Energielabels en hun impact op woningwaarde en energiezuinigheid: wat Nederlanders nu moeten weten

In de huidige energiecrisis en de steeds groeiende aandacht voor duurzaamheid wordt het energielabel van een woning steeds belangrijker. Het energielabel geeft inzicht in hoe energiezuinig een woning is, en heeft directe invloed op zowel de energierekening als de verkoopprijs. Voor eigenaars van woningen, of die van de oude turfmarkt, is het van belang om goed te begrijpen hoe energielabels worden toegekend, hoe ze verschillen tussen oude en nieuwe systemen, en wat de implicaties zijn voor renovatie en verkoop.

In dit artikel geven we een overzicht van het Nederlandse energielabelsysteem, de veranderingen sinds 2021, en de praktische betekenis van het label voor huiseigenaren. We leggen uit hoe energielabels worden bepaald, welke maatregelen leiden tot een beter label, en welke subsidies beschikbaar zijn om dit te realiseren.

Het verschil tussen oud- en nieuw energielabel

Sinds 2021 is het energielabelsysteem in Nederland veranderd. Het oude systeem kende labels van A tot G, waarbij A het beste label was. Het nieuwe systeem kent een uitgebreidere schaal: G tot A++++, wat betekent dat woningen nu kunnen scoren op meerdere niveaus binnen de A-categorie. Deze verandering maakt het systeem nu fijner gekalibreerd en biedt meer inzicht in de werkelijke energieprestaties van een woning.

De belangrijkste verschillen tussen het oude en nieuwe systeem zijn:

Nieuwe schaal: Van G tot A++++, waarbij A++++ het hoogst mogelijke energielabel is.
Werkelijke prestaties: Het nieuwe label is gebaseerd op de werkelijke energieprestaties van de woning, terwijl het oude label grotendeels op aannames en standaardwaardes was gebaseerd.
Geldigheid: Het nieuwe energielabel is tien jaar geldig zonder tussentijdse wijzigingen, in tegenstelling tot het oude systeem waarbij tussentijdse updates wel mogelijk waren.
Voorlopig vs. definitief label: Een voorlopig energielabel wordt opgesteld op basis van schattingen en zonder fysieke inspectie (zoals bij nieuwbouw), terwijl een definitief label wel gebaseerd is op daadwerkelijk onderzoek op locatie.

Deze veranderingen betekenen dat het energielabel nu een betrouwbaarder instrument is om de energiezuinigheid van woningen in kaart te brengen. Voor oudere woningen, zoals die op de oude turfmarkt, kan dit betekenen dat de energieprestaties lager zijn, afhankelijk van de huidige staat van isolatie, glaswerk, en installaties.

Wat bepaalt het energielabel?

Het energielabel van een woning wordt bepaald op basis van de jaarlijkse energiebehoefte per vierkante meter. Hoe minder fossiele energie nodig is om de woning te verwarmen, koelen en te ventileren, hoe hoger het energielabel.

De energiebehoefte per label is als volgt:

Energielabel	Gasverbruik p.j. (m³/m²)	Stroomverbruik p.j. (kWh/m²)
A++++	0	0
A+++	0 - 5,1	0 - 49,83
A++	5,1 - 7,7	49,83 - 75,23
A+	7,7 - 10,7	75,23 - 104,54
A	10,7 - 16,4	104,54 - 160,23
B	16,4 - 19,4	160,23 - 189,54
C	19,4 - 25,6	189,54 - 250,11
D	25,6 - 29,7	250,11 - 290,71
E	29,7 - 34,4	290,71 - 336,09
F	34,4 - 38,9	336,09 - 380,05
G	> 38,9	> 380,05

1 m³ gas is gelijk aan 9,77 kWh, zodat het verbruik goed kan worden omgerekend. Het energielabel wordt berekend volgens een standaardmethode (NTA-norm), waardoor de vergelijking tussen woningen objectief is.

