Inleiding
Hemelwaterafvoer speelt een centrale rol in het behoud van de levensduur en prestaties van een dakbedekking. Bij zowel hellende als platte daken is het van essentieel belang dat regenwater efficiënt en snel wordt afgevoerd. Als dit niet het geval is, kan onzuiver hemelwater lekkages veroorzaken, wat schade aan de dakconstructie en de onderliggende ruimtes kan betekenen. Verder is verontreinigd hemelwater niet alleen een risico voor de integriteit van de dakbedekking, maar ook voor de functionele duurzaamheid van het rioleringsstelsel en de omgeving. In dit artikel worden de oorzaken van verontreiniging van hemelwater, het effect op de dakbedekking, en de mogelijke oplossingen besproken, gebaseerd op betrouwbare informatie uit diverse betrouwbare bronnen.
Oorzaken van verontreiniging van hemelwater
Regenwater is in principe relatief zuiver, maar bij afvoer via daken en regenwaterafvoersystemen kan het op verschillende manieren verontreinigd raken. Volgens bronnen zoals AquaNederland is verontreiniging van hemelwater vooral het gevolg van afval, bladeren, vuil en andere stoffen die tijdens regenval op het dakoppervlak belanden en via de afvoer met het water meereizen.
In de praktijk zijn de volgende vormen van verontreiniging het meest voorkomend:
- Bladeren, plantenresten en dierlijke afval: Deze vaste stoffen kunnen zich ophopen in goten, regenpijpen en kiezelbakken, waardoor de afvoer van water wordt verstoord.
- Stof en vuil: Tijdens droge perioden kan stof zich op het dakoppervlak ophopen. Bij de eerste regenval wordt dit vuil meegesleurd met het water en terecht in het afvoersysteem.
- Chemische stoffen en vervuiling: In sommige gevallen kan chemisch vuil, zoals olie of verfresten, ook in het hemelwater terechtkomen, vooral in industriële of stedelijke omgevingen.
Bron 5 van AquaNederland benadrukt dat verontreiniging van hemelwater gevolgen kan hebben voor infiltratievoorzieningen en wadis. Dit betekent dat onzuiver water dat in de grond wordt geïnfiltreerd, kan leiden tot vervuiling van het grondwater of schade aan de infiltratieconstructie. Daarom is het belangrijk dat verontreinigd hemelwater op het perceel wordt gezuiverd voordat het in een infiltratievoorziening terechtkomt.
Gevolgen van verontreiniging voor de dakbedekking
Verontreinigd hemelwater kan schade veroorzaken aan de dakbedekking en het afvoersysteem. Hieronder worden enkele van de belangrijkste effecten beschreven, met aandacht voor de rol van de afvoer en de details.
1. Verstopte afvoer en stilstaand water
Een van de hoofdoorzaken van lekkages op daken is het verlies van efficiëntie in het hemelwaterafvoersysteem. Als de afvoer van het dak verstopt raakt door bladeren of vuil, kan het water niet meer vlot afvloeien. Hierdoor kan ponding ontstaan, wat betekent dat water zich ophoopt op het dakoppervlak. Dit stilstaand water versnelt de veroudering van de dakbedekking en kan leiden tot lekkages (bron 1 en 2).
Bij platte daken is het probleem extra groot, omdat deze daken van nature geen helling hebben. Daarom is een kunstmatige helling, oftewel een afschot, nodig om het water naar de afvoerleidingen te leiden. Als deze afvoer verstopt is, kan het water niet meer weg en zoekt het een alternatieve weg, waardoor het kan lekken in de bouwconstructie.
2. Verontreiniging en corrosie van materialen
Verontreinigd water bevat vaak fijn vuil, chemische stoffen en organische resten. Deze stoffen kunnen corrosieve effecten hebben op het afvoersysteem en de onderdelen van de dakbedekking. Bijvoorbeeld loodslabben en andere waterdichte details kunnen verslechteren als ze blootgesteld worden aan verontreinigd water, wat leidt tot lekkages (bron 3).
Verder kunnen organische resten, zoals bladeren of plantenmateriaal, in combinatie met natte omstandigheden de groei van algen of schimmel bevorderen, wat extra schade kan veroorzaken aan het dakoppervlak en de afvoeronderdelen.
3. Problemen met de afvoeronderdelen
De afvoeronderdelen, zoals regenpijpen, goten en uitlopen, kunnen ook schade oplopen door verontreiniging. Verstoppte regenpijpen belemmeren de afvoer van water, wat leidt tot overstroming van het dak en eventuele lekkages. Bovendien kunnen vuil en afval zich in de kiezelbakken en bladvangers ophopen, wat de efficiëntie van het systeem vermindert.
