het energielabel, dat nu nauwkeuriger is en aanbevelingen voor verduurzaming bevat. Deze aanbevelingen kunnen variëren van het aanbrengen van extra isolatie tot het installeren van een warmtepomp of zonnepanelen.
De rol van een erkend energieadviseur
Het is essentieel dat de adviseur gecertificeerd is en in het Centraal Register Techniek (CRT) geregistreerd staat. Bij het aanvragen van een energielabel is het verstandig om verschillende adviseurs te vergelijken, zowel qua prijs als qua ervaring. De kosten voor een energielabel liggen gemiddeld rond de €300, afhankelijk van de complexiteit van de woning en de benodigde meettijd.
Bij de eerste aanvraag van een energielabel is het belangrijk om alle relevante documenten over de woning voor te leggen, zoals bouwtekeningen, facturen en foto’s van eventuele verduurzamingsmaatregelen. Deze documenten helpen de adviseur om eventuele aanpassingen aan het energielabel mee te laten tellen. Bijvoorbeeld, als extra isolatie is aangebracht maar niet zichtbaar is, moeten bewijzen aanwezig zijn om de maatregel te kunnen registreren.
Verduurzamingsmaatregelen en het energielabel
Het energielabel bevat aanbevelingen voor verduurzamingsmaatregelen. Deze maatregelen kunnen helpen om het energielabel te verbeteren en de energiekosten te verlagen. Voorbeelden zijn:
- Het installeren van zonnepanelen;
- Het aanbrengen van extra isolatie in muren, daken of vloeren;
- Het vervangen van een oude cv-ketel door een warmtepomp;
- Het optimaliseren van het luchtdichtvermogen van de woning;
- Het installeren van energiezuinige verlichting en apparatuur.
Het is aan te raden om deze maatregelen in overleg met een energieadviseur uit te voeren, zodat het nieuwe energielabel de verbeteringen op kan nemen. Dit kan ertoe leiden dat het label een betere score krijgt, wat positief werkt op de verkoopprijs of de huurprijs van de woning.
Energielabels en de verkoopprijs
Woningen met een hoog energielabel (zoals A of A+) hebben een voordeel bij de verkoop. Volgens het CLO leveren woningen met groene energielabels een prijspremie op en zijn sneller verkocht. Omdat kopers steeds bewuster worden van energiekosten, wordt het energielabel een belangrijke factor bij de beoordeling van een woning. Daarnaast zijn banken en hypotheekverstrekkers steeds meer geïnteresseerd in het energielabel bij het vaststellen van hypotheekvoorwaarden en rentepercentages. Een energiezuinige woning kan dus gunstig werken op de financiering.
Als woningeigenaar overweegt u om uw woning te verkopen, is het dan ook verstandig om het energielabel op te vragen. Dit kan via een energieadviseur of via de website van Milieu Centraal, waar het energielabel van elke woning gratis te raadplegen is. Woningen met een voorlopig energielabel vóór 2021 blijven 10 jaar geldig, maar kunnen niet gebruikt worden bij verkoop of verhuur vanaf 2021. Het is dus verstandig om een nieuwe meting aan te vragen als het huidige label niet langer geldig is.
Hoe krijg ik een energielabel?
Als u een energielabel wilt verkrijgen, moet u een afspraak maken met een gecertificeerd energieadviseur. Deze adviseur voert een inspectie uit en stelt het energielabel vast. De procedure bestaat uit de volgende stappen:
- Afspraak maken: Kies een gecertificeerde energieadviseur en maak een afspraak voor een inspectie.
- Inspectie: De adviseur komt bij u langs en bekijkt de woning gedurende 1 tot 2 uur. De inspectie omvat metingen en het registreren van kenmerken zoals isolatie, verwarmingsinstallaties en eventuele zonnepanelen.
- Berekening: Op basis van de verzamelde gegevens wordt een energieverbruik berekend, wat leidt tot het energielabel.
- Rapportage: Het energielabel wordt uitgevoerd in een gedetailleerd rapport dat u kunt raadplegen en eventueel doorgeven aan kopers of huurders.
- Registratie: Het energielabel wordt geregistreerd in een centraal register en is daardoor toegankelijk voor derden, zoals makelaars of notarissen.
Kosten en tijdsinvestering
De kosten van een energielabel variëren afhankelijk van de complexiteit van de woning en de benodigde tijd voor de inspectie. Gemiddeld liggen de kosten rond de €300. Voor woningen met complexe energieinstallaties of een langere inspectietijd kunnen de kosten hoger uitvallen. Het is verstandig om meerdere offertes in te vragen om een eerlijke prijs te krijgen.
De tijdsinvestering voor de inspectie is gemiddeld 1 tot 2 uur. Nadat de inspectie is uitgevoerd, duurt het meestal 1 tot 2 weken voordat het energielabel is uitgevoerd en geregistreerd. U krijgt een digitaal exemplaar van het energielabel, dat u kunt raadplegen en eventueel aan kopers of huurders doorgeven.
Energie-Index (EI) en Vereenvoudigd Energielabel (VEL)
Voor sommige woningen zijn er nog geldige Energie-Index (EI) of Vereenvoudigd Energielabel (VEL) beschikbaar. Deze labels zijn echter verouderd en zijn niet meer gebruikt sinds 2021. Woningen met een geldig EI of VEL blijven 10 jaar geldig, maar kunnen niet gebruikt worden bij verkoop of verhuur vanaf 2021. Het is daarom aan te raden om een nieuwe meting aan te vragen bij een gecertificeerde energieadviseur.
Energielabels en de toekomst
Het energielabel speelt een steeds belangrijkere rol in de Nederlandse woningmarkt. De wetgeving wordt steeds strenger, en woningen met een slechter energielabel (zoals F of G) zijn minder aantrekkelijk voor kopers en huurders. Daarnaast worden energielabels steeds vaker gebruikt als onderdeel van hypotheekvoorwaarden en rentepercentages. Banken en hypotheekverstrekkers kijken steeds vaker naar het energielabel om beoordelen of een woning duurzaam genoeg is.
Het is aan te raden om regelmatig het energielabel van uw woning te controleren en eventuele verduurzamingsmaatregelen te overwegen. Dit helpt om de energiekosten te verlagen, de verkoopprijs te verhogen en het wooncomfort te verbeteren. Voor woningeigenaren die geïnteresseerd zijn in verduurzaming is het energielabel een waardevol instrument.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel onderdeel van de Nederlandse woningmarkt. Het geeft inzicht in de energiezuinigheid van een woning en bevat aanbevelingen voor verduurzamingsmaatregelen. Sinds 2021 is het energielabel veranderd, en wordt het nu bepaald door een gecertificeerde energieadviseur die de woning onderzoekt. Het energielabel is verplicht bij verkoop of verhuur, met enkele uitzonderingen voor monumenten, kleine woningen en recreatiewoningen. De kosten van een energielabel liggen gemiddeld rond de €300, en het proces duurt ongeveer 1 tot 2 uur. Woningen met een hoog energielabel leveren een prijspremie op en zijn sneller verkocht. Het energielabel is dus niet alleen een juridische verplichting, maar ook een waardevol instrument voor woningeigenaren die hun woning willen verduurzamen en energiekosten willen besparen.