De huidige energielabelsituatie in Nederland

Het Compendium van de Leefomgeving meldt dat per 31 december 2022 ruim 4,8 miljoen woningen voorzien waren van een geldig energielabel. Het volgende overzicht laat zien hoe deze labels zijn verdeeld:

Energielabel	Aantal woningen met dit label	% van totaal
A t/m A++++	2.018.870	38,29%
B	850.915	16,14%
C	1.238.335	23,50%
D	490.945	9,31%
E	295.220	5,60%
F	183.285	3,48%
G	193.565	3,67%

De meeste woningen vallen in de categorieën A t/m A++++, wat suggereert dat Nederland als land relatief sterk is in energiezuinigheid. Toch blijven labels F en G met 3,48% en 3,67% respectievelijk, ook nog voorkomen. Deze woningen zouden aanzienlijk kunnen verbeteren, wat gunstig zou zijn voor zowel de energierekening als de milieuimpact.

De Atlas Leefomgeving biedt een kaart met energielabels per gebouw. Deze kaart is geactualiseerd en vernieuwd maandelijks sinds 2022. Op de kaart zie je het meest voorkomende label per gebouw, wat een indruk geeft van de energiezuinigheid van een buurt. Voor huiseigenaren is dit een waardevolle bron om te zien hoe hun woning zich verhoudt tot de rest van de buurt.

Energielabels en verkoopprijs

Een beter energielabel heeft een directe impact op de verkoopprijs van een woning. Een studie van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) toont aan dat woningen met een hoger energielabel gemiddeld 3% tot 10% meer kunnen opbrengen in de verkoop. Dit is te verklaren doordat kopers steeds bewuster worden van energiekosten en CO2-uitstoot. Een woning met een hoger energielabel is niet alleen duurzamer, maar ook aantrekkelijker op de woningmarkt.

Voor appartementen in appartementencomplexen is het veranderen van het energielabel vaak een collectieve inspanning. Huiseigenarenverenigingen (VVE's) kunnen subsidies aanvragen voor isolatie, renovatie, of installatie van zonnepanelen. Deze investeringen zijn op lange termijn rendabel en draagt bij aan een beter leefmilieu en lagere energiekosten.

Hoe verbeter je je energielabel?

Er zijn verschillende maatregelen die leiden tot een beter energielabel. De keuze hangt af van de huidige staat van de woning, de budgettaire mogelijkheden, en de wensen van de bewoner. De volgende maatregelen worden vaak genoemd als effectief:

Isolatie: Dak-, vloer- en gevelisolatie zijn essentieel voor het verlagen van de warmteverlies. Dit is meestal een van de meest effectieve investeringen.
Dubbele of drieledige ramen: HR++ of Triple glas draagt bij aan een betere warmte-isolatie.
Zonnepanelen: Deze verminderen het verbruik van stroom en maken de woning energieautonoom.
Warmtepomp: Deze is een duurzamere alternatief voor een gasinstallatie en kan aanzienlijk bijdragen aan een beter energielabel.
Verlichting: Het gebruik van LED-verlichting verminderd het elektriciteitsverbruik.

Elke maatregel moet goed doorgenomen worden met een gecertificeerd adviseur of energielabeldeskundige, om te bepalen welke stappen het meest rendabel zijn voor de woning.

Energielabels en subsidies

Het verbeteren van het energielabel is vaak een investering met een lange terugverdientijd, maar er zijn subsidies beschikbaar om dit te vergemakkelijken. Zowel huiseigenaren als VVE’s kunnen subsidies aanvragen voor renovaties en verbeteringen. De meest voorkomende subsidies zijn:

Woninginformatieverordening (WIV): Voor eigenaars die hun woning willen verbeteren.
Energiebesparingssubsidie (EBS): Voor maatregelen die leiden tot energiebesparing.
Duurzame Energie Vrijwillig (DEV): Voor investeringen in duurzame energie.
Nationale Regeling Duurzame Energie (NRDE): Voor particulieren die zonnepanelen installeren.
Klimaatinvesteringen in appartementen: Voor VVE’s die investeren in energiezuinige maatregelen.

