Inleiding
In de huidige tijd is duurzaamheid een kernaspect bij de bouw- en vastgoedsector. De overheid streeft naar een CO2-arme gebouwde omgeving in 2050, inclusief bestaande bouw. Dit doel heeft geleid tot steeds strengere regelgeving rondom energiezuinigheid en duurzame bouwtechnieken. Voor kantoren zijn hierbij specifieke eisen en verplichtingen opgesteld. Sinds 1 januari 2023 moet elk kantoor groter dan 100 m² in Nederland minimaal over een energielabel C beschikken. Dit betekent een maximale fossiele energiebehoefte van 225 kWh/m² per jaar of een Energie-Index van minimaal 1,3. Als een kantoor niet aan deze eisen voldoet, mag het niet langer als kantoor gebruikt of verhuurd worden.
Daarnaast zijn er plannen voor toekomstige regelgeving, zoals de implementatie van de Europese richtlijn EPBD IV en een doel van energielabel A voor alle kantoren in 2030. In dit artikel bespreken we de huidige situatie, de verplichtingen, het proces van verduurzaming en de vooruitblik op toekomstige regelgeving, uitsluitend op basis van de beschikbare informatie.
Energieverplichtingen voor kantoren
Energieverplichtingen: energielabel C
Voor kantoren groter dan 100 m² is het houden van een geldig energielabel C verplicht. Dit betekent dat het kantoor een maximale fossiele energiebehoefte moet hebben van 225 kWh/m² per jaar of een Energie-Index van minimaal 1,3. Deze verplichting geldt voor kantoren die hoofdzakelijk als kantoorruimte worden gebruikt (meer dan 50% van het vloeroppervlak) en over een eigen energieaansluiting beschikken.
Als een kantoor niet aan deze eisen voldoet, mag het niet langer als kantoor gebruikt of verhuurd worden. Handhaving vindt plaats door gemeenten en omgevingsdiensten sinds 1 januari 2023. Dit is vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Uitzonderingen op de energielabel C-verplichting
Er zijn uitzonderingen voor sommige kantoren. Zo hoeft een kantoor kleiner dan 100 m² niet per se aan de energielabel C-verplichting te voldoen. Ook geldt de verplichting niet voor kantoren die geen energie gebruiken om de temperatuur binnen te regelen. Voor een overzicht van uitzonderingen kan men terecht bij de databank EP-Online of de beslisboom van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
Energieadviseurs en verduurzamingsplannen
Als een kantoor geen energielabel heeft of niet voldoet aan de eisen van label C, is het noodzakelijk om maatregelen te nemen. Hiervoor is het aanbevolen om een energieadviseur uit het Centraal Register Techniek in te schakelen. Deze adviseur controleert het gebouw, signaleert verbetermogelijkheden en maakt een kostenberekening. Het advies, bekend als een energieprestatieadvies (EPA), bevat ook maatregelen die passen bij de energiebesparingsplicht.
De energiebesparingsplicht geldt voor bedrijven die meer dan 50.000 kWh of 25.000 m³ aardgas per jaar verbruiken. Zij moeten alle energiebesparende maatregelen toepassen die binnen 5 jaar terugverdient zijn. Dit is een aparte verplichting die niet verward moet worden met de energielabel C-verplichting, maar vaak overlapt.
Hoe kom je van label D t/m G naar energielabel C?
Stappenplan naar energielabel C
Er zijn vier stappen om van een energielabel D t/m G naar energielabel C te komen:
- Een energieadviseur inschakelen: De adviseur controleert het gebouw op kenmerken die invloed hebben op de energiezuinigheid. Hij maakt een overzicht van mogelijke verbetermaatregelen en een kostenberekening.
- Een verduurzamingsplan opstellen: Op basis van het advies wordt een plan opgesteld dat aangeeft welke maatregelen worden genomen en wat de verwachte verbetering is.
- Maatregelen uitvoeren: De gekozen maatregelen worden uitgevoerd. Hierbij is het verstandig om gebruik te maken van subsidies en andere financiële ondersteuning.
- Nieuw energielabel aanvragen: Na de verbouwing wordt een nieuw energielabel aangevraagd. Dit label moet minimaal C zijn om aan de verplichting te voldoen.
Financiële ondersteuning
De Rijksoverheid stelt verschillende regelingen beschikbaar om het verduurzamen van gebouwen te faciliteren. Het is verstandig om deze te doorgronden en te bepalen welke regelingen toepasbaar zijn op de situatie van het kantoor. Voorbeelden zijn subsidies voor isolatie, warmtepompen of zonnepanelen.
