Ventilatie speelt een cruciale rol in de energieprestatie van een woning. Het kiezen voor mechanische ventilatie in plaats van natuurlijke ventilatie kan niet alleen leiden tot een verbetering van de luchtkwaliteit, maar ook directe invloed hebben op het energielabel van een woning. In dit artikel bespreken we de rol van mechanische ventilatie in het kader van energiezuinig wonen, de invloed op het energielabel, en welke factoren bepalend zijn bij het kiezen van een geschikt ventilatiesysteem. Aan de hand van actuele informatie uit gerelateerde bronnen, worden de voordelen en nadelen van mechanische ventilatie uitgelegd, met een focus op energiebesparing, wooncomfort en de praktische toepassing in zowel nieuwbouw als renovatieprojecten.
De rol van mechanische ventilatie in energiezuinig wonen
Mechanische ventilatie is een systeem dat een gecontroleerde luchtverversing in een woning garandeert. Het onderscheidt zich van natuurlijke ventilatie, waarbij de ventilatie afhankelijk is van wind, temperatuur en openingen zoals ramen en ventilatieroosters. Bij mechanische ventilatie wordt gebruikgemaakt van een ventilatieunit die lucht continu en doelgericht verplaatst. In combinatie met warmteterugwinning (WTW) wordt warmte uit de afgevoerde lucht gebruikt om de binnenkomende lucht voor te verwarmen, wat leidt tot aanzienlijke energiebesparingen.
In moderne, goed geïsoleerde woningen is mechanische ventilatie een verstandige keuze. Het zorgt voor een stabiel binnenklimaat, voorkomt tocht en temperatuurschommelingen, en houdt een constante luchtkwaliteit aan. Daarnaast draagt het bij aan een beter energielabel, wat op lange termijn kan leiden tot lagere energiekosten en een hogere verkoopprijs bij verkoop van de woning.
Invloed op het energielabel
Het energielabel van een woning wordt bepaald door een reeks factoren, waaronder isolatie, verwarmingsinstallatie, verlichting en ventilatie. Ventilatie speelt een belangrijke rol in de beoordeling van de energieprestatie, omdat het invloed heeft op zowel het warmteverbruik als de koolstofdioxide-uitstoot.
Mechanische ventilatie met warmteterugwinning
Een WTW-systeem (Warmte TerugWinning) is een geavanceerd type mechanische ventilatie dat warmte uit de afgevoerde lucht gebruikt om de binnenkomende lucht voor te verwarmen. Hierdoor wordt tot 90% van de warmte behouden, wat aanzienlijke energiebesparingen oplevert. Deze systemen worden vaak voorzien van een energielabel A+ of A, afhankelijk van de efficiëntie van het systeem.
Volgens de wetgeving die vanaf 1 januari 2016 van kracht is, zijn alle ventilatie-units verplicht voorzien van een energielabel. Het energielabel geeft aan hoe zuinig een ventilatieunit met energie omgaat. Voor een WTW-systeem is het energielabel meestal A+ of A, wat aangeeft dat het systeem erg efficiënt werkt.
Normale mechanische ventilatie-units
Normale mechanische ventilatie-units zonder warmteterugwinning zijn minder energiezuinig en worden meestal voorzien van een energielabel B. Hoewel ook deze units energiezuinig kunnen zijn, is hun impact op het energielabel van een woning minder dan bij een WTW-systeem.
De keuze voor een juiste ventilatieunit kan dus een directe invloed hebben op het energielabel van een woning. In sommige gevallen kan de installatie van mechanische ventilatie ervoor zorgen dat het energielabel verbeterd, bijvoorbeeld van een D naar een C of zelfs naar een B. Dit is vooral merkbaar in goed geïsoleerde woningen, waar energiebesparing vanuit ventilatie een grotere impact heeft.
Geen mechanische ventilatie
Als er helemaal geen mechanische ventilatie wordt gebruikt, wordt er geen energie verbruikt voor ventilatie. Dit kan leiden tot een hoger energielabel. Echter, in dat geval ontbreekt de gecontroleerde luchtverversing, wat kan leiden tot slechtere luchtkwaliteit in huis. In dergelijke gevallen kan het energielabel wel verbeteren, maar het wooncomfort en de gezondheid kunnen eronder lijden.
Keuze tussen mechanische en natuurlijke ventilatie
De keuze tussen mechanische en natuurlijke ventilatie hangt af van verschillende factoren, zoals het type woning, de isolatiegraad, het budget en de doelstellingen met betrekking tot het energielabel.
Wanneer mechanische ventilatie de verstandige keuze is
Mechanische ventilatie is vooral geschikt voor nieuwbouw of grote renovaties. In deze gevallen kan het systeem direct goed worden ingepast en zijn de energiebesparingen het grootst. Ook bij woningen met een hoog isolatiegraad is mechanische ventilatie een logische keuze. Hier is de kans op energiebesparing het grootst, vooral wanneer een WTW-systeem wordt toegepast.