Het is verstandig om bij de aanvraag van subsidies rekening te houden met de tijdsplanning, omdat de administratie vaak enkele weken tot maanden kan duren. Bovendien moet het energielabel vaak worden aangepast of opnieuw bepaald na het uitvoeren van maatregelen.

Voorlopige en definitieve energielabels

Een energielabel kan voorlopig of definitief zijn. Een voorlopig label wordt opgesteld zonder fysieke inspectie en is daarom gebaseerd op schattingen. Dit is meestal het geval bij nieuwbouw. Een definitief energielabel is echter gebaseerd op een daadwerkelijke inspectie van de woning en is dus accuraat en betrouwbaar.

Voor huiseigenaren die hun woning willen verhuren of verkopen is het belangrijk om een definitief energielabel te hebben. Dit is verplicht bij verkoop of verhuring in Nederland. Het energielabel moet geregistreerd zijn in EP-online, de landelijke database van energielabels. Energielabels zijn tien jaar geldig, en het geldigheidsverloop staat vermeld op het label zelf.

Voor het opvragen van het energielabel van een woning of om te controleren of het label geldig is, kan gebruik worden gemaakt van tools zoals die van DuraPlus of Keuze.nl. Deze tools zijn gratis en snel, en geven een direct overzicht van het label en eventuele verbetermogelijkheden.

Energielabel en wooncomfort

Een beter energielabel heeft niet alleen invloed op de energierekening, maar ook op het wooncomfort. Een goed geïsoleerde woning is warmer in de winter, koeler in de zomer, en heeft minder vochtproblemen. Dit leidt tot een gezonder binnenklimaat en minder gezondheidsklachten zoals allergieën of ademhalingsproblemen.

Daarnaast draagt een goed energielabel bij aan het verminderen van CO2-uitstoot, wat gunstig is voor het milieu en het bereiken van de klimaatdoelen van Nederland. Het is dus niet alleen een kwestie van geld, maar ook van leefbaarheid en duurzaamheid.

Energielabels en de toekomst

De toekomstige richtlijnen voor energielabels en woningrenovatie worden steeds strenger. In 2025 is er bijvoorbeeld een nieuwe verplichting voor huiseigenaren die hun woning willen verhuren. Deze verplichting vereist dat huizen minimaal label B moeten hebben. Dit betekent dat woningen met lage labels, zoals C of lager, in de toekomst geacht worden te worden verbeterd.

Het is daarom verstandig om nu al te kijken naar mogelijke verbetermaatregelen, zowel om aan de wettelijke eisen te voldoen als om de waarde van de woning te behouden of te verhogen. Voor oude woningen, zoals die op de oude turfmarkt, kan dit extra aandacht vragen, gezien deze woningen vaak minder efficiënt zijn qua energiegebruik.

Conclusie

Energielabels zijn een essentieel onderdeel van het huidige woningbeleid in Nederland. Het label geeft inzicht in de energiezuinigheid van een woning, heeft invloed op de verkoopprijs, en draagt bij aan een gezonder en duurzamer leefmilieu. Sinds 2021 is het labelsysteem veranderd, waardoor het nu objectiever en gedetailleerder is. Voor huiseigenaren is het belangrijk om te begrijpen hoe het label werkt, welke maatregelen leiden tot een beter label, en welke subsidies beschikbaar zijn.

Zowel individuele woningen als appartementencomplexen kunnen profiteren van renovaties en investeringen in energiezuinigheid. Deze investeringen zijn op lange termijn rendabel en leiden tot lagere energiekosten en een hogere woningwaarde. Voor de toekomst is het verstandig om nu al te beginnen met verbeteringen, zodat de woning voldoet aan de wettelijke eisen en aantrekkelijk blijft op de markt.

Een beter energielabel is niet alleen goed voor de portemonnee, maar ook voor het milieu en de wooncomfort. Het is dus een verstandige keuze om nu al te handelen.