Renovatiestandaard
Buiten de verplichtingen is het ook verstandig om rekening te houden met de renovatiestandaard. Deze is voorlopig niet verplicht, maar geeft een voorbeeld van wat nodig is om in 2050 CO2-neutraal te zijn. Gebouwen die vóór 2030 aan deze standaard voldoen, worden alvast beschouwd als voldoende energiezuinig. Dit voorkomt dat meerdere verbouwingen nodig zijn in de toekomst.
Toekomstige regelgeving en doelen
Implementatie van EPBD IV
De Nederlandse overheid dient de Europese richtlijn EPBD IV te implementeren, zoals aangekondigd in de brief van minister Mona Keijzer aan de Tweede Kamer op 14 juli 2025. De richtlijn bevat aanvullende voorschriften voor de verduurzaming van commercieel vastgoed. Dit betekent dat er naast de energielabel C-verplichting extra maatregelen en regels kunnen komen. De exacte inhoud van deze regelgeving is echter nog niet volledig duidelijk en moet worden afgehandeld in de komende jaren.
Energieverplichting tot 2030
De overheid heeft als doel dat alle kantoren in 2030 minimaal over een energielabel A beschikken. Dit is een aanzienlijke verhoging van de huidige eisen en betekent dat er meer ingrijpende maatregelen nodig zullen zijn dan bij de overstap van D t/m G naar C. Dit doel is nog niet verplicht op wettelijke basis, maar maakt deel uit van het bredere beleid voor een CO2-arme gebouwde omgeving in 2050.
GIS-viewer en handhavingsinstrumenten
Om de energielabel C-verplichting beter te handhaven en te inzien, is er een Geografisch Informatie Systeem (GIS)-viewer ontwikkeld. Deze viewer toont waar kantoren in Nederland staan en of ze voldoen aan de verplichting. Het is een hulpmiddel voor zowel kantooreigenaren als gemeenten om de situatie in kaart te brengen. De viewer is gebaseerd op verschillende databronnen en geeft een schatting. Aan de informatie kan geen rechten ontleend worden.
Informatiepunt Leefomgeving (IPLO)
Gemeenten en andere medeoverheden kunnen terecht bij het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) voor meer informatie over de energielabel C-verplichting. Dit is een centrale plek voor vragen rondom handhavingsvragen en de implementatie van regelgeving.
Handhaving en praktijkuitvoering
Wie is verantwoordelijk voor handhaving?
Handhaving van de energielabel C-verplichting wordt uitgevoerd door gemeenten en omgevingsdiensten. Deze partijen controleren of kantoren voldoen aan de verplichting. Als een kantoor niet aan de eisen voldoet, kan de gemeente handhavend optreden. Dit betekent dat het kantoor niet langer mag worden gebruikt als kantoor totdat maatregelen zijn genomen en het energielabel is verbeterd.
Wat betekent dit voor verhuurders en huurders?
Als huurder van een kantoorruimte en u vragen hebt over de energielabel C-verplichting, dient u contact op te nemen met de verhuurder. Het is de verantwoordelijkheid van de verhuurder om ervoor te zorgen dat het kantoor aan de eisen voldoet. In geval van overtreding kan dit leiden tot juridische gevolgen en verlies van inkomsten door het niet kunnen verhuren of gebruiken van de ruimte.
Conclusie
De verplichting dat kantoren groter dan 100 m² minimaal over een energielabel C moeten beschikken, is een belangrijk onderdeel van de duurzaamheidsdoelen van de Nederlandse overheid. Deze verplichting betekent dat kantoorgebouwen een maximale fossiele energiebehoefte van 225 kWh/m² per jaar moeten hebben of een Energie-Index van minimaal 1,3. Niet voldoen aan deze eisen leidt tot een verbod op het gebruik van het kantoor als kantoorruimte.
Voor kantooreigenaren die niet voldoen aan deze eisen is het noodzakelijk om maatregelen te nemen. Dit kan bijvoorbeeld door in te schakelen op een energieadviseur, subsidies te benutten en verbouwmaatregelen te nemen. Buiten de verplichting is het verstandig om rekening te houden met de renovatiestandaard, om in de toekomst herhaalde verbouwingen te voorkomen.
Daarnaast zijn er plannen voor toekomstige regelgeving, zoals de implementatie van EPBD IV en een doel van energielabel A voor alle kantoren in 2030. De overheid streeft naar een CO2-arme gebouwde omgeving in 2050, wat op lange termijn meer ingrijpende maatregelen kan betekenen.