Een energielabel is een essentieel onderdeel van elke woning in Nederland, zowel bij verkoop, verhuur als oplevering. Het biedt inzicht in het energieverbruik van een woning en helpt bij het bepalen van mogelijke verbeteringen. Voor eigenaren, kopers, huurders en professionals in de bouwsector is het begrijpen van de betekenis van het energielabel en het verband met brandstofverbruik van cruciaal belang.
In dit artikel bespreken we de werking van energielabels, de betekenis van de labels A+++ tot G, het verband met brandstofverbruik, en welke maatregelen kunnen worden genomen om het energieverbruik te verlagen. We zullen dit doen op basis van relevante informatie uit betrouwbare bronnen, zoals de ANWB, de Rijksoverheid en Regionaal Energieloket.
Wat is een Energielabel?
Een energielabel is een document dat aangeeft hoe energiezuinig een woning is. Het label loopt van A++++ (het meest efficiënt) tot G (het minst efficiënt). Het energielabel is verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van een woning. Dit geldt voor de meeste woningen en grote gebouwen, zoals kantoren, ziekenhuizen en scholen. Uitzonderingen zijn bijvoorbeeld religieuze gebouwen en monumenten.
Het energielabel moet worden uitgevoerd door een erken energieadviseur, ook bekend als Energie Prestatie Adviseur (EPA). Deze adviseurs bezoeken de woning en analyseren onderdelen zoals de isolatie van dak, gevel en vloer, de ramen, de verwarmingsinstallatie en ventilatie. Het label is een gedetailleerd rapport dat niet alleen een letterklasse bevat, maar ook een uitgebreide analyse van het energieverbruik en mogelijke verbeteringen.
De richtlijnen voor energielabels zijn vastgelegd in de EPBD-richtlijn (Energy Performance of Buildings Directive). Deze Europese richtlijn is opgesteld om het energieverbruik van gebouwen te verminderen en CO₂-uitstoot terug te dringen. Sinds 2002 zijn deze regels in Nederland van kracht, en de richtlijn is meerdere keren aangepast om met de tijden mee te blijven.
Brandstofverbruik en Energielabels
Het energielabel geeft een schatting van het jaarlijks energieverbruik per vierkante meter van een woning. Dit verbruik wordt uitgedrukt in kWh (kilowattuur) en geeft aan hoeveel energie nodig is voor verwarming, warm water en eventueel koeling. Het verbruik wordt berekend aan de hand van primaire energie, wat betekent dat het niet alleen over het verbruik in de woning gaat, maar ook over de energie die verloren gaat bij het transport van de energiebron naar de woning.
Omdat het energielabel gebouwgebonden verbruik weergeeft, heeft de gebruiker hier weinig invloed op. De getallen geven dus een maatstaf voor het energieverbruik van de woning zelf, ongeacht het gebruik van huishoudelijke apparaten. Dit betekent dat bijvoorbeeld een woning met een energielabel C hetzelfde label behoudt, ongeacht of de bewoner energiezuinige apparaten gebruikt of niet.
Het verband tussen het energielabel en brandstofverbruik is direct. Hoe lager het label (zoals F of G), hoe hoger het verbruik aan fossiele brandstoffen. Voor een woning met energielabel F is bijvoorbeeld sprake van een jaarlijks verbruik van 335-380 kWh per vierkante meter, wat overeenkomt met ongeveer 1 gigajoule energie per 30 m³ aardgas of 280 kWh elektriciteit.
De Energieklasse: Van A++++ Tot G
Het energielabel bestaat uit zeven klasseletters, waarbij A++++ het meest efficiënte label is en G het minst efficiënte. Hieronder volgt een overzicht van de energieverbruiksindicatoren per klasse:
| Energielabel | Verbruik in kWh (stroom) per m² | Beschrijving |
|---|---|---|
| A++++ | 0 | Geen energieverbruik; meer energie opgewekt dan verbruikt |
| A+++ | 0 - 50 | Zeer laag energieverbruik |
| A++ | 50 - 75 | Zeer laag energieverbruik |
| A+ | 75 - 105 | Zeer laag energieverbruik |
| B | 105 - 160 | Laag energieverbruik |
| C | 160 - 190 | Redelijk laag energieverbruik |
| D | 190 - 250 | Gemiddeld energieverbruik |
| E | 250 - 290 | Redelijk hoog energieverbruik |
| F | 290 - 335 | Hoog energieverbruik |
| G | > 335 | Zeer hoog energieverbruik |
Deze klassering helpt bij het bepalen van de energiezuinigheid van een woning. Een woning met een energielabel A++++ produceert zelfs meer energie dan het verbruikt, wat bijvoorbeeld het geval is bij passief energiehuisjes of woningen met uitgebreide zonnepaneelinstallaties.
