In de jaren 2007 tot en met 2015 is het energielabelsysteem in Nederland geleidelijk uitgevoerd. Deze labels geven een duidelijke indicatie van het energiegebruik van woningen en gebouwen. Het systeem is ontwikkeld om consumenten en eigenaren inzicht te geven in de energieprestaties van hun woning, zodat verbeteringen gemakkelijker en doelgerichter kunnen worden ingevoerd.
In dit artikel wordt ingegaan op de toepassing van energielabels in 2015, de wijzigingen die in 2021 zijn doorgevoerd, de verdeling van energielabels in Nederland, de verplichtingen rond het energielabel, en de mogelijkheden voor klachten en correcties. De focus ligt op feiten en data die uit de beschikbare bronnen zijn afgeleid, en het doel is om een objectief overzicht te geven aan woningeigenaren, huurders, adviseurs en professionals in de bouwsector.
Inleiding
Het energielabel is een verplicht document sinds 2008 bij verkoop, verhuur en oplevering van woningen. Het label geeft een lettercode aan (A t/m G), waarbij A staat voor het meest energiezuinige woning en G voor de minst energiezuinige. Omdat het energielabel een essentieel onderdeel is van het woningbouwbeleid in Nederland, is het systeem regelmatig geëvolueerd om beter aansluiting te hebben op wettelijke eisen, technologische ontwikkelingen en maatschappelijke behoeften.
In 2015 had Nederland al bijna 2,9 miljoen woningen een energielabel, waarbij de meeste labels (ongeveer 54%) een C- of D-score hadden. Deze verdeling weerspiegelde de stand van zaken in het land rond het midden van de uitrol van het labelsysteem. Toch bleken er problemen met sommige labels, waaronder verouderde berekeningsmethoden, waardoor in 2021 het systeem werd aangepast.
Energielabels in 2015: Verdeling en toepassing
In 2015 was het energielabelsysteem al ruim acht jaar in gebruik. Van de ruim zeven miljoen woningen in Nederland had bijna 2,9 miljoen een energielabel. De verdeling van de labels in dat jaar was als volgt:
- Ongeveer 9% van de woningen had een A-label.
- 16% had een B-label.
- 31% had een C-label.
- 23% had een D-label.
De meeste woningen (54% in totaal) hadden dus een C- of D-label, wat duidelijk maakt dat energiebesparing in 2015 nog ruim voorbijkwam. Daarnaast was het aantal woningen met een A-label zeer laag, wat betekent dat energiezuinig wonen destijds nog niet zo gemeengoed was als vandaag.
De toekenning van energielabels was in 2015 vooral gericht op woningbouwcorporaties. Deze organisaties lieten hun woningbestand in 2009 en 2015 grondig onderzoeken. Dit gold vooral voor woningen die inmiddels verbetermaatregelen hadden doorgevoerd. In dat geval werd het oude label overschreven om dubbel tellingen te voorkomen.
Toch was het systeem in 2015 nog niet volledig verplicht voor alle woningen. Bovendien bleek het voorlopige energielabel, dat in 2014 aan alle ongelabelde woningen was toegekend, verouderd. Deze labels waren een tijdelijke oplossing en werden niet meer weergegeven na de invoering van het nieuwe systeem in 2021.
Wijzigingen vanaf 2021
In 2021 is een groot deel van het energielabelsysteem gewijzigd. Deze wijzigingen zijn het resultaat van juridische procedures en interne herzieningen. De Europese Commissie had in 2012 een juridisch proces aangestart tegen Nederland vanwege het niet-naleven van de EU-richtlijn inzake energieprestaties van gebouwen (EPBD). Hierdoor werd in 2015 een vereenvoudigd systeem ingevoerd, waarbij sanctiemogelijkheden zijn opgenomen. In die tijd werden nog geen sancties opgelegd, maar het systeem werd voorbereid op een striktere toepassing.
De grootste verandering vanaf 2021 betreft de manier waarop het energielabel wordt bepaald. Het energielabel is uitgebreider geworden en bevat meer informatie over de energieprestaties van de woning. Daarnaast is het proces verplicht voor alle woningen, en moet het label op een verificabele manier geregistreerd worden via de landelijke database EP-Online.
Vanaf 2021 is het energielabel geregistreerd met digitale ondertekening, zodat de echtheid van het document makkelijk kan worden gecontroleerd. De verplichting om het label te verkrijgen geldt ook voor particuliere woningeigenaren, die via MijnOverheid hun label kunnen raadplegen. Voor zakelijke eigenaars is EP-Online de centrale plek om energielabels te beheren en te downloaden.
