Sinds 1 januari 2015 is het energielabel in Nederland verplicht bij de verkoop, verhuur of oplevering van woningen en gebouwen. Deze maatregel maakt deel uit van een bredere inspanning om de energiezuinigheid van het woning- en gebouwbestand te verbeteren en de CO₂-uitstoot in de woningbouwsector te verminderen. Het energielabel informeert kopers, huurders en woningeigenaren over de energieprestatie van een woning en geeft concrete aanknopingspunten voor mogelijke verbeteringen.
In deze uitgebreide gids worden de wettelijke verplichtingen, de toepassing van het energielabel, de uitzonderingen, de bepaling van het label en de praktische stappen bij verkoop of verhuur besproken. Aan het eind van de tekst staat een overzicht van bronnen waarop het artikel is gebaseerd.
Inleiding
Het energielabel is een visuele weergave van de energieprestatie van een woning of gebouw. Het label geeft een overzicht van hoeveel energie een woning verbruikt en welke maatregelen er kunnen worden genomen om dit verbruik te verlagen. Sinds 2015 is dit label verplicht bij verkoop, verhuur of oplevering van woningen. De wetgeving wil hiermee zowel consumenten als woningeigenaren inzicht geven in het energieverbruik van woningen en stimuleren tot verduurzaming.
Het energielabel bestaat uit een lettercode van A++ tot G, waarbij A++ staat voor de meest energiezuinige woningen en G voor de minst efficiënte. Binnen deze indeling worden ook eventuele aanvullende symbolen toegevoegd, zoals + of -, om de precieze energieprestatie verder aan te geven.
Deze maatregel is onderdeel van de Europese richtlijn over de energieprestatie van gebouwen en moet ervoor zorgen dat woningen en gebouwen efficiënter worden gebruikt. In Nederland zijn specifieke regels opgesteld om dit te realiseren, en die regels zijn vanaf 2015 verplicht voor de meeste woningen en gebouwen.
Wettelijke verplichting sinds 2015
Het energielabel is sinds 1 januari 2015 verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van woningen. Dit geldt zowel voor bestaande woningen als voor nieuwbouw. Een verplicht energielabel moet geregistreerd zijn in de landelijke database EP-Online en is juridisch bindend.
Bij verkoop of verhuur moet het energielabel worden opgenomen in de advertentie. Daarnaast dient het label beschikbaar te zijn voor de koper of huurder. Als dit niet gebeurt, kan een boete worden opgelegd. De hoogte van de boete is sinds 3 juli 2019 verlaagd: €170 voor particulieren en €340 voor organisaties.
Bij nieuwbouw is het energielabel verplicht bij oplevering. Vaak regelt de aannemer of projectontwikkelaar dit label automatisch, maar het is belangrijk om te controleren of het label aanwezig en geldig is. Het energielabel van een nieuwbouwwoning is gebaseerd op de theoretische energieprestatie en houdt rekening met isolatie, ventilatie, verwarmingssystemen en eventuele duurzame energiebronnen zoals zonnepanelen.
Hoe werkt een energielabel?
Het energielabel bevat een beoordeling van de energieprestatie van een woning of gebouw. De beoordeling is gebaseerd op een berekening die uitgaat van hoeveel fossiele energie het gebouw verbruikt. Fossiele energie komt van kolen, olie en aardgas. Hoe minder fossiele energie een woning gebruikt, hoe beter het energielabel.
Het energielabel wordt bepaald door een erkend energieprestatie-adviseur (EP-adviseur). Deze adviseur gebruikt de berekeningsmethode NTA 8800, die geldt sinds 1 januari 2021. Tot 2020 gold de NEN 7120. Energielabels blijven 10 jaar geldig, zowel voor labels die zijn bepaald met NEN 7120 als met NTA 8800.
Het energielabel geeft niet alleen een visuele indruk van de energieprestatie, maar ook concrete aanknopingspunten voor verbeteringen. Bijvoorbeeld: verbetering van de isolatie, vervanging van de warmtepomp of het aanbrengen van zonnepanelen. Deze maatregelen kunnen leiden tot lager energieverbruik en lagere energiekosten.
Verplichtingen bij verkoop en verhuur
Bij het verkoopen of verhuren van een woning is het energielabel verplicht. Het label dient zowel in de advertentie vermeld te worden als aan de koper of huurder beschikbaar te zijn. Het energielabel is een belangrijk instrument voor consumenten, omdat het transparantie biedt over het energieverbruik van de woning.
Woningeigenaren die hun woning gaan verkoopen of verhuren moeten dus rekening houden met de volgende stappen:
- Een voorlopig energielabel opvragen (indien nodig).
- Het voorlopige label omzetten naar een definitief energielabel.
- Het energielabel registreren in EP-Online.
- Het label tonen in de advertentie (met de lettercode).
- Een afschrift van het energielabel aanbieden aan de koper of huurder.
Het energielabel is ook verplicht bij het aanbieden van woningen via online platforms of in de krant. Hierbij dient de lettercode van het label vermeld te worden. Als dit niet gebeurt, kan de eigenaar ook hier een boete voor oplopen.
Voorlopig energielabel
In 2015 werden eigenaren van bestaande woningen een voorlopig energielabel toegestuurd. Dit label was gebaseerd op kadastergegevens en had geen officiële status. Het was bedoeld om woningeigenaren inzicht te geven in de energieprestatie van hun woning en mogelijke verbeteringen aan te duiden.
