Vanaf 29 mei 2026 treedt een belangrijke wijziging in de energielabelwetgeving in werking: de energielabelplicht wordt ook van toepassing op monumentale woningen. Tot nu toe genoten eigenaars van beschermden monumenten van een uitzondering, maar deze uitzondering vervalt. Dit betekent dat eigenaars van monumentale woningen, net als eigenaars van standaardwoningen, verplicht zijn om een geldig energielabel te hebben bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst. In deze artikel geven we een overzicht van wat de energielabelplicht inhoudt voor monumentale woningen, hoe een energielabel opgesteld wordt en wat de gevolgen zijn voor verkoop, verhuur en waarde. Daarnaast bespreken we wat eigenaars nu al kunnen doen om zich voor te bereiden op deze verplichting.
Wat is de energielabelplicht voor monumentale woningen?
De energielabelplicht is een wettelijke verplichting waarbij eigenaars van woningen, inclusief monumentale woningen, verplicht zijn om een energielabel te hebben bij de verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst. Het energielabel is een maat voor de energieprestatie van een woning en geeft een overzicht van hoe energiezuinig het gebouw is. Het label wordt uitgedrukt in letters (A t/m G), waarbij A staat voor het meest energiezuinige gebouw en G voor het minst energiezuinige.
Tot voor kort gold deze plicht niet voor monumentale woningen. Monumentale gebouwen genoten van een uitzondering, omdat hun historische en cultuurhistorische waarde vaak niet goed zou combineren met ingrijpende verduurzamingsmaatregelen. Vanaf 29 mei 2026 verdwijnt deze uitzondering echter en moeten ook eigenaars van monumentale woningen zich houden aan de energielabelplicht.
De energielabelplicht geldt voor alle beschermden monumenten. Dit betekent dat eigenaars van deze gebouwen verplicht zijn om een geldig energielabel te hebben wanneer ze hun woning willen verkopen, verhuren of wanneer hun huurovereenkomst verlengd wordt. Zonder een energielabel is het risico reëel dat de verkoop of verhuur vertraging oploopt, of dat er boetes op kunnen lopen.
Hoe werkt een energielabel voor monumentale woningen?
Hoewel monumentale woningen nu ook onder de energielabelplicht vallen, zijn er belangrijke aandachtspunten die het verschil maken tussen een standaardwoning en een monumentale woning. Bij het opstellen van het energielabel wordt namelijk rekening gehouden met:
- de monumentale status van het gebouw
- wat technisch mogelijk is
- wat wettelijk toegestaan is
Dit betekent dat eigenaars van monumentale woningen niet afgerekend worden op maatregelen die het monumentale karakter van het gebouw aantasten of die simpelweg niet uitvoerbaar zijn. De verplichting is dus vooral gericht op de transparantie over de energieprestatie van het gebouw en niet op het dwingen tot ingrijpende verduurzamingsmaatregelen.
Bij de beoordeling van een monumentale woning voor een energielabel wordt het gebouw beoordeeld door een gecertificeerde energieadviseur. Deze adviseur onderzoekt verschillende aspecten van het gebouw, zoals:
- isolatie (voor zover aanwezig)
- installaties zoals verwarming en warm water
- glas en kozijnen
- eventuele duurzame oplossingen
Bij monumentale woningen wordt niet automatisch uitgegaan van moderne standaarden, maar van de feitelijke situatie van het gebouw. Dit maakt het energielabel realistischer en eerlijker.
Het energielabel is 10 jaar geldig, net zoals bij andere woningen. Dit betekent dat eigenaars van monumentale woningen nu al met het proces kunnen beginnen, zodat ze voor 29 mei 2026 voorbereid zijn.
Waarom is een energielabel belangrijk voor een monumentale woning?
Het energielabel voor een monumentale woning is belangrijk omwille van de transparantie die het biedt. Kopers en huurders willen weten hoe energiezuinig een woning is, en het energielabel geeft hier een duidelijk beeld van. Voor monumentale woningen is het energielabel echter meestal niet doorslaggevend voor de waarde. Kopers letten vooral op de uitstraling, ligging en het onderhoud van het gebouw. Toch draagt het energielabel bij aan vertrouwen in de verkoop of verhuur, wat het proces vaak prettiger maakt.
Daarnaast kan een energielabel ook nuttig zijn bij subsidieaanvragen. Sommige subsidies vereisen een energielabel als voorwaarde voor het verstrekken van financiële ondersteuning. Het energielabel kan dan dienen als ondersteunend document bij de aanvraagprocedure.
Moet je je monumentale woning verplicht verduurzamen?
Een veelvoorkomende vraag is of eigenaars van monumentale woningen verplicht zijn om hun woning verduurzamer te maken. Het antwoord hierop is duidelijk: nee. Hoewel de energielabelplicht vanaf 2026 geldt, is er geen verplichting om ingrijpende verduurzamingsmaatregelen te nemen. Het energielabel dient als een informatief gereedschap om inzicht te krijgen in de energieprestatie van het gebouw.
Het energielabel bevat wel aanbevelingen voor verduurzamingsmaatregelen. Deze aanbevelingen zijn echter niet altijd afgestemd op de categorie monumentale woningen. Niet alle maatregelen die worden voorgesteld zijn namelijk uitvoerbaar of toegestaan voor monumenten. Daarom is het belangrijk dat eigenaars van monumentale woningen bij het overwegen van verduurzamingsmaatregelen rekening houden met de monumentale status van hun woning en eventueel advies zoeken bij een gespecialiseerde DuMo-adviseur.
