Het energielabel van een bedrijfspand speelt een steeds belangrijker rol in de markt van vastgoed. Sinds enkele jaren zijn er duidelijke wettelijke regels ingevoerd die bepalen wanneer een energielabel verplicht is. Deze verplichtingen zijn gericht op het verbeteren van de energieprestaties van gebouwen en het bevorderen van duurzame bouwpraktijken. In dit artikel gaan we dieper in op de regels rond het energielabel voor bedrijfspanden, met een specifieke aandacht voor de situatie bij faillissement of liquidatie. We beoordelen wanneer het energielabel verplicht is, welke uitzonderingen er zijn en wat de gevolgen zijn van non-compliance. De informatie is gebaseerd op recente publicaties van betrouwbare bronnen, waaronder essent.nl, energielabelconsult.nl, rijksoverheid.nl en andere betrouwbare partijen.
Wanneer is het energielabel verplicht voor bedrijfspanden?
Het energielabel is verplicht voor de meeste soorten bedrijfspanden in Nederland, maar niet voor alle. De verplichting geldt bij de verkoop, verhuur of oplevering van een bedrijfspand. Dit geldt ook voor zowel bestaande als nieuwbouw. Het doel is om energieprestaties duidelijk te maken voor kopers of huurders, en om verbetering van de energie-efficiëntie aan te moedigen.
De verplichting geldt voor de volgende categorieën bedrijfspanden:
- Kantoren
- Onderwijspanden (scholen, universiteiten)
- Bijeenkomstlocaties (restaurants, cafés, vergadercentra)
- Gezondheidszorggebouwen (ziekenhuizen, verpleeghuizen)
- Logiesgebouwen (hotels, pensions)
- Winkelpanden (supermarkten, warenhuizen)
- Sportgebouwen (sporthallen, stadions)
Uitzonderingen zijn onder andere:
- Beschermde monumenten
- Gebouwen voor religieuze activiteiten (kerken, moskeeën)
- Vrijstaande gebouwen met een gebruiksoppervlakte tot 50 m²
- (Agrarische) bedrijfspanden bedoeld voor opslag of bewerking (zoals fabriekshallen), tenzij er een kantoor of showroom groter dan 50 m² in is gevestigd
- Gebouwen die ten hoogste 2 jaar in gebruik zijn (zoals bouwketen, noodwinkels)
- Gebouwen die geen energie gebruiken om het binnenklimaat te regelen (zoals schuren of garages)
Daarnaast geldt een specifieke verplichting voor kantoren: als het gebruiksoppervlak van een kantoorfunctie groter is dan 100 m², is het energielabel verplicht om minimaal klasse C te behalen. Deze regel is sinds 1 januari 2023 van kracht. Als een kantoorpand deze eis niet voldoet, mag het niet meer als kantoor gebruikt worden. Dit geldt tenzij het kantooroppervlak minder dan 50% van het totale oppervlak van het pand beslaat, of het pand binnen 2 jaar gesloopt of getransformeerd wordt.
Energielabel verplicht bij faillissement of liquidatie
Bij faillissement of liquidatie van een bedrijf is de vraag of het energielabel verplicht is afhankelijk van de situatie en het doel van de liquidatie. Het energielabel is namelijk verplicht bij verkoop, verhuur of oplevering. Als het bedrijfspand verkocht wordt als onderdeel van de faillissementsprocedure of liquidatie, dan is het energielabel verplicht. Dit geldt ook indien het pand verhuurd wordt aan een nieuwe partij of opnieuw opgeleverd wordt aan de markt.
Een belangrijk punt is dat het energielabel 10 jaar geldig is. Dit betekent dat als het pand in het afgelopen decennium al een label heeft gekregen, dat label nog steeds geldig is, tenzij er aanzienlijke veranderingen zijn geweest die de energieprestaties hebben beïnvloed. Bij faillissement is het vaak zo dat het pand niet langer in gebruik is, of dat de gebruiksfuncties veranderen. In dat geval kan het energielabel wel degelijk verplicht worden bij de volgende verkoop of verhuur.
Als het bedrijfspand daarentegen gesloopt wordt of niet langer op de markt geplaatst wordt (bijvoorbeeld doordat het pand wordt overgedragen aan derden of vernietigd), dan is het energielabel niet verplicht. Dit geldt ook voor gebouwen die minder dan 2 jaar in gebruik zijn, of die geen energie gebruiken voor klimaatbeheersing.
Consequenties van het niet hebben van een energielabel
Het niet aanbieden van een geldig energielabel kan leiden tot ernstige gevolgen, zowel juridisch als praktisch. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILM) controleert op naleving van de energielabelregels en heeft al meerdere boetes uitgeschreven aan bedrijven die niet voldoen aan de eisen. Deze boetes kunnen aanzienlijk zijn en lopen tot wel €81.000,- in extreme gevallen.
