Een elektrische lucht-lucht warmtepomp is tegenwoordig een steeds populaire keuze voor zowel woningbouw als woningrenovatie. Deze warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en gebruikt deze om binnenruimte te verwarmen of te koelen. De technologie biedt voordelen op het gebied van energie-efficiëntie, milieuvriendelijkheid en het combineren van verwarming en koeling in één systeem. Bovendien heeft de energieprestatie van deze warmtepomp een directe invloed op het energielabel van het huis, wat ook van belang is bij het aanvragen van subsidies.
In dit artikel bespreken we de werking van een lucht-lucht warmtepomp, de rol van het energielabel, de invloed van COP en SEER op efficiëntie, subsidies en aanschafvoorwaarden, en geven we aanbevelingen voor de keuze en installatie. We baseren ons uitsluitend op betrouwbare informatie uit betrouwbare bronnen binnen de sector.
Werking van een elektrische lucht-lucht warmtepomp
Een elektrische lucht-lucht warmtepomp bestaat uit een buitenunit en een binnenunit. De buitenunit haalt warmte uit de buitenlucht en stuurt deze naar de binnenunit, waar de warmte wordt omgezet in warme lucht die in de woning wordt afgegeven. In de zomer kan het systeem ook worden gebruikt om de woning te koelen, door warme lucht van binnen af te voeren en deze te verkoelen voordat het weer naar binnen wordt geblazen.
De werking van de warmtepomp is gebaseerd op het principe van warmtewisseling. In de winter haalt de buitenunit warmte uit de buitenlucht, ook bij lage temperaturen. Deze warmte wordt doorgegeven aan een koudemiddel, dat vervolgens in de binnenunit de lucht verwarmt. In de zomer wordt het proces omgekeerd: de binnenunit haalt warmte uit de lucht in de woning en stuurt deze naar de buitenunit, waar het aan de buitenlucht wordt afgegeven.
Het is belangrijk op te merken dat een lucht-lucht warmtepomp geen warm water produceert. Voor deze functie is een extra investering in een warmtepompboiler nodig. Bovendien is het rendement van deze warmtepomp afhankelijk van de buitentemperatuur. Bij temperaturen onder 3 °C kan het rendement dalen en schakelt de elektrische verwarmingsspiraal in om de leidingen vorstvrij te houden. Dit verhoogt het elektriciteitsverbruik en verlaagt het rendement van de warmtepomp.
Energie-efficiëntie: COP en SEER
De energie-efficiëntie van een warmtepomp wordt gemeten aan de hand van twee belangrijke parameters: COP en SEER.
COP (Coefficient of Performance): Dit geeft het rendement van de warmtepomp op een bepaald moment weer. Een hogere COP betekent dat de warmtepomp efficiënter werkt. De COP is afhankelijk van de buitentemperatuur en het ingestelde verbruik van de woning.
SEER (Seasonal Energy Efficiency Ratio): Dit geeft het gemiddelde rendement over het hele seizoen aan. Het is een maat voor de energie-efficiëntie van de warmtepomp gedurende de gehele verwarmingsperiode.
Bij temperaturen onder 3 °C kan de COP van een lucht-lucht warmtepomp dalen, waardoor het elektriciteitsverbruik stijgt. Dit is een belangrijk overweging bij het kiezen van een warmtepomp, vooral in regio’s met extreme winterweersomstandigheden. Het is aan te raden om te informeren hoeveel vermogen de warmtepomp kan leveren bij temperaturen van -10 °C, omdat dit realistischer is dan het vaak genoemde vermogen bij 7 °C, dat minder representatief is voor werkelijke winteromstandigheden.
Energieprestatie en energielabel van de woning
Het energielabel van de woning is een belangrijke indicator van de energieprestatie. Het energielabel wordt bepaald door factoren zoals het verbruik van elektriciteit voor verwarming en koeling, het verbruik voor warm water, de isolatie van het huis en de grootte van de woning.
Hoewel het energielabel van de warmtepomp zelf minder relevant is dan de algemene energieprestatie van de woning, draagt een elektrische lucht-lucht warmtepomp bij aan een beter energielabel van het huis, mits de woning goed geïsoleerd is en de warmtepomp efficiënt werkt.
Een woning die goed geïsoleerd is en waarin een lage temperatuur wordt ingesteld (bijvoorbeeld 18 °C in plaats van 22 °C) heeft een beter energielabel dan een woning met slechte isolatie en hoge temperatuurinstellingen. Dit maakt het belangrijk om zowel de kwaliteit van de isolatie als het energiegebruik in overweging te nemen bij het installeren van een warmtepomp.
