Inleiding
Het energielabel van verlichting speelt een steeds belangrijkere rol voor zowel particuliere huiseigenaren als professionals in de bouw- en renovatiesector. Sinds 2021 is er een vernieuwd labelsysteem ingevoerd in de Europese Unie, waardoor het energielabel van lampen nu eenvoudiger is, maar ook strenger. Deze verandering heeft gevolgen voor de manier waarop consumenten lampen kiezen en hoe fabrikanten hun producten positioneren.
Het doel van dit artikel is om inzicht te geven in de wijzigingen op het energielabel sinds 1 september 2021. Bovendien wordt uitgelegd hoe je energiezuinige verlichting kunt herkennen aan de hand van het nieuwe labelsysteem. Aan de hand van concrete voorbeelden, zoals LED-lampen, wordt duidelijk hoe het energieverbruik, lichtopbrengst en levensduur bepalend zijn voor het energielabel.
Het artikel richt zich voornamelijk op de praktische toepassing binnen het kader van huizenbouw en renovatie. Het is bedoeld voor eigenaren, bouwvaklieden en professionele adviseurs die op zoek zijn naar duurzame en kostenefficiënte oplossingen voor verlichting.
Het oude energielabelsysteem (tot en met 31 augustus 2021)
Tot en met 31 augustus 2021 was het energielabel van verlichting gebaseerd op een schaal die reikte van A++ (zeer energiezuinig) tot E (minst energiezuinig). Dit systeem was ontworpen om consumenten te helpen bij het kiezen van energiezuinige producten. De labels waren visueel duidelijk en werden vaak gebruikt als kwaliteitsindicator.
Het oude labelsysteem had echter ook nadelen. Een groot probleem was dat de meeste energiezuinige LED-lampen op de markt vroeg in de jaren 2010 al in de categorieën A+ of A++ terechtkwamen. Hierdoor raakten veel consumenten in de war, omdat het label weinig onderscheidend vermogen had. Het systeem was ook complex, vooral voor mensen die niet vertrouwd waren met de betekenis van labels als A+++.
Het oude energielabel was gebaseerd op de verhouding tussen lichtopbrengst (gemeten in lumen) en energieverbruik (in watt). Hoe meer licht een lamp produceerde met minder energie, hoe hoger het energielabel. Daarnaast werd rekening gehouden met factoren zoals levensduur, aangezien lampen met een langere levensduur minder vaak vervangen hoeven te worden.
Het nieuwe energielabelsysteem (sinds 1 september 2021)
Sinds 1 september 2021 is het energielabelsysteem voor verlichting in de EU aangepast. Het nieuwe systeem is vereenvoudigd en loopt nu van A (meest energiezuinig) tot G (minst energiezuinig). Dit betekent dat het label nu duidelijker is, maar ook strenger is. De oorzaak van deze verandering is het feit dat de meeste energiezuinige lampen op de markt al in de hoogste categorieën van het oude systeem zaten. Hierdoor had het label weinig onderscheidend vermogen en werd het voor consumenten lastig om keuzes te maken.
Het nieuwe systeem heeft een aantal belangrijke voordelen:
- Duidelijkheid: Consumenten kunnen nu gemakkelijker zien hoe energiezuinig een lamp is.
- Toekomstgerichtheid: Door de strengere eisen aan het label is er ruimte voor innovaties in energie-efficiëntie. Dit stimuleert fabrikanten om nog efficiëntere producten te ontwikkelen.
- QR-code: Op het nieuwe energielabel is een QR-code aangebracht, die direct linkt naar de EU-database. Deze database bevat gedetailleerde informatie over de lamp, zoals energieverbruik, lichtopbrengst en levensduur.
Wat betekent het nieuwe energielabel in de praktijk?
Nieuwe klassering van LED-lampen
LED-lampen zijn sinds de invoering van het nieuwe labelsysteem vaak in de categorieën B, C of D terechtgekomen. Dit heeft bij veel consumenten de vraag opgeroepen of LED minder energiezuinig is geworden. Het antwoord is nee. Het verschil ligt in het feit dat de meetlat strenger is geworden. LED-lampen zijn nog steeds de meest efficiënte optie, maar omdat de eisen voor label A nu veel hoger zijn, scoren zelfs de beste LED-lampen nu vaak B of C.
Een voorbeeld: een LED-lamp die vroeger een A++ label had, kan nu een F-label hebben. Dit betekent niet dat de lamp minder efficiënt is, maar dat het nieuwe labelsysteem is ontworpen om ruimte te maken voor toekomstige innovaties. De strengere eisen zijn bedoeld om fabrikanten aan te zetten tot het ontwikkelen van nog efficiëntere producten.
Vergelijking tussen oude en nieuwe labels
Om het verschil tussen oude en nieuwe labels duidelijk te maken, is hieronder een vergelijking opgenomen:
| Oude labels (A++ tot E) | Nieuwe labels (A tot G) |
|---|---|
| A++ | A |
| A+ | B of C |
| A | C of D |
| B | D of E |
| C | E |
| D | F |
| E | G |
Deze tabel geeft een ruwe indruk van de overgang. Het is belangrijk om op te merken dat het nieuwe labelsysteem geen directe equivalentie biedt, maar dat het doel is om het duidelijker te maken welke lampen het meest energiezuinig zijn.
Hoe werkt het energielabel in de winkel?
Winkels en webshops mochten tot 1 maart 2023 lampen met het oude energielabel verkopen. Dit betekent dat tot die datum zowel oude als nieuwe labels op de markt konden voorkomen. Voor consumenten kon dit verwarrend zijn, omdat het niet altijd duidelijk was of je te maken had met het oude of het nieuwe label.
