Inleiding
Een energielabel is een essentieel onderdeel bij de verkoop, verhuur of nieuwbouw van utiliteitsgebouwen, waaronder gezondheidscentra. In Nederland gelden sinds januari 2023 aangescherpte regels die energiezuinigheid en duurzaamheid verder bevorderen. Voor gezondheidszorggebouwen, zoals praktijkruimten, ziekenhuizen en verpleegzorgcentra, zijn er specifieke regels en uitzonderingen die van toepassing zijn. Het energielabel geeft een indicatie van de energieprestatie van een gebouw en is een wettelijk vereist document bij zekere transacties.
In deze artikel zullen we dieper ingaan op de energielabelverplichtingen voor gezondheidscentra, de praktische stappen bij het verkrijgen van een label, en de gevolgen van het niet voldoen aan de voorschriften. Daarnaast bespreken we welke uitzonderingen gelden en hoe het energielabel in de context van renovatie- en bouwprojecten een rol speelt.
Wat is een energielabel?
Een energielabel geeft informatie over de energiezuinigheid van een gebouw. Het label is opgenomen in de Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC) en wordt weergegeven in de vorm van letters, van G (minst efficiënt) tot A++++ (meest efficiënt). Het energielabel is voor de meeste utiliteitsgebouwen verplicht bij verkoop, verhuur of nieuwbouw.
De regels zijn vastgelegd in het Bouwbesluit, een verzameling bouwtechnische voorschriften waaraan alle bouwwerken in Nederland moeten voldoen. Energieprestaties worden berekend door een gediplomeerde EPA-U-adviseur die werkt voor een gecertificeerd bedrijf of organisatie (conform BRL 9500). Deze adviseur inspecteert het gebouw op locatie en maakt een gedetailleerd rapport op basis van de bouwconstructie en installaties.
Het energielabel is maximaal 10 jaar geldig, en moet opnieuw worden aangemaakt als het verloopt. Bij het niet leveren van een energielabel kan een boete tot meer dan € 20.000,- volgen. Dit geldt vooral voor verkoop- en verhuurtransacties van utiliteitsgebouwen.
Wanneer is een energielabel verplicht voor gezondheidscentra?
Transacties: verkoop, verhuur en nieuwbouw
Voor de meeste gezondheidszorggebouwen is het energielabel verplicht bij de volgende transacties:
- Verkoop: De verkoper is verantwoordelijk voor het verstrekken van het energielabel.
- Verhuur: De verhuurder is verantwoordelijk voor het energielabel. Bij gebouwen groter dan 250 m² moet het label ook zichtbaar worden opgehangt.
- Nieuwbouw: Bij nieuwbouw moet de energieprestatie worden aangetoond via een EPC-berekening bij de aanvraag van een omgevingsvergunning. Dit is verplicht bij de oplevering van het gebouw.
Uitzonderingen
Niet alle gezondheidscentra zijn verplicht om een energielabel te hebben. Er zijn een aantal situaties waarin het energielabel niet verplicht is:
- Het gebouw is een monument en valt onder de Erfgoedwet of een provinciale of gemeentelijke monumentenverordening.
- Het gebouw is een vrijstaande ruimte met een gebruiksoppervlakte van minder dan 50 m².
- Het gebouw wordt uitsluitend gebruikt voor religieuze activiteiten.
- Het gebouw is minder dan 2 jaar in gebruik (zoals tijdelijke noodwoningen of scholen).
- Het gebouw is bedoeld voor agrarische activiteiten, zoals opslag of bewerking.
- Het gebouw wordt minder dan 4 maanden per jaar in gebruik genomen en heeft een verwacht energieverbruik lager dan 25% van het verbruik bij permanent gebruik.
- Het gebouw heeft geen klimaatbeheersing (zoals schuren of garages).
Bij gezondheidscentra die gedeeltelijk of volledig bestaan uit kantoorruimten, geldt de verplichting tot 1 januari 2023 om minstens een energielabel C te hebben. Dit geldt alleen als de kantoorfunctie meer dan 50% van de gebruiksoppervlakte inneemt of groter is dan 100 m². Aangezien de meeste gezondheidscentra hoofdzakelijk als gezondheidszorgfunctie worden gebruikt, is het energielabel C nog niet verplicht voor deze ruimtes.
Hoe verkrijg je een energielabel?
Het energielabel voor een gezondheidscentrum wordt gemaakt door een gediplomeerde EPA-U-adviseur die werkt voor een gecertificeerd bedrijf of organisatie. Deze adviseur voert een inspectie uit op locatie en onderzoekt de constructieve en installatietechnische eigenschappen van het gebouw.
De stappen bij het verkrijgen van een energielabel zijn als volgt:
- Inspection en metingen: De adviseur inspecteert het gebouw en voert metingen uit, zoals isolatiedikte, luchtdichtheid, energieverbruik, en zonnestraling.
- Rapportage: Op basis van de metingen en inspectie wordt een Energie Prestatie Coëfficiënt (EPC) berekend en omgezet naar een energielabel.
- Registratie: Het energielabel moet worden geregistreerd bij de RVO (Rijksdienst voor Wegverkeer) om juridisch geldig te zijn.
- Uitlevering: Het energielabel wordt doorgegeven aan de partij die verantwoordelijk is (verkoper, verhuurder of bouwer).
- Ophanging: Bij verhuur en als het gebouw groter is dan 250 m², moet het energielabel ook zichtbaar worden opgehangt, bijvoorbeeld bij de ingang of bij de receptie.