Bij streven naar een hoog energielabel is mechanische ventilatie vaak noodzakelijk. De gecontroleerde luchtverversing en warmteterugwinning worden positief beoordeeld in de energieprestatieberekening. Dit kan het verschil maken tussen bijvoorbeeld een D- en C-label of zelfs tussen een C- en B-label.
Wanneer natuurlijke ventilatie nog steeds geschikt is
Natuurlijke ventilatie kan nog steeds de betere keuze zijn in oudere woningen met beperkte isolatie. In dergelijke gevallen kan de investering in een mechanisch ventilatiesysteem niet opwegen tegen de voordelen. Ook bij tijdelijke bewoning of bij een beperkt budget kan natuurlijke ventilatie de praktische keuze zijn.
In dergelijke gevallen kan het energielabel niet aanzienlijk worden verbeterd door ventilatie, omdat de isolatie en de verwarmingsinstallatie de dominante factoren zijn. Voor een lichtere verbetering, zoals van een G- naar een E-label, zijn andere maatregelen zoals isolatie en verwarmingsverbetering vaak effectiever.
Energie-labels en de keuze van een ventilatieunit
Bij de aankoop of vervanging van een ventilatieunit is het energielabel een belangrijke parameter. Het energielabel geeft aan hoe zuinig een unit met energie omgaat. Vanaf 1 januari 2016 is het verplicht dat nieuwe ventilatie-units een energielabel krijgen. Het energielabel A+ is het zuinigst, terwijl label G het minst zuinig is.
Verwarring rond energielabels
Bij enkele fabrikanten is het niet duidelijk hoe het energielabel van een ventilatieunit is bepaald. Bijvoorbeeld bij Zehnder en DucoBox is het moeilijk om informatie te vinden over het energielabel van een ventilatieunit. Bij DucoBox blijkt het energielabel af te hangen van het aantal sensoren dat op de unit is gemonteerd. Een unit met één sensor heeft energielabel D, terwijl een unit met twee sensoren energielabel B heeft.
Hoewel energielabel B vaak het hoogste haalbare label is voor een mechanische ventilatieunit, is er weinig informatie over ventilatieunits die beter scooren dan label B. Dit suggereert dat energielabel B mogelijk het hoogste haalbare is voor een normale mechanische ventilatieunit. Voor een WTW-systeem zijn labels A+ of A mogelijk.
De invloed van sensoren en automatisering
Automatisering en het aantal sensoren op een ventilatieunit hebben invloed op het energielabel. Een unit met meerdere sensoren kan beter reageren op de luchtkwaliteit in huis en zo energie besparen. Dit zorgt voor een efficiëntere werking en kan leiden tot een beter energielabel.
Aanbevelingen voor de installatie van mechanische ventilatie
Bij de installatie van mechanische ventilatie is het belangrijk om rekening te houden met verschillende factoren. Deze omvatten de grootte van de woning, de gewenste capaciteit van het systeem, en of warmteterugwinning gewenst is.
Voorbeeldscenario’s
In nieuwbouwprojecten is het meestal verstandig om direct te kiezen voor een WTW-systeem. Dit zorgt voor het beste energielabel en levert langdurige besparingen op. In bestaande woningen kan het afhankelijk van de isolatiegraad en de budgettaire mogelijkheden zijn om te kiezen voor een normale mechanische ventilatieunit of voor natuurlijke ventilatie.
Advies bij renovatieprojecten
Bij renovatieprojecten is het verstandig om professioneel advies in te winnen. Een energieadviseur kan berekenen welk ventilatiesysteem het beste past bij de situatie en welke impact het heeft op het energielabel en de energiekosten. In sommige gevallen kan de installatie van een WTW-systeem het verschil maken tussen een lagere en hogere energieprestatieklasse.
Conclusie
Mechanische ventilatie speelt een belangrijke rol in de energieprestatie van een woning. Het zorgt voor een betere luchtkwaliteit, een stabiel binnenklimaat en kan leiden tot een verbetering van het energielabel. In combinatie met warmteterugwinning is mechanische ventilatie vooral efficiënt en energiezuinig. De keuze voor een ventilatiesysteem hangt af van factoren zoals het type woning, de isolatiegraad en de doelstellingen met betrekking tot het energielabel.
Bij nieuwbouw is mechanische ventilatie meestal de verstandige keuze, terwijl natuurlijke ventilatie in oudere woningen met beperkte isolatie nog steeds een optie is. Het energielabel van een ventilatieunit is een belangrijke parameter bij de aankoop of vervanging van een ventilatiesysteem. Het is verstandig om professioneel advies in te winnen om te bepalen welk systeem het beste past bij de situatie.