In de huidige tijd waarin duurzaamheid en energiebesparing centraal staan in de woning- en gebouwsector, speelt het energielabel een steeds belangrijkere rol. Voor kantoorpanden is het energielabel niet alleen een vereiste bij verkoop of verhuur, maar ook een maat voor de energieprestaties van een gebouw. Dit artikel biedt een overzicht van de huidige energielabelplicht voor kantoorpanden, de verplichtingen, uitzonderingen en de toekomstige richting die de wetgeving op dit gebied neemt.
Energielabelplicht bij verkoop of verhuur
In Nederland is sinds 1 januari 2023 een energielabel verplicht bij de verkoop, verhuur of oplevering van de meeste bedrijfsonroerend goed, waaronder kantoorpanden. Dit geldt voor vrijwel alle gebouwen, behalve voor een aantal uitzonderingen zoals beschermde monumenten, religieuze gebouwen en bepaalde kleine of tijdelijke ruimtes. Het energielabel is een essentieel onderdeel van de transactie, omdat het aantoont hoe efficiënt een gebouw is in termen van energiegebruik.
Het energielabel is verplicht in de volgende situaties:
- Bij verkoop van een kantoorpand.
- Bij verhuur van een kantoorpand.
- Bij oplevering van een nieuw kantoorpand.
Het energielabel moet in deze gevallen aanwezig zijn en geldig zijn. Dit betekent dat de verkoop of verhuur pas kan plaatsvinden als er een actueel energielabel beschikbaar is.
Verplichte energieprestaties: label C als minimum
Sinds 1 januari 2023 geldt er een specifieke eis voor kantoorpanden die groter zijn dan 100 m². Deze panden moeten minimaal over een energielabel C beschikken. Dit betekent dat het primair fossiele energiegebruik van het pand maximaal 225 kWh per m² per jaar mag zijn. Deze eis is vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), en is onderdeel van het bredere beleid van de overheid om de gebouwde omgeving te verduurzamen.
Kantoren die niet voldoen aan deze norm (dus een label D, E, F of G hebben) mogen niet meer als kantoor gebruikt of verhuurd worden. In dat geval kan de gemeente handhavend optreden en wordt het pand officieel geschorst in de kantoorfunctie totdat er aanpassingen zijn aangebracht om het label C te behalen.
Hoe wordt het energielabel bepaald?
Het energielabel voor een kantoorpand wordt bepaald op basis van een rekenmodel dat het energiegebruik van het gebouw berekent. Dit model houdt rekening met factoren zoals:
- De bouwjaar en constructie van het gebouw.
- Het type energiebron (gas, elektriciteit, duurzame energie).
- De isolatie en ventilatie.
- Het aantal gebruikers en het gebruiksschema.
- De energie-aansluiting.
De berekening leidt tot een energiebehoefte in kWh/m² per jaar, die wordt gekoppeld aan een lettercode van A t/m G. De letter A betekent een zeer efficiënt gebruik van energie, terwijl G aangeeft dat het gebouw zeer inefficiënt is in termen van energiegebruik.
Een energielabel is geldig gedurende 10 jaar, mits het pand niet wordt gerenoveerd. In dat geval is een nieuwe beoordeling nodig. Bij verkoop of verhuur moet het energielabel altijd actueel zijn.
Uitzonderingen en vrijstellingen
Niet elk kantoorpand valt onder de energielabelplicht. Er zijn een aantal uitzonderingen waarin een pand niet verplicht is tot het behalen van een energielabel, of waarin de energielabelplicht van toepassing is, maar niet tot het label C-eis leidt. Deze uitzonderingen zijn:
- Beschermde monumenten: Tot nu toe vielen deze uitzonderlijk onder de energielabelregels, maar deze uitzondering verandert vanaf mei 2026.
- Religieuze gebouwen, zoals kerken en moskeeën.
- Vrijstaande gebouwen met een gebruiksoppervlakte tot 50 m².
- Bedrijfspanden bedoeld voor opslag of bewerking, zoals fabriekshallen.
- Gebouwen die ten hoogste 2 jaar in gebruik zijn, zoals bouwketen, noodwinkels en noodlokalen bij scholen.
- Woningen die minder dan 4 maanden per jaar in gebruik zijn.
- Gebouwen die geen energie gebruiken om het klimaat binnen te regelen, zoals schuren of garages.
Voor kantoren geldt bovendien dat de energielabel C-eis niet van toepassing is in de volgende gevallen:
- Het pand is kleiner dan 100 m².
- Het pand wordt niet hoofdzakelijk als kantoor gebruikt (dus minder dan 50% van het vloeroppervlak).
- Het pand heeft geen eigen energieaansluiting.
Handhaving en gevolgen van niet-naleving
Vanaf 1 januari 2023 zijn gemeenten en omgevingsdiensten verantwoordelijk voor de handhaving van de energielabelplicht voor kantoren. De gemeente of de omgevingsdienst waar het kantoorgebouw is gevestigd, voert controles uit om te bepalen of een pand voldoet aan de energielabelnormen.
