Inleiding
In de context van duurzaam bouwen en energiezuinig wonen wordt het energielabel in Nederland steeds belangrijker, zowel voor nieuwbouwprojecten als voor bestaande woningen. In 2018 speelde het energielabel een centrale rol in het bouwproces en de verkoop of verhuur van woningen. Dit artikel biedt een gedetailleerde beschouwing van de toepassing en verplichtingen van energielen in nieuwbouw in 2018, op basis van de beschikbare data. Het artikel richt zich op het belang van het energielabel, de verplichtingen voor nieuwbouw, de voornaamste uitkomsten en trends in 2018, en de rol van de betrokken organisaties.
De data zijn voornamelijk afkomstig uit het registratiesysteem voor energielabels van gebouwen, beheerd door RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland). Verder zijn er ook gegevens beschikbaar van het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) en het PBL (Planbureau voor de Leefomgeving), die relevante trends en cijfers op het gebied van energiezuinig wonen beschrijven.
Energielabels in Nieuwbouw: Verplichtheden in 2018
In 2018 was het energielabel bij nieuwbouwprojecten verplicht voor zowel woningbouw als bedrijfspanden. Dit label is niet alleen een onderdeel van de bouwvergunning, maar ook een vereiste bij de oplevering van het gebouw. Het energielabel voor nieuwbouw wordt berekend op basis van diverse parameters, zoals de geïsoleerde oppervlakte, het type verwarmingssysteem, het gebruik van duurzame energiebronnen en het energieverbruik.
Het energielabel wordt uitgevoerd door een erkende expert, die de technische kenmerken van het gebouw verzamelt en verwerkt in speciale software. Deze software berekent het energiegebruik van het gebouw en bepaalt het energielabel, dat op een schaal van A (zeer energiezuinig) tot G (zeer energieongevoelig) wordt verstrekt. Het energielabel is voor 10 jaar geldig en kan online worden opgevraagd.
In de praktijk betekent dit dat bouwbedrijven en ontwikkelaars verantwoordelijk zijn voor het opstellen van een energielabel voor elk nieuwbouwproject. Dit label wordt ook meegenomen in de bouwvergunning en bij de oplevering van het pand. Sancties zijn mogelijk indien het energielabel niet op tijd wordt aangevraagd of niet voldoet aan de vereisten.
Het Aanvraagproces en Kosten
Het aanvraagproces voor een energielabel in nieuwbouw is relatief gestandaardiseerd. Het begint met een aanvraag via een online formulier, waarna een erkend expert contact opneemt voor een afspraak. Tijdens deze inspectie worden de technische kenmerken van het gebouw verzameld, zoals de isolatiedikte, het type CV-ketel, de geïnstalleerde duurzame energieinstallaties (zoals zonnestroom) en het energieverbruik.
De kosten van het energielabel zijn afhankelijk van de gebruiksfunctie van het pand en de oppervlakte. Bouwbedrijven kunnen kosten besparen door bouwtekeningen en andere technische documenten vooraf te leveren, waardoor de inspectie sneller kan worden uitgevoerd. Voor spoedaanvragen is het mogelijk om direct contact op te nemen met de betreffende organisatie voor een snelle uitvoering.
Trends in Energielabels in 2018
In 2018 was het energielabel niet alleen verplicht, maar ook een onderdeel van de energiebeleidsdoelstellingen van de Nederlandse overheid. De overheid streeft naar een energiezuinige woningbouwsector en stimuleert dus het gebruik van energiezuinige maatregelen en duurzame energiebronnen in nieuwbouwprojecten.
Een van de belangrijkste trends in 2018 was de toename van energiezuinige woningen. Het percentage woningen met energielabel A of B steeg van 16% in 2009 tot 41% in 2018. Tegelijkertijd nam het percentage woningen met een energie-onzuinig label (E, F of G) af van 23% in 2009 naar 19% in 2018. Dit toont aan dat de nieuwbouwsector zich steeds meer richt op duurzaam en energiezuinig bouwen.
Vrijstaande woningen bleken in 2018 het meest energiezuinig, met 36% van de woningen in de categorie A of B. Ook appartementen en flatwoningen scoorden relatief goed, met 35% in de categorie A of B. De laagste score was te zien bij zogenaamde "overige woningen", zoals woonboten, waar slechts 21% van de woningen een energiezuinig label kreeg.
Verdeling van Energielabels per Woningtype
De verdeling van energielabels per woningtype in 2018 was duidelijk te onderscheiden. Vrijstaande woningen, die vaak grotere gevels en daken hebben, leken beter geïsoleerd te zijn dan appartementen of flatwoningen. Dit werd ook onderbouwd door de hogere percentages van energiezuinige labels in deze categorie.
Appartementen en flatwoningen scoorden iets lager, maar toch nog boven het landelijke gemiddelde. Dit kan te maken hebben met het feit dat veel appartementen en flatwoningen in nieuwbouwprojecten zijn geïsoleerd volgens de huidige bouwrichtlijnen.
