Inleiding
In het kader van duurzaamheid en energiezuinigheid speelt het energielabel van een woning een steeds belangrijkere rol. Het energielabel is een maatstaf voor de energiezuinigheid van een woning en heeft invloed op zowel de verkoopprijs als de hypotheekvoorwaarden. Het label wordt uitgedrukt in letters, van A++++ (zeer zuinig) tot G (minst zuinig), en geeft aan hoeveel energie nodig is om de woning te verhitten, te koelen en te ventileren. Het energielabel is een momentopname op basis van objectieve en gestandaardiseerde berekeningen. Het houdt geen rekening met het daadwerkelijke verbruik van huishoudelijke apparaten of het aantal personen in het huishouden.
In deze artikel geven we een overzicht van de belangrijkste aspecten van het energielabel, wat het betekent, hoe je het kunt verbeteren en welke subsidies beschikbaar zijn. We volgen een logische aanpak, waarbij we eerst de essentie van het energielabel uitleggen, vervolgens stappen om het label te verbeteren beschrijven, en ten slotte aandacht besteden aan kosten en financiële ondersteuning.
Wat is het energielabel en waarom is het belangrijk?
Het energielabel is een document dat aangeeft hoe energiezuinig een woning is. Het label wordt uitgedrukt in letters, van A++++ (zeer zuinig) tot G (minst zuinig). Het label is meer dan alleen een letter: het is een gedetailleerd rapport met meerdere pagina’s waarin informatie staat over het energieverbruik van de woning, mogelijke verbeterpunten en de toepasbare maatregelen. Het energielabel geeft dus ook aan waar de woning al goed op scoort en waar verbeteringen mogelijk zijn.
Het energielabel is van groot belang bij de verkoop of verhuur van een woning. Sinds 2021 is het verplicht om een erkend energieadviseur in te schakelen voor het opstellen van het label. De kosten voor deze dienst liggen rond de €300. Het is verstandig om meerdere adviseurs te raadplegen om het beste aanbod te krijgen.
Niet alle woningen zijn verplicht tot het aanbrengen van een energielabel. Zo hoeven kleine vrijstaande woningen onder de 50 m² en monumenten geen energielabel te hebben. Daarnaast is het energielabel een momentopname: het kan veranderen als er verduurzamingsmaatregelen worden genomen, zoals extra isolatie, een warmtepomp of zonnepanelen.
Hoe werkt het energielabel?
Het energielabel geeft aan hoeveel fossiele energie er nodig is om een woning te verwarmen, te koelen en te ventileren. Hoe minder energie hiervoor nodig is, hoe beter het label. Het label wordt berekend op basis van de woningoppervlakte en het jaarverbruik aan gas en stroom. De energiebehoefte per labelklasse is als volgt:
| Energielabel | Gasverbruik p.j. per m² | Stroomverbruik p.j. per m² |
|---|---|---|
| A++++ | 0 m³/m² | 0 kWh/m² |
| A+++ | 0 - 5,1 m³/m² | 0 - 49,83 kWh/m² |
| A++ | 5,1 - 7,7 m³/m² | 49,83 - 75,23 kWh/m² |
| A+ | 7,7 - 10,7 m³/m² | 75,23 - 104,54 kWh/m² |
| A | 10,7 - 16,4 m³/m² | 104,54 - 160,23 kWh/m² |
| B | 16,4 - 19,4 m³/m² | 160,23 - 189,54 kWh/m² |
| C | 19,4 - 25,6 m³/m² | 189,54 - 250,11 kWh/m² |
| D | 25,6 - 29,7 m³/m² | 250,11 - 290,71 kWh/m² |
| E | 29,7 - 34,4 m³/m² | 290,71 - 336,09 kWh/m² |
| F | 34,4 - 38,9 m³/m² | 336,09 - 380,05 kWh/m² |
| G | > 38,9 m³/m² | > 380,05 kWh/m² |
Deze waarden zijn gestandaardiseerd en worden uitgedrukt per vierkante meter woningoppervlakte. Als de energiebehoefte van een woning per vierkante meter neutraal of zelfs negatief is, ontvangt de woning het hoogste energielabel: A++++. Dit betekent dat de woning energieopwekt (bijvoorbeeld via zonnepanelen) of het verbruik lager is dan het minimum.
Het energielabel houdt geen rekening met het huishoudelijke energieverbruik, zoals het gebruik van koelkasten, ovens, en andere elektronica. Dit verbruik is afhankelijk van het aantal inwonenden en hun leefstijl. Het energielabel geeft dus uitsluitend informatie over de energiezuinigheid van de woning zelf.
Hoe kun je je energielabel verbeteren?