Kantoren die niet voldoen aan de energielabelplicht, en met name die die niet voldoen aan de energielabel C-eis, kunnen:
- Niet meer als kantoor gebruikt worden.
- Niet verhuurd worden totdat er maatregelen zijn genomen.
- Aanleiding zijn voor handhavingsacties door de gemeente.
Het is daarom belangrijk om het energielabel van het pand regelmatig te controleren en eventueel verbetermaatregelen te overwegen. Eigenaars kunnen dit doen via de website EP-online, waar energielabels worden opgeslagen en waarop ze kunnen worden opgevraagd via postcode, huisnummer of BAG ID.
Toekomstige ontwikkelingen: energielabel A als doel
De huidige energielabel C-eis is slechts het begin. De overheid streeft naar een CO₂-arme gebouwde omgeving en heeft als doel dat alle kantoren in 2030 minimaal energielabel A hebben. Dit betekent dat de energieprestaties van kantoorpanden de komende jaren steeds strenger worden beoordeeld.
Om dit doel te bereiken, zijn er diverse maatregelen en ondersteunende regelingen in ontwikkeling. Denk bijvoorbeeld aan:
- Financiële subsidies voor energiebezuinigingen.
- Innovatieve bouwtechnieken die het energiegebruik verlagen.
- Duurzame energiebronnen zoals zonnepanelen en warmtepompen.
Het is belangrijk dat kantoorgebouwen nu al actie ondernemen om voldoende in te richten voor deze toekomstige eisen. Dit niet alleen om aan de wetgeving te voldoen, maar ook om de waarde van het pand te behouden of zelfs te verhogen.
Waarom het energielabel meer is dan alleen een wetgevingseis
Hoewel het energielabel voor kantoren sinds 2023 verplicht is, is het meer dan alleen een administratief vereiste. Het energielabel zegt iets over de kwaliteit van het gebouw en de mate waarin het aansluit op huidige duurzaamheidseisen.
Een beter energielabel heeft verschillende voordelen:
- Hogere verkoops- of verhuurwaarde.
- Lagere energiekosten voor gebruikers.
- Minder CO₂-uitstoot, wat bijdraagt aan duurzaamheid.
- Minder risico op handhavingsacties door de gemeente.
- Betere image voor bedrijven die zich richten op duurzaamheid.
Daarnaast is het energielabel ook een onderzoeksinstrument. Het geeft inzicht in mogelijke verbeterpunten en stelt eigenaars in staat om gerichte investeringen te doen in verbeteringen die daadwerkelijk aansluiten op de energiebehoefte van het pand.
De rol van monumenten in de energielabelwetgeving
Tot nu toe golden monumenten als uitzondering binnen de energielabelregels. De verplichting om bij verkoop of verhuur over een energielabel te beschikken gold niet voor deze gebouwen. Dit verandert echter vanaf mei 2026.
In de nieuwe Europese richtlijn (EPBD IV) vervalt de uitzonderingspositie van monumenten. Dit betekent dat ook monumentale gebouwen bij verkoop of verhuur een energielabel moeten hebben. Het doel van deze regel is echter niet om monumenten aan dezelfde eisen te onderwerpen als moderne kantoren, maar om eigenaren inzicht te geven in welke verbeteringen mogelijk zijn zonder de monumentale waarde van het gebouw aan te tasten.
De minister van Volkshuisvesting werkt samen met de monumentensector om dit onderdeel te verwerken in de praktijk. De bestaande DuMo-adviezen (duurzame monumenten) dienen waarschijnlijk als basis voor dit beleid.
Conclusie
Het energielabel is een essentieel onderdeel van de huidige regelgeving rondom kantoorpanden. Sinds 1 januari 2023 is het energielabel verplicht bij verkoop, verhuur of oplevering van kantoren. Bovendien geldt voor kantoren groter dan 100 m² een minimumeis van energielabel C.
Deze regel is onderdeel van het bredere doel om de gebouwde omgeving duurzamer te maken en de CO₂-uitstoot te verminderen. De overheid streeft naar een toekomst waarin alle kantoren in 2030 minimaal energielabel A hebben. Dit betekent dat de energieprestaties van kantoorpanden de komende jaren steeds strenger worden beoordeeld.
Het energielabel is niet alleen een juridische vereiste, maar ook een waardevolle indicator voor de kwaliteit en duurzaamheid van een gebouw. Het biedt inzicht in mogelijke verbeterpunten en stelt eigenaars in staat om doelgerichte investeringen te doen in energiebezuinigingen.
Voor kantoren die niet voldoen aan de eisen, kunnen er gevolgen zijn, zoals het verbod om het pand als kantoor te gebruiken of verhuuren. Daarom is het belangrijk om regelmatig te controleren of het pand over een actueel energielabel beschikt en of het voldoet aan de huidige eisen.