Inleiding
In de Nederlandse bouwsector en vastgoedmarkt is het energielabel steeds belangrijker geworden als instrument om de energieprestatie van gebouwen in kaart te brengen. Voor woningen is het energielabel sinds 2021 verplicht bij verkoop of verhuur. Voor utiliteitsgebouwen en casco-gebouwen is de situatie echter complexer en vaak minder duidelijk. Casco-gebouwen, dat wil zeggen gebouwen die zonder installaties worden afgestoten (zoals verwarmings- en tapwaterinstallaties), vallen onder bepaalde regels, maar ook onder een gedoogbeleid. Dit artikel geeft een overzicht van de huidige situatie ten aanzien van energielabels voor casco-gebouwen, op basis van de meest recente informatie uit betrouwbare bronnen zoals de Stichting KEGO, RVO.nl en het Regionaal Energie Loket.
Het doel van dit artikel is om duidelijkheid te verschaffen over de verplichtingen, uitzonderingen en praktische richtlijnen voor het aanvragen en opstellen van energielabels voor casco-gebouwen, zowel bij nieuwbouw als bestaande panden. Het artikel richt zich vooral tot vastgoeddevelopers, bouwbedrijven, energieadviseurs en andere professionals in de bouwsector.
Wat is een casco-gebouw?
Een casco-gebouw is een gebouw dat zonder technische installaties wordt afgestoten. Dit betekent dat er geen verwarmingsinstallatie, tapwaterinstallatie of verlichtingsinstallatie aanwezig is. Casco-gebouwen worden vaak aangeboden als leegstaande ruimtes die volledig of gedeeltelijk door de koper of gebruiker worden ingericht. Deze vorm van oplevering is populaair bij bepaalde soorten projecten, zoals flexwoningen, lofts en commerciële panden.
Wanneer het gaat om energielabels, is de situatie voor casco-gebouwen ingewikkelder dan voor gewone woningen of gebouwen met volledige installaties. De verplichting tot het aanbieden van een energielabel is niet altijd duidelijk, en er zijn uitzonderingen en gedoogbeleid. Daarom is het belangrijk om de relevante regelgeving en praktijkrichtlijnen goed te begrijpen.
Energielabelverplichting voor casco-gebouwen
Verplichting bij nieuwbouw
Volgens de huidige regelgeving geldt een energielabelverplichting voor alle gebouwen die vallen onder de energieprestatieplicht (EP-plicht), ook als deze gebouwen casco worden afgestoten. Dit geldt bijvoorbeeld voor gebouwen met een labelplichtige gebruiksfunctie zoals "winkel" of "kantoor".
Echter, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft voor casco-gebouwen in nieuwbouwprojecten een gedoogbeleid in werking genomen. Dit betekent dat het energielabel niet verplicht is bij oplevering, zolang het pand met een EP-plichtige gebruiksfunctie is gebouwd. De ILT handhaaft niet op de aanwezigheid van een energielabel bij casco-oplevering, zolang er geen installaties aanwezig zijn. Dit gedoogbeleid geldt tot nader bericht.
Dit maakt duidelijk dat er een formele verplichting is, maar in de praktijk wordt deze niet aangegaan. Het is echter belangrijk om te weten dat het energielabel bij een casco-gebouw in nieuwbouw toch kan worden aangevraagd, zolang de gebruiksfunctie EP-plichtig is.
Verplichting bij bestaande gebouwen
Voor bestaande casco-gebouwen is de verplichting tot het aanbieden van een energielabel afhankelijk van de gebruiksfunctie. Gebouwen met een labelplichtige gebruiksfunctie (zoals winkels, slagerijen of bloemisterijen) moeten een energielabel hebben, ook als ze casco zijn en zonder verwarmingsinstallatie worden afgestoten.
In dit geval moet het energielabel worden opgesteld volgens de voorschriften uit het protocol, bijvoorbeeld paragraaf 9.3.1 van het protocol. Als de verwarmingsinstallatie tijdelijk afwezig is, moet uitgegaan worden van de laatst bekende verwarmingsbron. Als deze onbekend is, wordt er uitgegaan van een conventionele ketel. Dit geldt ook voor gebouwen die structureel niet verwarmd worden, maar toch een labelplichtige gebruiksfunctie hebben.
Uitzonderingen
Er zijn een aantal uitzonderingen op de energielabelverplichting, zoals beschreven in artikel 6.28 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL). Deze uitzonderingen zijn beschikbaar via de officiële website van de Rijksoverheid. Voorbeelden van uitzonderingen zijn kleine vrijstaande woningen onder de 50 m² en monumenten.
Het is belangrijk om deze uitzonderingen te controleren, omdat het kan zijn dat een casco-gebouw onder deze categorieën valt en dus geen energielabel hoeft te hebben. Deze uitzonderingen zijn echter meestal van toepassing op woningen en niet op utiliteitsgebouwen.
Hoe stel je een energielabel op voor een casco-gebouw?