Detectie en herstel van lekkages veroorzaakt door verontreiniging
Het opsporen van lekkages veroorzaakt door verontreiniging van hemelwater is belangrijk om schade aan de dakbedekking en de bouwconstructie te beperken. De detectie kan op verschillende manieren gebeuren, afhankelijk van de ernst van de lekkage en de toegankelijkheid van het dak.
1. Visuele inspectie
Een visuele inspectie is de eerste en meest directe methode om lekkages op te sporen. Aan de binnenkant van een ruimte kunnen vochtplekken op het plafond of de muren duidelijk zichtbaar zijn. Ook loslatende verf, een muffe geur of schimmelvorming kunnen wijzen op vochtproblemen. Aan de buitenkant moeten de regenpijpen, goten en loodslabben worden gecontroleerd op verstoppingen, slijtage of beschadigingen (bron 3).
2. Inspectie van de afvoeronderdelen
De afvoeronderdelen van het dak moeten regelmatig worden gecontroleerd op verstoppingen en schade. Dit is vooral belangrijk bij platte daken, waar het water niet van nature kan weglopen. Bij een visuele inspectie kan worden gekeken of de uitlopen, regenpijpen en goten vrij zijn van afval en vuil.
3. Inzetten van lekdetectie-experts
Als de visuele inspectie niet voldoende is om de oorzaak van de lekkage te bepalen, kan een lekdetectie-expert worden ingeschakeld. Deze experts gebruiken speciale technieken, zoals thermografie of druktesten, om de exacte locatie van de lekkage te bepalen. Deze methoden zijn vooral nuttig bij complexe dakconstructies of bij platte daken waar het probleem niet direct zichtbaar is (bron 1 en 3).
Oplossingen en preventie
Om verontreiniging van hemelwater en de daardoor veroorzaakte schade aan de dakbedekking te voorkomen, zijn verschillende maatregelen mogelijk. Deze maatregelen kunnen zowel preventief als correctief van aard zijn.
1. Zuiveren van hemelwater
Volgens AquaNederland is het verplicht om verontreinigd hemelwater op het perceel te zuiveren voordat het in een infiltratievoorziening of riool terechtkomt. Dit kan gerealiseerd worden met behulp van:
- Kiezelbakken: Deze bakken vangen vuil en bladeren op en houden zo de afvoer van water schoon.
- Bladvangers: Deze onderdelen zijn gemonteerd in de regenpijpen en filteren bladeren en grove afval uit het water.
- Zijuitloop- en onderuitloop-systemen: Deze systemen zijn specifiek ontworpen voor het afvoeren van water op platte daken en bevatten vaak een rooster of bladafscheider om vuil tegen te houden (bron 2 en 4).
2. Regelmatig onderhoud van het afvoersysteem
Een goed functionerend afvoersysteem vereist regelmatig onderhoud. Dit betreft onder andere het schoonmaken van goten, regenpijpen en kiezelbakken. Het is aan te raden om dit onderhoud minstens tweemaal per jaar te doen, bijvoorbeeld voor de zomer en voor de winter, om eventuele verstoppingen en slijtage te voorkomen (bron 1 en 3).
3. Gebruik van waterdichte materialen en technieken
Bij de aanleg van een dakbedekking is het belangrijk om gebruik te maken van waterdichte materialen en technieken. Voor het oplossen van lekkages op bestaande daken kan vloeibare afdichting (zoals PU of PMMA) worden gebruikt. Deze materialen vormen een naadloos en waterdicht afdichting voor details en overlappunten (bron 1 en 2).
4. Advies van professionals
Voor het opsporen en herstellen van lekkages aan de dakbedekking is het vaak noodzakelijk om professionele hulp in te schakelen. Experts zoals dakbedekkers en lekdetectie-experts kunnen onderzoeken waar het water binnenkomt en de juiste maatregelen nemen om dit probleem op te lossen. Bovendien kunnen ze advies geven over de keuze van materialen en het uitvoeren van het onderhoud (bron 1, 2 en 3).
Conclusie
Verontreiniging van hemelwater is een veelvoorkomend probleem dat schade kan veroorzaken aan de dakbedekking en het afvoersysteem. De gevolgen hiervan kunnen variëren van verstopte afvoerleidingen tot lekkages en schimmelvorming. Het is daarom belangrijk om regelmatig het afvoersysteem te onderhouden en te zuiveren, zodat het water efficiënt en schadeloos kan worden afgevoerd. Daarnaast is het aan te raden om professioneel advies in te schakelen bij het opsporen en herstellen van lekkages. Met de juiste maatregelen en technieken kan de levensduur van een dakbedekking worden verlengd en de schade aan de bouwconstructie worden beperkt.