Inleiding
Het energielabel is sinds 2015 een essentieel onderdeel van het verkoop- en verhuurproces van woningen in Nederland. Het label geeft inzicht in de energiezuinigheid van een woning en helpt zowel kopers als huurders bij het maken van een weloverwogen keuze. Het energielabel is echter niet altijd verplicht. De verplichting hangt af van de situatie: bij verkoop, bij verhuur van een woning aan een nieuwe huurder, of bij nieuwbouw. Echter, bij renovatie of bij verlenging van een huurcontract is het energielabel niet verplicht, tenzij het label verlopen is.
In dit artikel wordt ingegaan op de situaties waarin het energielabel verplicht is, hoe het verloop van het label werkt, wat de rechten en plichten van verhuurders en huurders zijn, en wat de gevolgen zijn als het energielabel ontbreekt. Op basis van de meest recente wetgeving en praktijkregels uit betrouwbare bronnen wordt een duidelijk overzicht gegeven van de huidige regels rondom het energielabel bij verhuur.
Verplicht bij nieuwe huurder
Wanneer is het energielabel verplicht?
Een energielabel is verplicht bij verhuur aan een nieuwe huurder. Dit betekent dat een verhuurder bij het begin van een nieuw huurcontract een geldig energielabel moet aanbieden aan de huurder. De verplichting geldt alleen voor zelfstandige huurwoningen, niet voor bijvoorbeeld kamers of kamerappartementen.
De verplichting om een energielabel aan te vragen of aan te leveren geldt niet bij renovatie van een woning of bij verlenging van een bestaand huurcontract. Echter, als het bestaande label verloopt, is het verplicht om een nieuw label aan te vragen wanneer de woning wordt verhuurd aan een nieuwe huurder.
Oplevering van het energielabel
Het energielabel moet tijdens de oplevering van de woning aan de huurder worden gegeven in de vorm van een digitaal afschrift (PDF). De huurder heeft recht op dit document om een goed beeld te krijgen van de energie-efficiëntie van de woning.
Het energielabel is verder ook verplicht in advertenties. Sinds 2022 moet een verhuurder bij vermelding van de woning in een advertentie de labelklasse (A t/m G) opnemen. Dit geeft huurders al vooraf inzicht in de energiezuinigheid van de woning.
Wat als het energielabel verloopt?
Als het energielabel verloopt en de verhuurder heeft geen nieuwe versie aangevraagd, dan is het verplicht om dit te doen wanneer de woning wordt verhuurd aan een nieuwe huurder. De verhuurder is niet verplicht om automatisch een nieuw label aan te vragen bij renovatie of bij verlenging van een huurcontract, tenzij het oude label niet meer geldig is.
Als het energielabel verloopt en er is geen nieuwe versie beschikbaar, dan krijgt de woning geen punten voor het energielabel. In plaats daarvan worden punten of min-punten toegekend op basis van het bouwjaar van de woning.
Rechten en plichten van verhuurder en huurder
Plichten van de verhuurder
De verhuurder is verplicht om:
- Een geldig energielabel aan te vragen bij verhuur aan een nieuwe huurder.
- Een digitaal afschrift (PDF) van het energielabel aan de huurder te geven.
- De labelklasse (A t/m G) op te nemen in de advertentie bij verhuur.
De verhuurder is niet verplicht om een nieuw energielabel aan te vragen bij renovatie of bij verlenging van een huurcontract, tenzij het oude label verlopen is.
Plichten van de huurder
De huurder is verplicht om te meewerken bij het maken van een nieuw energielabel. Dit betekent dat de huurder de gecertificeerde labelopnemer toegang tot de woning moet verlenen zodat het energielabel kan worden uitgevoerd. De huurder hoeft echter niet toegang te geven aan de verhuurder of een medewerker namens de verhuurder.
Het energielabel is een essentieel onderdeel van het huurcontract en moet worden meegedeeld bij het aanvangen van de huurperiode. Huurders kunnen bij onvoldoende informatie of ontbrekend label contact opnemen met de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT).
Rechten van de huurder
Een huurder heeft het recht om:
- Een digitaal energielabel aan te vragen bij de verhuurder bij aanvang van de huurperiode.
- Het energielabel terug te vinden in MijnOverheid, als de woning sinds 2015 een label heeft.
- Aan de ILT te melden dat het energielabel ontbreekt, zodat de verhuurder wordt opgeroepen om dit aan te vullen.
Gevolgen van het ontbreken van een energielabel
Boetes en dwangsommen
Als een verhuurder geen geldig energielabel heeft bij verhuur aan een nieuwe huurder, dan ontvangt deze eerst een waarschuwing van de ILT. De verhuurder krijgt daarna 4 weken de tijd om het label aan te vragen. Als dit niet gebeurt, dan kan de ILT een boete of dwangsom opleggen.