Het energielabel van een woning kan tot A++++ worden verbeterd door verduurzamingsmaatregelen te nemen. De meest effectieve manier is door eerst de woning beter te isoleren, vervolgens te zorgen voor een goed ventilatiesysteem, en tenslotte over te stappen op duurzame energiebronnen.
Stap 1: Betere isolatie
De eerste en meest essentiële stap bij het verbeteren van het energielabel is het isoleren van de woning. Dit kan door isolatie aan te brengen op het dak, de vloer, de muren en de ramen. Een goed geïsoleerde woning verliest minder warmte en heeft dus minder energie nodig voor verwarming.
Isolatiematerialen zoals glaswol, polyurethaan of houtvezel zijn effectief en beschikbaar in verschillende diktes. Het is belangrijk om de juiste dikte en het juiste type isolatie te kiezen op basis van de bouwconstructie en de locatie van het isolatievlak. De energiebehoefte van de woning kan aanzienlijk dalen door het toevoegen van isolatie op deze vier vlakken.
Stap 2: Mechanische ventilatie
Bij het isoleren van een woning neemt het luchtdoorgang verminderen. Dit betekent dat er minder frisse lucht binnenkomt, wat kan leiden tot een slechtere luchtkwaliteit en vochtproblemen. Daarom is het belangrijk om een goed mechanisch ventilatiesysteem aan te brengen.
Mechanische ventilatie kan in de vorm van een lucht-aanvoer- en afvoersysteem (LAA-systeem) of een warmteterugwinningssysteem (WT-systeem). Deze systemen zorgen ervoor dat voldoende frisse lucht binnenkomt en de vochtige lucht wordt afgevoerd, terwijl een deel van de warmte wordt hergebruikt. Dit vermindert het verlies aan warmte en zorgt voor een gezonde inwendige lucht.
Stap 3: Zelf stroom opwekken
Naast isolatie en ventilatie is het ook belangrijk om een duurzame energiebron aan te brengen. Het meest voorkomende duurzame energiebron is de zonnepaneelinstallatie. Zonnepanelen zorgen ervoor dat je een deel van je stroomverbruik zelf kunt opwekken, wat leidt tot een lager verbruik aan duurzame energie en dus een beter energielabel.
Het is belangrijk om te zorgen dat je niet meer stroom opwekt dan je verbruikt. Overleveren van stroom naar het net kan het energielabel bij een nieuwe beoordeling negatief beïnvloeden. Daarnaast is het nut van het overleveren van stroom sinds de eindiging van de salderingsregeling minder gunstig. Het is daarom verstandig om je zonnepaneelinstallatie zo te dimensioneren dat je verbruik het best mogelijk wordt gedekt.
Stap 4: Vervang je verwarmingssysteem
Een huidige CV-ketel die op gas werkt kan worden vervangen door een warmtepomp. Een warmtepomp haalt warmte uit de lucht, de grond of het water en zet deze om in verwarmingsenergie. Dit heeft het voordeel dat het geen fossiele brandstof gebruikt en dus bijdraagt aan een beter energielabel.
Er zijn verschillende soorten warmtepompen beschikbaar, zoals lucht-water, grond-water en water-water systemen. De keuze hangt af van de bouwconstructie van de woning en de beschikbare ruimte. Het is verstandig om een energieadviseur te raadplegen om te bepalen welk type warmtepomp het meest geschikt is voor jouw situatie.
Wat zijn de kosten en hoe kan je deze financieren?
Het verbeteren van je energielabel brengt kosten met zich mee, maar er zijn ook subsidies en leningen beschikbaar om deze te ondersteunen. De exacte kosten hangen af van de maatregelen die je uitvoert en de omvang van de verduurzamingswerkzaamheden.
Kosten van een energieadviseur
Als je een energielabel wilt verkrijgen of wil verbeteren, is het verplicht om een erkend energieadviseur in te schakelen. De kosten voor deze dienst liggen gemiddeld rond de €300. Het is verstandig om meerdere adviseurs te raadplegen om het beste aanbod te krijgen. Als er al een label bestaat en je voert verduurzamingsmaatregelen uit, is het mogelijk dat dezelfde adviseur niet de hele opname hoeft te doen opnieuw.
Kosten van verduurzamingsmaatregelen
De kosten van verduurzamingsmaatregelen kunnen aanzienlijk variëren. Voor een volledige isolatie, inclusief dak, muren, vloer en ramen, kan het budget variëren tussen €10.000 en €20.000. Een warmtepomp kost gemiddeld tussen €5.000 en €15.000, afhankelijk van het type en de omvang van de installatie. Zonnepanelen kunnen vanaf €4.000 worden aangeschaft en geïnstalleerd, afhankelijk van de grootte van het dak.