Verplichtingen en proces
Het energielabel is sinds 1 januari 2008 verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van woningen. De verplichting betreft het afschrift van het label, dat alle informatie bevat over de energieprestaties van het gebouw en mogelijke verbeteringen. Het energielabel moet geregistreerd zijn in de landelijke database EP-Online.
Als woningeigenaar bent u verplicht om een erkend energieadviseur in te schakelen. Deze adviseur komt bij u langs om de woning te inspecteren en het energielabel vast te stellen. De kosten hiervoor liggen gemiddeld rond de €300. Het is verstandig om meerdere adviseurs te raadplegen om een goede prijs te krijgen.
Er zijn uitzonderingen op de verplichting. Zo hoeven kleine vrijstaande woningen (kleiner dan 50 m²) en monumenten geen energielabel te hebben. Deze regels zijn duidelijk gedefinieerd in de wetgeving en kunnen worden ingevoerd in specifieke gevallen.
Klachten en correcties
Als u niet akkoord gaat met het energielabel dat is uitgegeven voor uw woning, zijn er verschillende stappen die u kunt ondernemen. Het klachtenproces hangt af van de registratiedatum van het label. Als het label vóór 1 januari 2021 is geregistreerd, is het gebaseerd op de oude methode, die niet langer geldt. In dat geval is het niet mogelijk om het label in beroep te betwisten. U kunt dan alleen een nieuw energielabel aanvragen.
Als het label geregistreerd is op of na 1 januari 2021, kunt u eerst contact opnemen met de energieadviseur. U kunt legen waarom u het label niet akkoord gaat. De adviseur kan dan gegevens aanpassen of nog een keer beoordeling doen. Als dit niet leidt tot een oplossing, kunt u contact opnemen met de certificaathouder die het label heeft geregistreerd.
Het klachtenproces is duidelijk geregeld en biedt eigenaren de mogelijkheid om hun bezwaren formeel te stellen. Het is belangrijk om tijdig handelen, want de verplichting om een geldig energielabel te hebben geldt bij verkoop of verhuur.
Opzoeken van energielabels
Het energielabel van een woning is op te zoeken via verschillende kanalen. De officiële database is EP-Online, waarin het energielabel en andere energieprestatie-informatie van gebouwen zijn opgenomen. U kunt hier de geldige energielabels raadplegen, mits de informatie openbaar is.
Voor particuliere woningeigenaren is het energielabel ook te vinden in MijnOverheid. Dit geldt alleen voor labels geregistreerd vanaf 2015. Voor labels vóór 2015 is alleen de energielabelletter beschikbaar, omdat de achterliggende afschriften niet worden bewaard.
De website Milieu Centraal biedt ook de mogelijkheid om het energielabel van elk huis in Nederland gratis op te zoeken. Dit is handig voor kopers of huurders die willen weten welk energielabel bij een woning hoort. Het energielabel is een belangrijk onderdeel van het kopen of huren van een woning en biedt inzicht in de energiekosten.
Toekomstige ontwikkelingen
De veranderingen vanaf 2021 zorgen ervoor dat het energielabelsysteem robuuster en transparanter is geworden. De Europese richtlijn op het gebied van energieprestaties van gebouwen is duidelijk en eenduidig, en Nederland heeft zich hierop afgestemd. De uitbreiding van het energielabel en de verplichte digitale registratie zorgen voor betere controle en betrouwbaarheid van de informatie.
Er zijn verwachtingen dat het aantal woningen met een hoog energielabel (A of B) zal stijgen in de komende jaren. Dit is het gevolg van de toegankelijkheid van subsidieprogramma’s en de verhoogde aandacht voor duurzaam wonen. De overheid streeft naar een situatie waarin alle woningen in Nederland voldoen aan de eisen van het energielabelsysteem.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel onderdeel van het woningbouwbeleid in Nederland. In 2015 was het systeem al in gebruik, maar het was nog in ontwikkeling en had nog tekortkomingen. De wijzigingen vanaf 2021 hebben het systeem robuuster gemaakt en de toekomstige toepassing gestandaardiseerd.
Voor woningeigenaren, huurders en adviseurs is het energielabel een waardevolle tool om inzicht te krijgen in de energieprestaties van een woning. Het biedt aanwijzingen voor mogelijke verbeteringen en helpt bij het maken van beslissingen rond investeringen in isolatie, warmtepompen of andere energiebesparende maatregelen.
Het energielabelsysteem is een belangrijk instrument in de strijd tegen klimaatverandering en in de zoektocht naar duurzame woningbouw. Het is belangrijk dat de systeemtransparantie en betrouwbaarheid blijven, zodat het vertrouwen van consumenten en professionals in de toekomst wordt gewaarborgd.