De hoogte van de boete hangt af van het type woning en de omstandigheden. Voor particulieren ligt de boete rond de €170, voor bedrijven rond de €340.
Praktische gevolgen
Het ontbreken van een energielabel kan leiden tot:
- Juridisch naregisteren van de huurperiode.
- Schadeclaims bij huurders die in de veronderstelling verkeren dat de woning beter is geïsoleerd dan het energielabel aangeeft.
- Verlaagde aantrekkelijkheid van de woning bij potentiële huurders.
Het energielabel is daarom niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een instrument om de kwaliteit van de huurwoning te beoordelen.
Uitzonderingen op de energielabelplicht
Niet alle woningen zijn verplicht tot het aanvragen van een energielabel. De volgende uitzonderingen gelden:
- Monumenten waren tot mei 2026 vrijgesteld, maar vanaf mei 2026 is ook voor monumenten een label verplicht bij verkoop of verhuur.
- Bijgebouwen van minder dan 50 m² die geen woonfunctie hebben (zoals schuren of garages).
- Kort gebruikersgebouwen (minder dan 2 jaar).
- Woonboten zijn wettelijk verplicht tot het aanvragen van een energielabel.
- Caravans zijn niet verplicht, aangezien ze niet ingeschreven staan in het kadaster als woning.
- Woonwagens zijn alleen verplicht tot een energielabel als ze groter zijn dan 50 m².
- Slooppanden zijn wel verplicht tot het aanvragen van een energielabel, als ze onder de liberalisatiegrens vallen.
- Nieuwbouwwoningen zijn verplicht tot het aanvragen van een energielabel bij oplevering.
Nieuwbouwwoningen
Bij nieuwbouw is het energielabel verplicht bij oplevering. Kopers kunnen rekenen op een voorlopig energielabel als de woning nog niet gebouwd is. Na oplevering moet een definitief label worden aangemaakt en overgedragen.
Hoe werkt het energielabel?
Waarom verandert het energielabel?
Het energielabel kan veranderen zelfs als er niets aan de woning is veranderd. Dit komt doordat de rekenmethode voor het energielabel is aangepast. Als gevolg hiervan kunnen identieke woningen (zoals die van de buren) verschillende labelklasse krijgen.
Het energielabel is gebaseerd op simulaties en berekeningen van de energieprestatie van de woning. Deze berekeningen nemen onder andere rekening met:
- Het bouwjaar van de woning
- De isolatie
- Het type verwarming
- De energiebronnen (gas, elektriciteit, duurzame bronnen)
- De grootte van de woning
De labelklasse loopt van A++++ (beste) tot G (slechtst). Het label geeft ook aan welke verbetermaatregelen mogelijk zijn.
Hoe kan men een energielabel aanvragen?
Stappen bij aanvraag
- Kies een gecertificeerde labelopnemer die geregistreerd staat bij het Kadaster.
- Maak een afspraak voor de opname.
- Verleen toegang tot de woning zodat de opnemer kan meten en fotograferen.
- Wacht op de uitslag en ontvang het digitaal energielabel (PDF).
- Geef het label door aan de koper of huurder bij verkoop of verhuur.
Kosten
De kosten voor het aanvragen van een energielabel variëren afhankelijk van de omvang van de woning en de opnemer. Gemiddeld ligt de prijs rond de €200 tot €300.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel instrument om de energie-efficiëntie van een woning te beoordelen. Het is verplicht bij verkoop van een woning, bij verhuur aan een nieuwe huurder en bij nieuwbouw. Bij renovatie of verlenging van een huurcontract is het energielabel niet automatisch verplicht, tenzij het oude label verloopt.
De verhuurder is verplicht om een geldig energielabel aan te vragen bij verhuur aan een nieuwe huurder, en moet dit label aanbieden in de vorm van een digitaal afschrift. Het energielabel moet bovendien worden opgenomen in de advertentie.
Het energielabel is ook verplicht voor nieuwbouw, woonboten en slooppanden. Uitzonderingen gelden voor monumenten (tot mei 2026), caravans, kleine bijgebouwen en kort gebruikersgebouwen.
Het energielabel kan veranderen zelfs als er niets aan de woning is veranderd, doordat de rekenmethode is aangepast. Het is daarom belangrijk om het energielabel op tijd aan te vragen, zodat eventuele boetes en juridische complicaties worden voorkomen.
Zowel verhuurders als huurders hebben rechten en plichten rondom het energielabel. Het energielabel helpt bij het maken van een weloverwogen keuze en draagt bij aan een duurzamere woningmarkt.