Kosten
De kosten van een energielabel variëren afhankelijk van de grootte en complexiteit van het gebouw. Een basisenergielabel kan starten bij € 450,- excl. BTW, afhankelijk van de oppervlakte van het gebouw. Voor een uitgebreider rapport, zoals een Energie Prestatie Advies (EPA-advies), kunnen extra kosten onstaan. Dit advies bevat specifieke energiebesparende maatregelen die afgestemd zijn op het gebruik van het gebouw.
Belang van het energielabel in de praktijk
Het energielabel is niet alleen een wettelijk vereist document, maar ook een waardevolle tool voor besluitvorming, renovatieplanning, en subsidieaanvragen.
1. Verkoop en verhuur
Bij verkoop of verhuur is het energielabel verplicht. Het label geeft kopers en huurders inzicht in de energiekosten en duurzaamheid van het gebouw. Het energielabel beïnvloedt ook de marktwaarde van een pand. Gebouwen met een beter label (bijvoorbeeld B of A) hebben vaak een hogere waarde en betere huur of verkoopprijs.
2. Renovatie en verbouw
Een energielabel is een goed uitgangspunt voor renovatieplannen. Het label toont aan welke maatregelen de meeste impact kunnen hebben op de energieprestatie. Denk aan isolatieverbeteringen, verdund glas, efficiëntere warmtepompen of zonnepanelen. Deze maatregelen kunnen het label verbeteren en zo leiden tot lagere energiekosten.
3. Subsidies en financiële ondersteuning
Het energielabel is verder nodig bij het aanvragen van subsidies voor energiebesparing. Bijvoorbeeld bij een integraal project is het energielabel vereist om in aanmerking te komen voor subsidies zoals die van de DUMA-vergoeding of Duurzame Gebouwsubsidie (DGS). Deze subsidies ondersteunen investeringen in energiezuinige en duurzame gebouwen.
Verantwoordelijkheden per transactie
Het energielabel is een verantwoordelijkheid die afhankelijk is van de aard van de transactie. Hieronder een overzicht:
| Transactie | Verantwoordelijke partij | Plichten |
|---|---|---|
| Verkoop | Verkoper | Verstrekken van het energielabel aan de koper |
| Verhuur | Verhuurder | Verstrekken van het energielabel; ophangplicht bij ruimtes groter dan 250 m² |
| Nieuwbouw | Bouwer/ontwikkelaar | Verstrekken van het energielabel bij oplevering; aanleveren van EPC-berekening bij omgevingsvergunning |
De huurder is meestal niet verantwoordelijk voor het energielabel, tenzij het een nieuw huurcontract betreft. Bij stilzwijgende verlenging van een huurcontract is het energielabel niet verplicht.
Het belang van registratie en correcte gebruiksfunctie
Het energielabel is pas juridisch geldig als het geregistreerd is bij de RVO. Dit geldt ook voor het EPA-advies. Daarnaast is het belangrijk dat het gebouw correct is geregistreerd als gezondheidszorgfunctie en niet bijvoorbeeld als kantoorfunctie.
De registratie van de gebruiksfunctie vindt plaats bij het Kadaster. Daar kun je controleren of het gebouw correct is ingeschreven. Als de gebruiksfunctie incorrect is geregistreerd, kan dit leiden tot een onterechte labelplicht. In dat geval is het mogelijk om de registratie aan te passen via het blauwe potloodje bij "verblijfsobject" op de Kadasterwebsite.
Toekomstperspectief en duurzaamheid
Hoewel het energielabel C nog niet verplicht is voor de meeste gezondheidscentra, is het verstandig om hier al rekening mee te houden, vooral bij aankoop of verbouw. De regels rondom energiezuinigheid en duurzaamheid worden in Nederland steeds strenger. Kansen op subsidies, verkoopskansen en lagere energiekosten zijn groter bij gebouwen die voldoen aan de huidige en toekomstige eisen.
Bij nieuwbouwprojecten en grote verbouwingen is het verstandig om een EPA-advies aan te vragen. Dit advies geeft concrete aanbevelingen voor energiebesparing die specifiek afgestemd zijn op het gebruik van het gebouw. Het kan bijvoorbeeld aangeven of het installeren van zonnepanelen of warmtepompen rendabel is in de context van een gezondheidscentrum.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel onderdeel van de real estate-transacties in het kader van gezondheidszorggebouwen. Het is verplicht bij verkoop, verhuur en nieuwbouw, met enkele uitzonderingen. Het label geeft inzicht in de energieprestatie van het gebouw en is een wettelijke plicht bij zekere transacties. Het energielabel is bovendien een waardevolle tool voor renovatieplanning en subsidieaanvragen.
Het energielabel moet worden gemaakt door een EPA-U-adviseur en geregistreerd bij de RVO. De verantwoordelijkheid voor het verstrekken van het label ligt bij de verkooper of verhuurder, afhankelijk van de aard van de transactie. Het energielabel is maximaal 10 jaar geldig en moet worden bijgewerkt als het verloopt.
Aangezien regelgeving rondom energiezuinigheid in Nederland steeds strenger wordt, is het verstandig om al rekening te houden met het energielabel bij aankoop of verbouw. Dit niet alleen om wettelijke eisen te voldoen, maar ook om langdurige energiekosten te beheersen en mogelijke subsidies te kunnen aanvragen.