Wat betekent dit voor verkoop, verhuur en waarde?
Vanaf 29 mei 2026 moet een energielabel aanwezig zijn bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst. Dit betekent dat eigenaars van monumentale woningen nu al moeten nadenken over het aanvragen van een energielabel, zodat ze voorbereid zijn op de verplichting.
Het energielabel is bij monumentale woningen meestal niet doorslaggevend voor de waarde. Kopers letten vooral op de uitstraling, ligging en het onderhoud van het gebouw. Toch draagt het energielabel bij aan transparantie en vertrouwen, wat het verkoopproces vaak prettiger maakt.
Het is echter belangrijk om te beseffen dat het energielabel niet per se het enige bepalende factor is bij de verkoop of verhuur van een monumentale woning. De unieke eigenschappen van een monumentale woning, zoals de architectuur, historische waarde en ligging, spelen een veel grotere rol bij het bepalen van de waarde en het aantrekkelijkheid voor kopers of huurders.
Uitzonderingen en vrijstellingen
Er zijn ook enkele uitzonderingen en vrijstellingen die van toepassing zijn op energielabels. Zo blijven monumentale kantoren vrijgesteld van de Label C-eis, die vanaf 2029 voor huurwoningen geldt. Ook blijft de uitzondering voor gebouwen die (deels) worden gebruikt voor erediensten en religieuze activiteiten geldig, ook als het gaat om beschermde monumenten.
Daarnaast blijven de standaard uitzonderingen voor alle gebouwen van kracht. Deze uitzonderingen zijn geregeld in artikel 6.28 van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Voor vragen die ook gelden voor niet-monumenten, is er een helpdesk van RVO waar eigenaars terecht kunnen.
Hoe maak je een energielabel voor een monumentale woning?
Het proces voor het aanvragen van een energielabel voor een monumentale woning is vergelijkbaar met het proces voor een standaardwoning. Een gecertificeerde energieadviseur komt naar het pand om het te beoordelen en het energielabel op te stellen. Tijdens deze beoordeling worden verschillende aspecten van het gebouw onderzocht, zoals isolatie, installaties, glas en kozijnen en eventuele duurzame oplossingen.
Bij een monumentale woning is het echter belangrijk om rekening te houden met de monumentale status van het gebouw. Niet alle maatregelen die standaard worden voorgesteld bij een energielabel zijn namelijk uitvoerbaar of toegestaan voor monumentale woningen. Daarom is het aan te raden om bij verduurzamingsmaatregelen te rekenen met een gespecialiseerde DuMo-adviseur.
Het energielabel is 10 jaar geldig, wat betekent dat eigenaars van monumentale woningen nu al met het proces kunnen beginnen, zodat ze voor 29 mei 2026 voorbereid zijn.
Wat kun je doen als eigenaar van een monumentale woning?
Als eigenaar van een monumentale woning is het belangrijk om nu al te beginnen met het overwegen van het aanvragen van een energielabel. Hier zijn enkele stappen die eigenaars van monumentale woningen nu al kunnen zetten:
Regel het energielabel op tijd: Richting 2026 kan het druk worden bij energieadviseurs. Het is daarom verstandig om vroeg genoeg met het proces te beginnen, zodat er voldoende tijd is voor eventuele aanpassingen of verbeteringen.
Bekijk de aanbevelingen kritisch: Het energielabel bevat aanbevelingen voor verduurzamingsmaatregelen. Het is echter belangrijk om deze aanbevelingen kritisch te beoordelen, met name met betrekking tot de monumentale status van het gebouw. Niet alle maatregelen zijn namelijk uitvoerbaar of toegestaan.
Zoek gespecialiseerd advies: Als eigenaar van een monumentale woning is het verstandig om bij verduurzamingsmaatregelen te rekenen met een gespecialiseerde DuMo-adviseur. Deze adviseur heeft specifieke kennis over monumentale gebouwen en kan gericht advies geven over welke maatregelen wel of niet uitvoerbaar zijn.
Plan voor de toekomst: Het energielabel is niet alleen een verplichting, maar ook een kans om inzicht te krijgen in de energieprestatie van het gebouw. Eigenaars kunnen het energielabel gebruiken als uitgangspunt voor langere termijnplannen, zoals stapsgewijze verduurzamingsmaatregelen.
Conclusie
De energielabelplicht voor monumentale woningen is een belangrijke wisseling in de energiemarkt en de woningmarkt in Nederland. Vanaf 29 mei 2026 zijn ook eigenaars van beschermden monumenten verplicht om een geldig energielabel te hebben bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst. Dit betekent dat eigenaars van monumentale woningen nu al moeten nadenken over het aanvragen van een energielabel.
Het energielabel voor een monumentale woning is echter anders dan het energielabel voor een standaardwoning. Bij de beoordeling wordt rekening gehouden met de monumentale status van het gebouw, wat betekent dat niet alle maatregelen die standaard worden voorgesteld, uitvoerbaar of toegestaan zijn. De verplichting is vooral gericht op de transparantie over de energieprestatie van het gebouw en niet op het dwingen tot ingrijpende verduurzamingsmaatregelen.
Hoewel het energielabel meestal geen directe invloed heeft op de waarde van een monumentale woning, draagt het wel bij aan vertrouwen en transparantie bij verkoop of verhuur. Het is daarom verstandig om nu al met het proces te beginnen en eventueel gespecialiseerd advies in te winnen.