De categorie "overige woningen" scoorde het laagst, met een percentage energiezuinige labels van 21%. In deze categorie zijn onder andere woonboten en andere niet-standaard woningvormen opgenomen. Deze woningen zijn vaak moeilijker te isoleren en voldoen niet altijd aan de energieprestaties die nodig zijn voor een hoger label.
Energiegebruik en Zonnestroom in 2018
In 2018 was zonnestroominstallaties een steeds populaardere keuze voor nieuwbouwprojecten. De data tonen dat zonnestroominstallaties meestal op huizen met een hoger energielabel worden geïnstalleerd. Dit is logisch, aangezien huizen met hogere isolatieniveaus minder energie verbruiken en dus meer voordelen kunnen halen uit zonnestroom.
De gegevens tonen ook dat de energielevering per woning in 2018 verder gedaald was. Dit wordt vooral toegeschreven aan de toepassing van energiezuinige maatregelen, zoals het isoleren van muren, daken en ramen, en het gebruik van energiezuinige verwarmingssystemen.
Sancties en Juridische Procedures
De Europese Commissie stond in 2012 al kritisch tegenover de Nederlandse energiebeleidslijnen en startte een juridische procedure tegen Nederland. In 2015 werd een vereenvoudigd systeem ingevoerd, waarbij het energielabel voor woningen verplicht werd bij verkoop of verhuur. Dit systeem bevatte ook sanctiemogelijkheden, wat leidde tot het opleggen van lasten onder dwangsom in 2016.
In 2018 was het energielabel dus niet alleen een technisch hulpmiddel, maar ook een juridisch instrument. Woningen zonder energielabel konden niet worden verkocht of verhuurd, tenzij ze beschikten over een voorlopig label. Dit voorlopig label was echter niet juridisch bindend en was enkel gebaseerd op algemene kenmerken van de woning.
Toekomstige Ontwikkelingen en Actuele Versies
Het energielabelsysteem is sinds 2018 verder ontwikkeld. In 2019 was het aantal woningen met een energielabel al opgelopen tot bijna 3,7 miljoen, ofwel 47% van de totale woningvoorraad in Nederland. De meeste energielabels werden in 2009 uitgereikt, vooral door woningbouwcorporaties. In 2018 was er een duidelijke toename van energiezuinige woningen, maar er bleef nog ruim 4 miljoen woningen zonder een formeel energielabel.
Het energielabelsysteem is sinds 2018 verder verplicht gemaakt, en de overheid stimuleert het gebruik van duurzame energie en energiezuinige maatregelen. In 2019 zijn er meer nieuwbouwprojecten met energiezuinige maatregelen gestart, wat de toekomstige uitkomsten van het energielabelsysteem positief beïnvloedt.
De Rol van RVO en Andere Organisaties
Het energielabelsysteem wordt beheerd door RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland), die ook verantwoordelijk is voor het registratiesysteem van energielabels. RVO werkt samen met het CBS en het PBL om de energiegegevens in kaart te brengen en analyse te doen van de trends in de woningbouwsector.
De betrouwbaarheid van de data is hoog, aangezien het registratiesysteem volledig is en geen bijschattingen zijn. De data worden jaarlijks bijgewerkt en zijn beschikbaar via de websites van RVO en het CBS. Dit maakt het mogelijk om trends en ontwikkelingen op het gebied van energiezuinig wonen nauwkeurig te volgen.
Energiezuinig Bouwen in Nieuwbouw
Energiezuinig bouwen in nieuwbouwprojecten is sinds 2018 steeds belangrijker geworden. Bouwbedrijven en ontwikkelaars moeten kiezen voor energiezuinige materialen, geïsoleerde constructies en duurzame energiebronnen om een hoog energielabel te behalen. Dit heeft geleid tot innovaties in de bouwsector, zoals het gebruik van passieve huizen, zonnestroominstallaties en energiezuinige verwarmingssystemen.
De kosten van energiezuinig bouwen zijn in 2018 verder gedaald, vooral door de vereenvoudiging van het energielabelsysteem en de toepassing van subsidies en stimuleringsmaatregelen. Dit heeft ervoor gezorgd dat energiezuinig bouwen steeds aantrekkelijker is voor zowel particuliere huiseigenaren als professionele ontwikkelaars.
Conclusie
Het energielabel in nieuwbouwprojecten in 2018 was een belangrijk instrument om het energieverbruik van woningen te bepalen en te vergelijken. Het systeem was verplicht bij het verkrijgen van een bouwvergunning en bij de oplevering van het pand. De trends in 2018 toonden aan dat het percentage energiezuinige woningen toenam, terwijl het aantal energie-onzuinige woningen afnam. Dit weerspiegelde de groeiende aandacht voor duurzaam en energiezuinig bouwen in Nederland.
Organisaties zoals RVO, CBS en PBL speelden een belangrijke rol in het verzorgen van de data en het analyseren van de trends. Het energielabelsysteem is sinds 2018 verder ontwikkeld en heeft geleid tot een toename van energiezuinige maatregelen in de bouwsector. Voor de toekomst is het belangrijk om deze trend voort te zetten en het gebruik van duurzame energie en energiezuinige materialen verder te stimuleren.