Een handige manier om te herkennen of je met een oude of nieuwe verpakking te maken hebt, is door te kijken naar:
- QR-code: Alleen het nieuwe energielabel bevat een QR-code die linkt naar de EU-database.
- Labelschaal: Het nieuwe energielabel loopt van A tot G. Als je deze schaal ziet, weet je dat het om het nieuwe label gaat.
Wat zijn de technische specificaties van energiezuinige lampen?
Een belangrijke factor bij het kiezen van verlichting is de verhouding tussen lichtopbrengst (in lumen) en energieverbruik (in watt). Hoe hoger de lichtopbrengst per watt, hoe efficiënter de lamp.
Bijvoorbeeld:
- Een LED-lamp met een verbruik van 4 watt en een lichtopbrengst van 806 lumen heeft een efficiëntie van 201.5 lumen per watt.
- Een traditionele gloeilamp met een verbruik van 40 watt en een lichtopbrengst van 470 lumen heeft een efficiëntie van slechts 11.75 lumen per watt.
Deze vergelijking laat zien dat LED-lampen gemiddeld 90% efficiënter zijn dan gloeilampen. Dit heeft directe gevolgen voor de energiekosten en het CO₂-voetspoor van een woning.
Wat zijn de voordelen van energiezuinige verlichting?
De keuze voor energiezuinige verlichting heeft verschillende voordelen, zowel voor het milieu als voor de eigenaar:
1. Lagere energiekosten
Een LED-lamp verbruikt gemiddeld 80% minder energie dan een gloeilamp. Bij een gemiddelde huishouden betekent dit honderden euro’s aan besparing per jaar.
2. Langer levensduur
LED-lampen hebben een veel langere levensduur dan traditionele lampen. Gemiddeld duren ze 25.000 tot 50.000 uur, vergeleken met 1.000 tot 2.000 uur voor gloeilampen. Dit betekent minder vervanging en minder afval.
3. Milieuvoordeel
Een lagere energieconsumptie betekent minder CO₂-uitstoot. Door de keuze voor energiezuinige verlichting draagt een huiseigenaar bij aan duurzame woningbouw.
4. Betere lichtkwaliteit
Veel moderne LED-lampen zijn voorzien van geavanceerde lichttechnologie, zoals dimmvermogen en kleurtemperatuurinstellingen. Dit zorgt voor een betere sfeer en meer comfort in huis.
Wat zijn de toekomstige ontwikkelingen in verlichting?
Het nieuwe energielabel is bedoeld om fabrikanten te stimuleren om nog efficiëntere producten te ontwikkelen. Dit betekent dat we in de toekomst te maken kunnen krijgen met LED-lampen die nog energiezuiniger zijn dan de huidige modellen.
Een mogelijke ontwikkeling is de introductie van zogenaamde “smart LED-lampen”. Deze lampen zijn verlichtingssystemen die zijn aangesloten op een smart home-systeem en kunnen worden geregeld via een smartphone of slimme speaker. Dit zorgt voor extra energiebesparing, omdat het verlichtingssysteem automatisch aan- en uitgezet kan worden, afhankelijk van de aanwezigheid van mensen in een kamer.
Daarnaast zijn er experimenten met zonne-energiegebaseerde verlichting. Hierbij wordt verlichting aangedreven door zonnepanelen. Dit type verlichting is vooral geschikt voor tuinverlichting of externe toepassingen. Het heeft geen elektriciteitskabels nodig en draagt extra bij aan energieonafhankelijkheid.
Hoe kies je de juiste energiezuinige verlichting?
Bij de aankoop van verlichting zijn er een aantal factoren waarop je kunt letten om de meest energiezuinige optie te kiezen:
- Energielabel: Kies voor lampen met een hoog energielabel (A of B). Hoewel LED-lampen vaak in categorieën C of D terechtkomen, zijn ze nog steeds zeer efficiënt.
- Lichtopbrengst (lumen): Let op de lichtopbrengst in plaats van het vermogen in watt. Een hogere lichtopbrengst per watt betekent een efficiëntere lamp.
- Levensduur: Kies voor lampen met een lange levensduur, omdat ze minder vaak vervangen hoeven te worden.
- QR-code: Scanne de QR-code op het label om gedetailleerde informatie te krijgen over de lamp. Dit is vooral nuttig bij onzekerheid over de prestaties.
- Dimvermogen: Kies voor lampen met dimvermogen om de energieconsumptie verder te verlagen.
Conclusie
Het energielabel van verlichting is sinds 2021 aangepast om duidelijker en strenger te worden. Hoewel het nieuwe labelsysteem voor sommige consumenten verwarrend kan zijn, is het in de praktijk een nuttig hulpmiddel bij het kiezen van energiezuinige verlichting. LED-lampen blijven de meest efficiënte keuze, ook al scoren ze vaak in categorieën C of D. Het strengere systeem stimuleert fabrikanten om nog efficiëntere producten te ontwikkelen, wat gunstig is voor zowel het milieu als de energiekosten van huishoudens.
Voor huiseigenaren en professionals in de bouwsector is het belangrijk om te begrijpen hoe het nieuwe energielabel werkt en hoe je energiezuinige verlichting kunt herkennen. Door aandacht te besteden aan het energielabel, de lichtopbrengst en de levensduur van verlichting, kun je betere keuzes maken die aansluiten bij de doelen van duurzame woningbouw en energiebesparing.