Sinds 1 januari 2023 is het energielabel C verplicht voor de meeste kantoorpanden in Nederland. Voor eigenaren van kantoorruimtes van 100 m² of groter betekent dit dat ze actief moeten bijdragen aan de verduurzaming van het gebouw. Het doel is om de CO₂-uitstoot te verminderen, de energiezuinigheid van gebouwen te vergroten en de klimaatdoelstellingen van het land te behalen. In dit artikel leggen we de verplichtingen van een kantooreigenaar uit, geven we een duidelijk stappenplan en bespreken we de mogelijke gevolgen van overtreding.
Wat is energielabel C?
Energielabel C is een maat voor de energiezuinigheid van een gebouw. Het label wordt vastgesteld op basis van het primaire fossiele energiegebruik per vierkante meter per jaar. Voor kantoorpanden mag dit maximaal 225 kWh/m² per jaar zijn. Dit komt overeen met een Energie-Index van minimaal 1,3. Dit label wordt bepaald door een gecertificeerd energieadviseur en is geldig gedurende tien jaar.
Een kantoorpand dat niet voldoet aan deze eisen mag niet langer als kantoor gebruikt worden. De verplichting om energielabel C te hebben is vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Handhaving van deze verplichting valt sinds januari 2023 onder de verantwoordelijkheid van gemeenten en de omgevingsdiensten.
Verplichtingen voor kantooreigenaren
De verplichting om energielabel C te behalen ligt bij de eigenaar van het kantoorgebouw. Zelfs als het kantoor wordt verhuurd, is het de eigenaar die verantwoordelijk is voor het voldoen aan de eisen. Huurders of gebruikers van het kantoor kunnen op basis van de wet geen gebruik maken van een kantoor dat niet voldoet aan de energielabel C-voorwaarden.
Wanneer een kantoorpand geen geldig energielabel C heeft, kan dit leiden tot een waarschuwingsbrief of zelfs een boete. In sommige gevallen kan het kantoor gesloten worden totdat de eisen zijn voldaan. Dit geldt zowel voor zelfgebruik als voor verhuur.
Uitzonderingen
Niet alle kantoorgebouwen vallen onder de energielabel C-verplichting. Een aantal uitzonderingen zijn:
- Rijksmonumenten: deze zijn vrijgesteld omdat het historisch belangrijker is dan de verplichte energiezuinigheid.
- Panden die binnen twee jaar gesloopt worden: deze hoeven ook geen energielabel C te behalen.
- Panden waarvan minder dan 50% van de gebruiksoppervlakte als kantoorfunctie wordt gebruikt: deze zijn niet onderworpen aan de verplichting.
De eigenaar dient deze uitzonderingen aan te tonen in het geval van controle of aanvragen.
Stappenplan voor het voldoen aan energielabel C
Als eigenaar van een kantoorpand dat groter is dan 100 m² en die nog niet voldoet aan de energielabel C-voorschriften, is het belangrijk om actie te ondernemen. Hieronder volgt een overzicht van de stappen die genomen kunnen worden.
1. Controleer het huidige energielabel
De eerste stap is om te controleren welk energielabel het kantoorpand op dit moment heeft. Dit kan via de website www.ep-online.nl, waar energielabels zijn geregistreerd op basis van postcode, huisnummer, BAG ID of registratienummer.
- Label A, B of C: in deze gevallen is het kantoorpand voldoende energiezuinig en hoeft geen actie ondernomen te worden.
- Label D t/m G: in dit geval moet het pand verbeterd worden om aan de energielabel C-voorschriften te voldoen.
2. Inschatting en advies
Wanneer het energielabel D of lager is, is het noodzakelijk om een energiebesparende verbetering te starten. Dit kan best beginnen met een energieadviseur die een inspectie uitvoert en een advies geeft. De adviseur kan bepalen welke maatregelen het meest effectief zijn om het energielabel te verbeteren.
Bijvoorbeeld: - Aansluiten op een warmtenet. - Insulatiesverbetering. - Vervanging van verlichtingssystemen naar LED. - Installatie van zonnewarmte of zonnepanelen.
De adviseur stelt een overzicht op van de benodigde maatregelen en het verwachte resultaat.
3. Uitvoering van maatregelen
De eigenaar moet vervolgens de benodigde maatregelen uitvoeren. Aangezien het doel is om binnen tien jaar een energiezuinig pand te realiseren, zijn er financiële steunmaatregelen beschikbaar. Denk bijvoorbeeld aan subsidies van de Rijksoverheid of programma’s van de gemeente of sectororganisaties. Het is verstandig om gebruik te maken van deze mogelijkheden om kosten te beperken.
4. Aanvraag voor nieuw energielabel
Na afronding van de maatregelen is het belangrijk om een nieuw energielabel aan te vragen. De energieadviseur voert hier weer een inspectie uit en bepaalt of het pand voldoet aan het energielabel C. Vervolgens moet het label worden geregistreerd via een gecertificeerd kanaal.