Subsidies en aanschafvoorwaarden
De overheid biedt subsidies aan voor het installeren van warmtepompen, waaronder lucht-lucht warmtepompen. De subsidieaanspraak hangt af van het energielabel van de warmtepomp en de woning. Vanaf 2024 geldt dat warmtepompen met een energielabel A+ of lager geen subsidie meer krijgen. Echter, als de warmtepomp in 2023 is gekocht, maar pas in 2024 geïnstalleerd wordt, is de subsidie nog wel toegankelijk.
Het is belangrijk om te weten of het gekozen model op de meldcodelijst van RVO staat. Alleen modellen die op deze lijst staan, zijn aanspreekbaar voor subsidies. Daarnaast moet het model nieuw zijn en niet ouder zijn dan een bepaalde periode. De exacte subsidiebedragen variëren per type warmtepomp en per merk. Voor lucht/water warmtepompen ligt het subsidiebedrag tussen € 1.925 en € 3.925. Voor water(grond)/water warmtepompen is het subsidiebedrag nog hoger.
Het maximumbedrag dat voor een warmtepomp inclusief afgiftenet in aanmerking komt, is afhankelijk van het vermogen. Voor elektrisch gedreven lucht/lucht warmtepompen met een nominaal thermisch vermogen >12 kW is het maximumbedrag € 1.400 per geïnstalleerde kWth van het nominaal thermisch vermogen van de buitenunit.
Installatie en veiligheid
Het zelf plaatsen van een warmtepomp is af te raden, omdat het een complexe installatie is die gevaarlijk kan zijn. Het is aan te raden om een gecertificeerd installateurbedrijf te kiezen, dat ervaring heeft met dit type warmtepomp. Een professionele installatie zorgt voor veiligheid, efficiëntie en langdurige prestaties.
Daarnaast is het belangrijk om rekening te houden met de elektriciteitsaansluiting. Aanpassingen aan de bestaande aansluiting kunnen nodig zijn, afhankelijk van het vermogen van de warmtepomp. Dit moet vooraf worden gecontroleerd door een ervaren elektricien.
Keuze van het juiste model
Bij het kiezen van een elektrische lucht-lucht warmtepomp is het belangrijk om rekening te houden met het vermogen, de efficiëntie, de kwaliteit van de isolatie van de woning en de subsidievoorwaarden. De volgende aspecten moeten in overweging worden genomen:
Vermogen: Het vermogen van de warmtepomp moet afgestemd zijn op de grootte van de woning en het verwarmingsverbruik. Een te lage vermogen leidt tot onvoldoende verwarming, terwijl een te hoge vermogen leidt tot verhoogde aanschafkosten en energieverbruik.
Efficiëntie: De COP en SEER zijn belangrijke indicatoren voor de efficiëntie van de warmtepomp. Een hogere COP en SEER betekent dat de warmtepomp efficiënter werkt en minder elektriciteit verbruikt.
Subsidieaanspraak: Het model moet op de meldcodelijst van RVO staan en nieuw zijn. Vanaf 2024 zijn warmtepompen met een energielabel A+ of lager niet meer aanspreekbaar voor subsidies.
Extra investeringen: Omdat een lucht-lucht warmtepomp geen warm water produceert, is een extra investering in een warmtepompboiler nodig. Dit moet worden meegenomen in de totale kostencalculatie.
Invloed van de isolatie op het energielabel
De kwaliteit van de isolatie van de woning heeft een directe invloed op het energielabel. Een woning met een goede isolatie heeft minder energie nodig voor verwarming en koeling, wat leidt tot een beter energielabel. Daarnaast heeft een lage temperatuurinstelling (bijvoorbeeld 18 °C in plaats van 22 °C) ook een positieve invloed op het energielabel.
Het is aan te raden om de isolatie van de woning te verbeteren vóór de installatie van een warmtepomp. Dit zorgt niet alleen voor een beter energielabel, maar ook voor lagere energiekosten en een comfortabelere leefomgeving.
Kostencalculatie en rendement
De aanschaf van een elektrische lucht-lucht warmtepomp is een aanzienlijke investering. Een volledig elektrische warmtepomp met buitenunit kost ongeveer € 13.000, afhankelijk van het merk, type en vermogen. Vanuit de overheid is er subsidies voor beschikbaar, waardoor de aanschafkosten gedeeltelijk worden vergoed.
Naast de aanschafkosten is het ook belangrijk om rekening te houden met de energiekosten. Een elektrische warmtepomp verbruikt meer elektriciteit dan een traditionele gasketel, maar elektriciteit is goedkoper dan gas. Daarnaast bespaar je op de gasaansluiting, die niet meer nodig is.