Daarnaast kunnen er handhavingsmaatregelen worden genomen, zoals:
- Verwijdering van het pand uit de markt (bijvoorbeeld verbanning van de verkoop of verhuurmarkt)
- Bijzondere beperkingen op de gebruiksmogelijkheden van het pand
- Sluiting van het pand indien het niet voldoet aan de minimale eisen
Een duidelijk voorbeeld is een kantoorpand dat niet voldoet aan de eis van energielabel C. Dit pand mag dan niet meer gebruikt worden als kantoor, ongeacht de intentie van de eigenaar of huurder. Het is dus belangrijk om bij liquidatie of faillissement al te controleren of het energielabel aanwezig en geldig is, vooral als het pand opnieuw geplaatst wordt.
Zichtbaarheid van het energielabel
Niet alleen het bestaan van het energielabel is verplicht, ook de zichtbaarheid is een wettelijke vereiste. De regel is dat bepaalde organisaties het energielabel zichtbaar moeten ophangen, bijvoorbeeld bij de ingang of in de receptie. Deze verplichting geldt als drie voorwaarden zijn vervuld:
- Het energielabel is verplicht voor het bedrijf (bijvoorbeeld bij verkoop of verhuur).
- Het gebruiksoppervlak van het pand is groter dan 250 m².
- Het pand wordt regelmatig door het publiek bezocht.
Voorbeelden van dergelijke panden zijn scholen, winkels, horecapanden, ziekenhuizen. Ook overheidsgebouwen groter dan 250 m² en publiek toegankelijk moeten het label zichtbaar ophangen. Deze eis geldt ook als het pand verhuurd is of verhuurd wordt.
Bij faillissement of liquidatie van een bedrijf dat zulke ruimtes beheert, is het dus mogelijk dat het energielabel niet alleen verplicht is om aanwezig te zijn, maar ook dat het fysiek zichtbaar moet zijn bij de ingang of in een andere publieke ruimte. Dit is te controleren door te kijken of het pand aan deze drie voorwaarden voldoet.
Energielabel en de toekomst: nieuwe regels vanaf mei 2026
Vanaf mei 2026 komen er nieuwe regels voor bedrijfspanden in het leven. Deze regels zijn bedoeld om de energie-efficiëntie verder te verbeteren en duurzamere bouwpraktijken aan te moedigen. Hoewel de exacte details van deze regels nog niet volledig bekend zijn, zijn er al enkele indicaties dat:
- De energielabel-eisen voor bedrijfspanden verder zullen worden verstrengd.
- Er meer aandacht komt voor het elektriciteitsgebruik en CO2-uitstoot.
- Er mogelijk verplichtingen komen voor het gebruik van duurzame energiebronnen (zoals zonnepanelen of warmtepompen).
- Er strafmaatregelen kunnen komen voor bedrijven die niet voldoen aan de eisen.
Bij faillissement of liquidatie in de periode na mei 2026 is het dus belangrijk om rekening te houden met deze nieuwe regels. Het energielabel kan dan niet alleen verplicht zijn bij verkoop of verhuur, maar ook aan extra eisen moeten voldoen. Dit betekent dat het pand in de faillissementsprocedure kan worden geëvalueerd op aanvullende energieprestaties.
Energielabel en de marktwaarde van een bedrijfspand
Het energielabel heeft ook een invloed op de marktwaarde van een bedrijfspand. Gebouwen met een goed energielabel (zoals A of B) zijn meestal makkelijker te verhuuren of te verkopen, en kunnen ook hogere huurprijs of verkoopprijs opleveren. Voor kantoren is dit met name het geval, omdat het energielabel C sinds 2023 verplicht is. Panden die hieronder vallen, zijn op de markt minder aantrekkelijk.
Bij faillissement kan dit leiden tot een vermindering van de waarde van het pand, vooral als het energielabel niet aan de eisen voldoet. In dat geval is het noodzakelijk om energiebesparende maatregelen te overwegen, zoals het installeren van zonnepanelen, het isoleren van muren of het vervangen van energie-intensieve systemen.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel onderdeel van het vastgoedbeleid in Nederland en speelt een steeds grotere rol in de verkoop, verhuur en oplevering van bedrijfspanden. Bij faillissement of liquidatie is het energielabel verplicht als het pand verkocht of verhuurd wordt. De eisen zijn afhankelijk van het type pand, de gebruiksoppervlakte en de functie van het pand. Het energielabel is 10 jaar geldig, maar kan veranderen als er energiebesparende maatregelen worden genomen. De regel dat kantoren groter dan 100 m² minimaal energielabel C moeten hebben, is sinds januari 2023 verplicht. Nieuwe regels vanaf mei 2026 zullen dit verder versterken.
Het niet aanbieden van een geldig energielabel kan leiden tot boetes, handhavingsmaatregelen en beperkingen op het gebruik van het pand. Daarnaast heeft het energielabel invloed op de marktwaarde van het pand, wat bij faillissement een belangrijke factor kan zijn. Het is daarom essentieel om bij liquidatie of faillissement te controleren of het energielabel aanwezig, geldig en zichtbaar is, vooral als het pand opnieuw op de markt geplaatst wordt.