Het voorlopige energielabel kon worden gebruikt om een definitief label aan te vragen. Voorlopige labels zijn sinds 2015 niet meer verplicht, maar kunnen wel gebruikt worden voor informatieve doeleinden.
De overgang naar het definitieve energielabel was een belangrijke stap in de verduurzaming van het woningbestand. Het definitieve label is wettelijk bindend en moet beschikbaar zijn bij verkoop, verhuur of oplevering.
Uitzonderingen op de verplichting
Hoewel het energielabel sinds 2015 verplicht is voor de meeste woningen en gebouwen, zijn er ook uitzonderingen. Deze worden bepaald op basis van de wetgeving en praktische overwegingen.
De volgende gebouwen zijn bijvoorbeeld vrijgesteld van de verplichting:
- Gebouwen die onteigend zijn en vervolgens worden gesloopt.
- Beschermde monumenten volgens de Erfgoedwet of volgens een provinciale of gemeentelijke monumentenverordening.
- Gebouwen voor religieuze activiteiten, zoals kerken en moskeeën.
- Vrijstaande gebouwen met een gebruiksoppervlakte tot 50 m², zoals een tiny house, woonboot of woonwagen.
- Agrarische bedrijfspanden bedoeld voor opslag of bewerking, zoals fabriekshallen.
- Gebouwen die ten hoogste 2 jaar in gebruik zijn, zoals bouwketen, noodwinkels en noodlokalen bij scholen.
- Woningen die minder dan 4 maanden per jaar in gebruik zijn. Met een verwacht energieverbruik van minder dan 25% van het verbruik bij permanent gebruik.
- Gebouwen die geen energie gebruiken om het klimaat binnen te regelen, zoals schuren of garages.
Deze uitzonderingen zijn van belang voor woningeigenaren en bouwprofessionals om te weten, omdat ze bepalen of een energielabel verplicht is of niet. Voor woningen en gebouwen die niet onder de verplichting vallen, is het energielabel niet nodig, maar kan het nog steeds nuttig zijn om inzicht te krijgen in het energieverbruik.
Praktische stappen bij verkoop of verhuur
Als woningeigenaar die zijn woning gaat verkoopen of verhuren, zijn er een aantal praktische stappen die moeten worden genomen. Deze stappen zijn belangrijk om te voldoen aan de wettelijke eisen en om mogelijke boetes te voorkomen.
Controleer of je een geldig energielabel hebt.
Dit kan via de website zoekuwenergielabel.nl. Als het label nog niet geregistreerd is, moet je een EP-adviseur inschakelen om een definitief label aan te vragen.Vraag een definitief energielabel aan.
Dit is verplicht bij verkoop of verhuur. Het label dient geregistreerd te zijn in EP-Online. Bij verkoop moet het label binnen 6 weken na de overdracht worden aangevraagd.Vernieuw je energielabel als nodig.
Energielabels blijven 10 jaar geldig. Als je woning is verduurzaamd (bijvoorbeeld door isolatie of zonnepanelen), kan het label worden vernieuwd.Voeg het label toe aan de advertentie.
Bij het plaatsen van een advertentie voor verkoop of verhuur moet de lettercode van het energielabel vermeld worden. Dit is verplicht en wettelijk bindend.Lever het energielabel aan koper of huurder.
Een afschrift van het energielabel dient aan de koper of huurder beschikbaar te zijn. Dit kan digitaal of op papier worden gedaan.
Waarom is een energielabel belangrijk?
Het energielabel is niet alleen een wettelijke eis, maar ook een waardevol instrument voor woningeigenaren en kopers. Het label geeft inzicht in het energieverbruik van een woning en toont aan welke verbeteringen mogelijk zijn. Hierdoor kunnen woningeigenaren besluiten om hun woning verduurzaam te maken, wat op de lange termijn leidt tot lagere energiekosten en een toekomstbestendige woning.
Bovendien heeft een goed energielabel een positief effect op de verkoop of verhuur van een woning. Woningen met een gunstig energielabel verkopen sneller en tegen een hogere prijs dan vergelijkbare woningen met een slechter label. Dit komt doordat energiezuinige woningen lagere maandlasten hebben en meer comfort bieden.
Daarnaast wordt het energielabel gezien als een maatregel om de CO₂-uitstoot te verminderen en de woningmarkt duurzamer te maken. Het is dus niet alleen een juridisch verplichte eis, maar ook een maatregel die bijdraagt aan een groene toekomst.
Conclusie
Sinds 1 januari 2015 is het energielabel verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van woningen en gebouwen. Het energielabel is een waardevol instrument dat transparantie biedt over het energieverbruik van een woning en aanknopingspunten voor verbeteringen. Het label is verplicht voor de meeste woningen en gebouwen, maar er zijn ook uitzonderingen voor bepaalde categorieën.
Bij verkoop of verhuur moet het energielabel beschikbaar zijn, zowel in de advertentie als voor de koper of huurder. Het energielabel is geregistreerd in EP-Online en geldig gedurende 10 jaar. Het label wordt bepaald door een erkend EP-adviseur, die gebruikmaakt van de berekeningsmethode NTA 8800.
Het energielabel is niet alleen een juridische eis, maar ook een maatregel die bijdraagt aan verduurzaming, lagere energiekosten en een toekomstbestendige woningmarkt. Door het energielabel te gebruiken, kunnen woningeigenaren inzicht krijgen in het energieverbruik van hun woning en acties ondernemen om dit verbruik te verlagen.