In de onderstaande tabel zie je hoe een lucht-water warmtepomp en een bodem-water warmtepomp zich verhouden tot een HR-ketel:
| Energieverbruik* | Kosten energieverbruik | Besparing | CO2-uitstoot | |
|---|---|---|---|---|
| HR-Ketel | 1.120 m³ gas | € 1.512 (+ € 220 voor de gasaansluiting) | - | 2.016 kg |
| Lucht-water warmtepomp | 2.431 kWh | € 729 | € 783 (+ € 220) | 656 kg |
| Bodem-water warmtepomp | 1.824 kWh | € 547 | € 965 (+ € 220) | 492 kg |
- Energieverbruik per jaar voor verwarming en warm water (kWh of m³)
- € 1,35 per m³ en € 0,30 per kWh
De tabel laat zien dat een lucht-water warmtepomp en een bodem-water warmtepomp aanzienlijk minder CO2-uitstoot en lagere energiekosten hebben dan een HR-ketel. Dit maakt ze een duurzamere en financieel aantrekkelijkere optie voor verwarming en koeling.
Aanbevelingen
Bij het overwegen van een elektrische lucht-lucht warmtepomp zijn er een aantal aanbevelingen die je in overweging moet nemen:
Kies voor een gecertificeerd installateurbedrijf: De installatie van een warmtepomp is een complexe klus die gevaarlijk kan zijn. Het is aan te raden om een gecertificeerd installateurbedrijf te kiezen, dat ervaring heeft met dit type warmtepomp.
Informeer over het vermogen bij lage buitentemperaturen: Het vermogen van een lucht-lucht warmtepomp bij lage buitentemperaturen is een belangrijke factor bij het kiezen van een model. Het is aan te raden om te informeren hoeveel vermogen het toestel kan leveren bij een buitentemperatuur van -10 °C.
Controleer het energielabel en de subsidievoorwaarden: Het energielabel van de warmtepomp en de woning bepalen de subsidieaanspraak. Vanaf 2024 zijn warmtepompen met een energielabel A+ of lager niet meer aanspreekbaar voor subsidies.
Verbeter de isolatie van de woning: De kwaliteit van de isolatie van de woning heeft een directe invloed op het energielabel. Het is aan te raden om de isolatie van de woning te verbeteren vóór de installatie van een warmtepomp.
Reken op extra investeringen: Omdat een lucht-lucht warmtepomp geen warm water produceert, is een extra investering in een warmtepompboiler nodig. Dit moet worden meegenomen in de totale kostencalculatie.
Conclusie
Een elektrische lucht-lucht warmtepomp is een efficiënte en duurzame oplossing voor het verwarmen en koelen van woningen. Het werkt door warmte uit de buitenlucht te halen en deze af te geven in de woning. In de zomer werkt het systeem omgekeerd om de woning te koelen.
De energieprestatie van de warmtepomp wordt bepaald door parameters zoals COP en SEER. Een hogere COP betekent dat de warmtepomp efficiënter werkt. Het energielabel van de woning is een belangrijke indicator van de energieprestatie, waarbij de isolatie en het gebruik van de woning een grote invloed hebben.
De overheid biedt subsidies aan voor het installeren van warmtepompen, waaronder lucht-lucht warmtepompen. De subsidieaanspraak hangt af van het energielabel van de warmtepomp en de woning. Vanaf 2024 zijn warmtepompen met een energielabel A+ of lager niet meer aanspreekbaar voor subsidies.
Het is belangrijk om een gecertificeerd installateurbedrijf te kiezen voor de installatie van de warmtepomp. Bovendien moet het vermogen van de warmtepomp afgestemd zijn op de grootte van de woning en het verwarmingsverbruik. Het vermogen bij lage buitentemperaturen is een belangrijke factor bij het kiezen van een model.
De kwaliteit van de isolatie van de woning heeft een directe invloed op het energielabel. Het is aan te raden om de isolatie van de woning te verbeteren vóór de installatie van een warmtepomp. Daarnaast is het belangrijk om rekening te houden met de energiekosten en subsidies bij de kostencalculatie.
Een elektrische lucht-lucht warmtepomp is een duurzamere en financieel aantrekkelijke optie voor verwarming en koeling. Het biedt voordelen op het gebied van energie-efficiëntie, milieuvriendelijkheid en het combineren van verwarming en koeling in één systeem. Het is een investering die zowel financieel als ecologisch verstandig is.