5. Registratie en bewijsvoering
Na het verkrijgen van het energielabel C moet dit geregistreerd worden op de relevante website. Dit is belangrijk bij verkoop of verhuur van het kantoorpand, waarbij een actueel energielabel verplicht is.
Indien het kantoorpand na uitvoering van maatregelen nog steeds energielabel D of lager heeft, kan de eigenaar aantonen dat alle maatregelen zijn uitgevoerd die binnen tien jaar wederom de investering opleveren. In dat geval hoeft geen verdere actie ondernomen te worden, maar is het wenselijk om dit in goed overleg met de autoriteiten te doen.
Gevolgen van overtreding
Het niet voldoen aan de energielabel C-verplichting heeft meerdere gevolgen. De belangrijkste zijn:
- Sluiting van het kantoor: het pand mag niet langer als kantoor gebruikt worden totdat het energielabel C is behaald.
- Waarschuwingsbrieven: deze worden gestuurd aan de eigenaar of gebruiker van het kantoor.
- Boete: in ernstige gevallen kan een administratieve boete opgelegd worden.
- Handhaving: de gemeente of omgevingsdienst kan actie ondernemen bij herhaalde overtredingen.
Als huurder ontvangt men eventueel een waarschuwingsbrief, maar de verantwoordelijkheid ligt bij de eigenaar. Het is verstandig om dergelijke brieven door te sturen naar de eigenaar zodat deze actie kan ondernemen.
Energiezuinig bouwbeleid in de toekomst
De Nederlandse overheid streeft naar een CO₂-arme gebouwde omgeving in 2050. Tegen deze doelstelling wordt de Europese richtlijn EPBD IV geïmplementeerd, die extra voorschriften bevat voor de verduurzaming van commercieel vastgoed. In de toekomst kunnen er aanvullende eisen komen, zoals verplichte renovaties of strengere energielabels.
De NVM Business-makelaars en andere adviespartijen kunnen eigenaren hierbij ondersteunen. Het is verstandig om vroegtijdig te beginnen met verbeteringen en gebruik te maken van subsidies en andere steunmaatregelen.
Energieadviseurs en certificering
Het is belangrijk om gebruik te maken van gecertificeerde energieadviseurs bij het aanvragen van een energielabel en het uitvoeren van maatregelen. Deze adviseurs hebben de benodigde kennis en ervaring om het energielabel correct vast te stellen en de meest efficiënte maatregelen aan te raden. De verantwoordelijkheid voor het energielabel ligt bij de adviseur, die dit ook moet registreren op de relevante platformen.
Energieindex en CO₂-reductie
De Energie-Index is een maat voor de energiezuinigheid van een gebouw. Voor energielabel C moet deze index minimaal 1,3 zijn. Dit betekent dat het kantoorpand minder dan 225 kWh/m² fossiele energie gebruikt per jaar. Het doel is om de CO₂-uitstoot van het gebouw te verminderen, wat ook bijdraagt aan de Nederlandse klimaatdoelstellingen.
Verantwoordelijkheid en bewijsvoering
De verantwoordelijkheid voor het voldoen aan de energielabel C-voorschriften ligt bij de eigenaar van het kantoorpand. Dit is ook duidelijk vermeld in de brief van minister Mona Keijzer naar de Tweede Kamer in juli 2025. Het is belangrijk dat de eigenaar kan aantonen dat alle benodigde maatregelen zijn genomen. Dit kan bijvoorbeeld door documentatie van uitgevoerde verbeteringen, subsidies of energieadvies.
Samenwerking met huurders en gebruikers
Hoewel de verantwoordelijkheid bij de eigenaar ligt, is het belangrijk om huurders en gebruikers in te lichten over de energielabel C-verplichting. Dit voorkomt onnodige problemen bij controle of handhaving. Het is verstandig om dit duidelijk te communiceren, bijvoorbeeld in huurovereenkomsten of via informatiepakketten.
Conclusie
Voor eigenaren van kantoorpanden is het energielabel C een juridische verplichting die vanaf 1 januari 2023 geldt. Het doel is om de energiezuinigheid van kantoorpanden te vergroten en de CO₂-uitstoot te verminderen. Het is verstandig om vroegtijdig actie te ondernemen door het huidige energielabel te controleren, eventuele verbeteringen uit te voeren en een nieuw energielabel aan te vragen.
De verplichting om energielabel C te behalen is onderdeel van het bredere beleid van een CO₂-arme gebouwde omgeving. Eigenaren kunnen gebruik maken van subsidies en adviezen om de kosten van verbeteringen te beperken. Het is belangrijk om gebruik te maken van gecertificeerde energieadviseurs en om bewijs te leveren van uitgevoerde maatregelen bij controle.
Bij niet voldoen aan de energielabel C-voorschriften kunnen er ernstige gevolgen zijn, zoals sluiting van het kantoor of administratieve boetes. Het is daarom verstandig om voorbereid te zijn en actief bij te dragen aan de verduurzaming van het pand.