Financiële ondersteuning
Er zijn meerdere manieren om de kosten van verduurzamingsmaatregelen te financieren. Eén van de bekendste subsidies is de Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE). Deze subsidie kan worden gebruikt voor maatregelen zoals isolatie, warmtepompen en zonnepanelen. Meer informatie over deze subsidie is beschikbaar via de website van Milieu Centraal.
Daarnaast zijn er ook subsidies op lokaal niveau, zoals van gemeenten en provincies. Het is verstandig om te kijken op de Energiesubsidiewijzer of op de website van jouw gemeente voor meer informatie over beschikbare subsidies.
Een andere optie is om de kosten in jouw hypotheek te financieren. Vanaf 1 januari 2024 is het mogelijk om extra geld te lenen om de woning te verduurzamen. Hoe slechter het energielabel, hoe meer je kunt lenen. Het is verstandig om contact op te nemen met een hypotheekadviseur om te zien welke opties beschikbaar zijn.
Er zijn ook andere leningsopties, zoals het Nationaal Warmtefonds, dat specifiek gericht is op het financieren van warmtepompen.
Bewaren van bewijsmateriaal
Als je verduurzamingsmaatregelen uitvoert, is het belangrijk om alle bewijsmateriaal te bewaren. Dit omvat tekeningen, foto's van de werkzaamheden en facturen. Deze documenten zijn nodig voor het opstellen van een nieuw energielabel. Een energieadviseur moet immers kunnen onderbouwen of er extra isolatie is aangebracht of of een warmtepomp is geïnstalleerd.
Wat is het effect van een beter energielabel?
Een beter energielabel heeft meerdere voordelen. Eerst en vooral leidt het tot lagere energiekosten. Een goed geïsoleerde woning verliest minder warmte en heeft dus minder energie nodig voor verwarming. Dit resulteert in een lagere energierekening.
Daarnaast heeft een beter energielabel een positieve invloed op de verkoopprijs van een woning. Woningen met een hoger energielabel leveren een zogenaamde prijspremie op bij de verkoop en zijn sneller verkocht. Dit is vooral relevant als je van plan bent om je woning te verkopen of te verhuren. Banken en hypotheekverstrekkers houden steeds meer rekening met het energielabel bij de hypotheekvoorwaarden en het rentepercentage.
Het energielabel is ook een momentopname. Als je verduurzamingsmaatregelen uitvoert, kan je energielabel verbeteren. Dit betekent dat het label een betere weergave geeft van de energiezuinigheid van jouw woning. Het is dus verstandig om regelmatig te controleren of je energielabel nog up-to-date is en of er verbeteringen mogelijk zijn.
Hoe kun je je energielabel opzoeken?
Het energielabel van een woning is te vinden via de website van Milieu Centraal. Deze website bevat een landelijke database van energielabels en is gratis toegankelijk. Je kunt het energielabel van elk huis in Nederland opzoeken, wat handig is als je van plan bent om een woning te kopen of te huur.
Daarnaast is er ook een kaart beschikbaar waarop de energielabels van alle adressen in Nederland zijn geregistreerd. Op deze kaart zijn de energielabels weergegeven per adres, met donkergroen voor de meest zuinige woningen (klasse A+++++) en rood voor de minst zuinige (klasse G). Let op dat deze kaart niet alle woningen bevat en dat de energie-index niet in meegenomen wordt. De kaart wordt maandelijks vernieuwd en is gemaakt door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).
Conclusie
Het verbeteren van je energielabel is een investering met meerdere voordelen. Het leidt tot lagere energiekosten, een hogere verkoopprijs en een gezondere inwendige lucht. Door verduurzamingsmaatregelen uit te voeren, zoals isolatie, mechanische ventilatie, zonnepanelen en een warmtepomp, kan je energielabel tot A++++ worden verbeterd.
Het is belangrijk om te weten dat het energielabel een momentopname is en dat het kan veranderen na het uitvoeren van verbetermaatregelen. Het is verstandig om regelmatig te controleren of je energielabel nog up-to-date is en of er verbeteringen mogelijk zijn. Daarnaast zijn er meerdere subsidies en leningen beschikbaar om de kosten van verduurzamingsmaatregelen te financieren. Het is verstandig om contact op te nemen met een energieadviseur of hypotheekadviseur om te zien welke opties beschikbaar zijn.
Door je woning duurzaam te maken, draag je bij aan de transitie naar een duurzamere toekomst. Dit heeft voordelen voor zowel jouw portemonnee als voor het milieu.