Het opstellen van een energielabel voor een casco-gebouw is niet eenvoudig, omdat het gebouw zonder installaties wordt afgestoten. De NTA8800, de relevante norm voor energieprestaties, heeft geen specifieke oplossing voor deze situatie. Het uitgangspunt is dat er altijd verwarming aanwezig is in een EP-plichtig gebouw. Als een gebouw structureel niet verwarmd wordt en geen labelplichtige functie heeft, kan er geen energielabel worden opgesteld.
Voor casco-gebouwen met een labelplichtige gebruiksfunctie >50 m² moet er worden uitgegaan van de verwarmingsbron die voorafgaand aan de opname als laatste aanwezig was. Als deze onbekend is, wordt er uitgegaan van een conventionele ketel. Dit geldt ook bij bestaande casco-gebouwen die niet verwarmd worden, maar die toch een labelplichtige functie hebben.
Voor nieuwbouwprojecten is het mogelijk om labels op te stellen aan de hand van forfaitaire waarden. Dit betekent dat standaardwaarden worden gebruikt op basis van de gebruiksfunctie en de grootte van het gebouw. Dit kan een snellere en efficiëntere methode zijn, vooral bij projecten waarbij de eindinstallaties nog niet duidelijk zijn.
Mag je een energielabel opstellen als er geen installaties zijn?
Ja, maar onder bepaalde voorwaarden. Als er geen gebouwgebonden verwarmingsinstallatie aanwezig is, maar er is wel een mobiele elektrische verwarming aanwezig, mag deze worden meegenomen in de berekening van het energielabel. Dit is toegestaan volgens het protocol.
Het is echter belangrijk om hierbij de voorschriften van het protocol te volgen. Als er geen verwarmingsinstallatie aanwezig is, moet er uitgegaan worden van een conventionele ketel of van de laatst bekende verwarmingsbron.
Praktische stappen bij het aanvragen van een energielabel voor casco-gebouwen
Controleer de gebruiksfunctie: Bepaal of het casco-gebouw een labelplichtige gebruiksfunctie heeft. Gebouwen met een EP-plichtige gebruiksfunctie zoals winkels of kantoren vallen onder de verplichting tot het aanbieden van een energielabel.
Controleer uitzonderingen: Controleer of het casco-gebouw onder een van de uitzonderingen valt zoals beschreven in artikel 6.28 van het BBL. Voorbeelden zijn kleine woningen onder de 50 m² of monumenten.
Beslis of een energielabel nodig is: Als het gebouw labelplichtig is en geen uitzondering geldt, is een energielabel verplicht. Als het casco is afgestoten, is het energielabel bij nieuwbouw niet verplicht, maar kan wel worden aangevraagd.
Bepaal de verwarmingsbron: Als het casco-gebouw geen verwarmingsinstallatie heeft, moet worden uitgegaan van de laatst bekende verwarmingsbron of van een conventionele ketel.
Aanvragen via een erkende energieadviseur: Als het energielabel wordt aangevraagd, moet dit door een erkende energieadviseur worden uitgevoerd. De kosten voor het energielabel liggen gemiddeld rond de €300. Het is verstandig om bij verschillende adviseurs een offerte aan te vragen.
Documentatie: Zorg ervoor dat het antwoord op de energielabelverplichtheid wordt opgenomen in het projectdossier. Dit is belangrijk voor eventuele juridische aansprakelijkheid of voor toekomstige transacties.
Conclusie
Het energielabel voor casco-gebouwen is een complex onderwerp dat afhankelijk is van de gebruiksfunctie, de aanwezigheid van installaties en de relevante regelgeving. Hoewel de verplichting bij nieuwbouwprojecten niet wordt aangegaan, is het energielabel toch mogelijk te aanvragen, zolang het gebouw EP-plichtig is. Voor bestaande casco-gebouwen met een labelplichtige gebruiksfunctie is het energielabel verplicht, ook als er geen installaties aanwezig zijn.
Het opstellen van een energielabel voor casco-gebouwen is mogelijk, maar vereist een duidelijke aanpak volgens de voorschriften uit het protocol. Het is belangrijk om te weten dat de ILT in sommige gevallen een gedoogbeleid volgt, maar dat dit niet betekent dat het energielabel niet verplicht is. Het is daarom verstandig om altijd te checken of het casco-gebouw onder een uitzondering valt of of een energielabel nodig is.
Voor wie het energielabel wil aanvragen, is het belangrijk om dit via een erkende energieadviseur te doen. Dit zorgt voor een geldig en juridisch betrouwbaar document dat eventueel nodig is bij verkoop, verhuur of projectdossier.
Het energielabel is meer dan alleen een letter. Het biedt waardevolle informatie over de energieprestatie van het gebouw en mogelijke verbeteringen. Ook voor casco-gebouwen is het energielabel een nuttig instrument om de duurzaamheid en energiezuinigheid van het gebouw in kaart te brengen.