Inleiding
In de komende jaren wordt de regelgeving rondom energielabels voor bedrijfspanden steeds strenger. Het energielabel, dat ooit vooral een administratieve formaliteit was, heeft zich ontwikkeld tot een essentieel onderdeel van de vastgoedmarkt en duurzame ontwikkeling. Vanaf 2026 is het energielabel verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van bedrijfspanden. Bovendien gelden specifieke eisen voor bepaalde functies zoals kantoren, die sinds 2023 al minimaal energielabel C moeten hebben.
Ondernemers, vastgoedeigenaren en bouwprofessionals moeten hier dus rekening mee houden. In deze uitgebreide gids geven we een overzicht van de huidige situatie, verplichtingen, kosten en mogelijke gevolgen van het ontbreken van een geldig energielabel. Hierbij wordt steeds aangegeven wat in de praktijk het meest voorkomt, op basis van de actuele regelgeving en praktijkervaring.
Wat is een energielabel voor een bedrijfspand?
Een energielabel voor een bedrijfspand geeft inzicht in de energieprestatie van het gebouw. Het label loopt van A++++ (zeer energiezuinig) tot en met G (zeer onzuinig) en is gebaseerd op bouwkundige eigenschappen, installaties, ventilatie en energiegebruik. Deze beoordeling wordt uitgevoerd door een gecertificeerde deskundige en vastgelegd in een landelijke database.
Het energielabel is een visuele weergave van hoe efficiënt een gebouw is in het gebruik van energie. Het wordt geregeld via de bepalingsmethode NTA 8800, die een standaardprocedure beschrijft voor het berekenen van het primair fossiele energiegebruik per vierkante meter per jaar (kWh/m²/jr).
Wanneer is een energielabel verplicht?
Er zijn drie hoofdscenario’s waarin een energielabel verplicht is:
Verkoop of verhuur van een bedrijfspand: Sinds 2015 is het verplicht om bij verkoop of verhuur van een bedrijfspand een geldig energielabel te overhandigen. Dit geldt voor alle bedrijfspanden met een gebruiksoppervlakte van minstens 50 m². Voor bedrijfspanden die groter zijn dan 250 m² en gevestigd zijn in een publiek gebouw, moet het energielabel ook zichtbaar worden opgehangen voor het publiek.
Oplevering van een nieuw bedrijfspand: Ook bij de oplevering van een nieuw bedrijfspand is het verplicht om een energielabel aan te maken. Dit geldt vooral voor kantoren, onderwijspanden, publieke panden, horeca-locaties, sportgebouwen en winkels.
Verplichte kwaliteitseisen voor kantoren: Sinds 1 januari 2023 is voor kantoren groter dan 100 m² een minimumenergielabel C verplicht. Zonder dit label mag het pand niet langer als kantoor gebruikt of verhuurd worden.
In 2026 worden deze regels nog verder uitgebreid. Daarnaast zijn er bepaalde uitzonderingen waarin het energielabel niet verplicht is, zoals voor onteigende gebouwen, beschermde monumenten, religieuze gebouwen en bedrijfspanden voor opslag of bewerking.
Welke bedrijfspanden zijn onderworpen aan de regelgeving?
Het energielabel is verplicht voor een breed spectrum aan bedrijfspanden, waaronder:
- Kantoren
- Winkels en supermarkten
- Hotels, logies en pensions
- Horeca-locaties (restaurants en cafés)
- Sportgebouwen
- Onderwijspanden
- Publieke panden (zoals gemeentepanden en bibliotheken)
De regelgeving is duidelijk voor deze categorieën. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ITL) controleert of deze verplichtingen worden nageleefd. Bij niet-naleving kan een boete tot €20.250,- opgelegd worden.
Gevolgen van het ontbreken van een geldig energielabel
Het ontbreken van een geldig energielabel kan ernstige gevolgen hebben, zowel juridisch als financieel. Onder andere:
- Boetes: Bij niet-naleving van de verplichtingen kunnen boetes opgelegd worden door de ITL. Deze kunnen oplopen tot €20.250,-.
- Geen toegang tot de markt: Bijvoorbeeld bij kantoren: zonder energielabel C mag het pand niet meer gebruikt of verhuurd worden.
- Lager marktwaarde: Gebouwen met een slechter energielabel zijn minder aantrekkelijk voor kopers en huurders.
- Moeilijkere financiering: Banken en investeerders zijn steeds kritischer en kijken nauwkeuriger naar het energielabel voordat ze financiering verlenen.
Daarnaast heeft een slecht energielabel ook directe invloed op de energiekosten van een bedrijf. Gebouwen met een slechter label verbruiken meer energie, wat zowel milieu- als kostenproblemen met zich meebrengt.