Invloed van Zonnepanelen op het Energielabel
Een belangrijk aspect bij het bepalen van het energielabel is de invloed van zelf opgewekte energie, zoals via zonnepanelen. Als een woning zonnepanelen heeft, wordt deze opgewekte energie van het verbruik afgetrokken. Dit betekent dat het energielabel kan verbeteren als de hoeveelheid opgewekte energie toeneemt.
Voorbeelden: - Een woning met energielabel C kan tot een label B of zelfs A+ verbeteren als zonnepanelen worden geïnstalleerd. - Een woning die meer energie opwekt dan verbruikt, krijgt een energielabel A++++.
Zonnepanelen zijn dus een krachtige maatregel om het energielabel te verbeteren en het verbruik aan fossiele brandstoffen te verminderen. Het is echter belangrijk om te weten dat het energielabel niet verandert als de zonnepanelen zijn geïnstalleerd na het opstellen van het label. In dat geval moet een nieuw energielabel worden aangevraagd bij een erkend energieadviseur.
Verbetermaatregelen en het Energielabel
Hoewel het energielabel in de eerste plaats een beeld geeft van het huidige energieverbruik, bevat het ook een sectie met mogelijke verbetermaatregelen. Deze maatregelen zijn gericht op het verlagen van het energieverbruik en het verbeteren van het energielabel. Voorbeelden van verbetermaatregelen zijn:
- Verdere isolatie van dak, vloer of gevel
- Vervanging van ramen met dubbele of driedubbele glas
- Aansluiting op een warmtenet
- Installatie van een warmtepomp
- Vervanging van de verwarmingsinstallatie
- Installatie van zonnepanelen
De effectiviteit van deze maatregelen kan verschillen per woning, afhankelijk van de huidige staat van isolatie, de bouwjaar en de locatie. Een energieadviseur kan hierbij advies geven aan de hand van een gedetailleerd energielabelrapport.
Bijvoorbeeld: - Een woning met energielabel F kan tot een label B of zelfs A+ verbeteren met isolatie en zonnepanelen. - Een woning met energielabel G kan tot een label D verbeteren met een warmtepomp en isolatie van de gevel.
Het is belangrijk om te beseffen dat de meeste maatregelen investeringen vereisen. De terugverdientijd kan variëren van enkele jaren tot tientallen jaren, afhankelijk van het type maatregel en de huidige staat van de woning.
Verplichte Energiecontrole en Boetes
Het energielabel is niet alleen informatief, maar ook juridisch verplicht. Bij verkoop, verhuur of oplevering van een woning moet een geldig energielabel aanwezig zijn. Het label is 10 jaar geldig, tenzij de woning tussentijds verbeteringen ondergaat waardoor een nieuw label nodig is.
Als een woningeigenaar het energielabel niet aanbiedt of niet aan de regels voldoet, kan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een boete opleggen. Deze boetes kunnen behoorlijk hoog zijn en het is daarom verstandig om vooraf te controleren of het label aanwezig is en geldig is.
Gratis Informatie en Zoeken naar Energielabels
Een energielabel is ook een handig instrument voor kopers en huurders. Het geeft inzicht in de energiekosten die kunnen worden verwacht en of verbeteringen mogelijk zijn. In Nederland is het mogelijk om het energielabel van elke woning gratis op te zoeken via de website van Milieu Centraal. Dit is een waardevolle tool voor iedereen die een woning wil kopen of huren.
Bij verkoop of verhuur moet een erkend energieadviseur het label uitgeven. Sinds 2021 is dit verplicht, wat betekent dat de adviseur moet voldoen aan bepaalde kwaliteitsnormen en gecertificeerd is door een erkende instelling.
Conclusie
Energielabels zijn essentieel voor het begrijpen van het energieverbruik van een woning en het verbeteren van de energiezuinigheid. Het label geeft een duidelijke indeling van het verbruik in kWh per vierkante meter en helpt bij het bepalen van mogelijke maatregelen. Zonnepanelen, isolatie en warmtepompen zijn krachtige manieren om het energielabel te verbeteren en het verbruik aan fossiele brandstoffen te verminderen.
Het energielabel is juridisch verplicht en moet worden uitgevoerd door een erkend energieadviseur. Het label is 10 jaar geldig en kan worden vernieuwd als de woning verbeteringen ondergaat. Het is belangrijk om het label te begrijpen, zowel voor kopers en huurders als voor woningeigenaren en professionals in de bouwsector.