Hoe werkt het energielabel?
Het energielabel wordt bepaald aan de hand van het primair fossiele energiegebruik per vierkante meter per jaar. Hoe lager het verbruik, hoe beter het label. Het slechtste label is G, het beste is A+++++. De klassering is dus een directe weerspiegeling van de energieprestatie van het pand.
Het energielabel is niet alleen een administratief document, maar heeft ook directe raakvlakken met andere regelgeving zoals het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en de BENG-eisen. Het energielabel dient daarom ook als technische onderbouwing in verschillende contexten, zoals warmteverliesberekeningen.
De verplichte label C voor kantoren
Sinds 1 januari 2023 geldt voor kantoren groter dan 100 m² een verplicht minimumenergielabel C. Dit is een belangrijke maatregel in het kader van het Klimaatakkoord. Ondernemers en vastgoedeigenaren moeten hier rekening mee houden, omdat zonder label C het pand niet langer gebruikt of verhuurd mag worden.
Deze maatregel is een eerste stap richting een toekomst waarin alle bedrijfspanden in energielabel A zullen moeten liggen. De normen worden richting 2030 verder aangescherpt, wat betekent dat het nu al verstandig is om actie te nemen.
Hoe pak je de aanvraag voor een energielabel aan?
Het energielabel wordt opgesteld door een energieprestatieadviseur die gecertificeerd is bij een Certificerende Instelling (CI). Deze adviseur inventariseert het pand en berekent de energieprestatie volgens de NTA 8800-methode.
De aanvraagproces bestaat uit verschillende stappen:
- Voorbereiding: De adviseur vraagt technische informatie aan, zoals bouwtekeningen en gegevens over installaties. Beschikbaarheid van deze documenten bespaart tijd en geld.
- Inspectie: De adviseur inspecteert het pand om relevante bouwkundige en technische kenmerken vast te leggen.
- Berekening: De energieprestatie wordt berekend volgens de NTA 8800-methode.
- Uitgifte label: Het energielabel wordt uitgegeven en ingeschreven in de landelijke database.
Het duurt meestal 1 tot 3 weken tot het label is klaar, afhankelijk van de complexiteit van het pand en de beschikbaarheid van documentatie.
Wat zijn de kosten?
De kosten voor een energielabel variëren afhankelijk van verschillende factoren:
- Oppervlakte van het pand: Grotere panden vereisen meestal meer tijd en inspanning.
- Gebruiksfunctie: De complexiteit van de functie beïnvloedt de kosten.
- Beschikbaarheid van technische informatie: Bouwtekeningen en andere documenten versnellen het proces en verminderen de kosten.
- Spoedaanvragen: Een spoedaanvraag kan leiden tot extra kosten.
- Meerdere panden: Veel CI’s bieden korting bij meerdere aanvragen.
In de praktijk ligt de kostenprijs tussen €300 en €1.500, afhankelijk van de situatie. Het energielabel is 10 jaar geldig, dus het is een investering die meerdere jaren meegaat.
Slimme aanpak: energielabel als kans
Het voldoen aan de energielabel-eisen hoeft geen last te zijn, maar kan juist een kans zijn om het bedrijfspand te verbeteren. Een beter energielabel levert meerdere voordelen op:
- Waardebewaring: Gebouwen met een beter label behouden hun waarde beter.
- Lagere energiekosten: Verbeterde isolatie, efficiënte installaties en andere maatregelen zorgen voor minder energieverbruik.
- Beter verkoop- en huurperspectief: Kopers en huurders zijn vaak bereid om meer te betalen voor een energiezuinig pand.
- Toegang tot subsidies: In sommige gevallen zijn er subsidies of andere financiële ondersteuning beschikbaar voor verbouwingsmaatregelen gericht op energiezuinigheid.
Conclusie
Energielabels voor bedrijfspanden zijn een essentieel onderdeel van de huidige vastgoedmarkt en duurzame ontwikkeling. Vanaf 2026 is het energielabel verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering, en zijn er specifieke eisen voor bepaalde functies zoals kantoren. Het energielabel is gebaseerd op standaardmethoden en wordt uitgevoerd door gecertificeerde deskundigen.
Het ontbreken van een geldig energielabel kan ernstige gevolgen hebben, zoals boetes, beperkte verkoop- of huurmogelijkheden, en lagere marktwaarde. Aan de andere kant biedt het energielabel ook kansen voor verbetering, waardebewaring en lagere energiekosten.
Het is daarom verstandig om vroeg genoeg actie te ondernemen, zowel voor ondernemers als voor vastgoedeigenaren. Door het energielabel te zien als een kans op verbetering in plaats van als een administratieve last, kan het leiden tot langdurige voordelen voor het bedrijf en het pand.