Een energielabel is een essentieel document voor iedereen die in Nederland een woning wil kopen, verhuren of verbouwen. Het geeft een overzicht van de energiezuinigheid van een huis, uitgedrukt in een cijfer (van G tot A++++), en bevat bovendien uitgebreide informatie over het energieverbruik, de kwaliteit van de isolatie en de mogelijkheden voor verbetering. Het energielabel is verplicht bij verkoop, verhuur of oplevering van een woning of gebouw, tenzij de woning aan bepaalde uitzonderingen voldoet, zoals zeer kleine woningen of monumenten.
In dit artikel wordt alles uitgelegd wat je moet weten over energielabels: hoe het label wordt bepaald, wat de verschillen zijn tussen oud en nieuw label, waarom het label belangrijk is bij transacties, en wat de kosten zijn voor het verkrijgen van een label. Ook wordt ingegaan op de invloed van het energielabel op de waarde van een woning en de mogelijkheden om het label te verbeteren.
Wat is een energielabel?
Een energielabel is een document dat de energieprestatie van een woning meet en weergeeft in een visuele vorm. Het label bestaat uit een letter (G tot A++++), waarbij G het minst efficiënt is en A++++ het meest efficiënt. Daarnaast bevat het energielabel uitgebreide informatie over de energiebehoefte, het gebruik van fossiele brandstoffen en het aandeel hernieuwbare energie in de woning.
Het energielabel is niet alleen een cijfer of een letter, maar een uitgebreid rapport dat meerdere pagina’s kan beslaan. Het geeft inzicht in hoe energiezuinig een woning is, welke delen van het huis goed functioneren, en waar verbeteringen mogelijk zijn. Het label is ontworpen om zowel voor kopers als huurders duidelijk te maken hoeveel energie het huis verbruikt en hoe dit kan worden verminderd.
Waarom is een energielabel belangrijk?
Het energielabel speelt een essentiële rol in de markt voor woningen. Het is sinds 2021 verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van een woning of gebouw. Dit geldt voor de meeste woningen en grote gebouwen zoals kantoren, ziekenhuizen en scholen. Uitzonderingen zijn onder andere kleine vrijstaande woningen onder de 50 m², religieuze gebouwen en monumenten.
De verplichte aangevraagdheid van een energielabel dient om energiegebruik inzichtelijk te maken, CO₂-uitstoot te verminderen en de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te beperken. Het label maakt het voor kopers en huurders makkelijker om een vergelijking aan te maken tussen verschillende woningen. Een woning met een beter energielabel is vaak aantrekkelijker, gezonder om in te wonen en resulteert in lagere energiekosten.
Bij de verkoop of verhuur van een woning zonder energielabel is er sprake van een overtreding. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) kan een boete opleggen. Voor particulieren bedraagt deze boete € 435, terwijl bedrijven € 870 moeten betalen.
Hoe wordt het energielabel bepaald?
Het energielabel wordt vastgesteld door een erkende energieadviseur, ook wel bekend als EPA (Energie Prestatie Adviseur). Deze adviseur bezoekt de woning en onderzoekt allerlei onderdelen die van invloed zijn op het energieverbruik. Denk aan de isolatie van dak, gevel en vloer, de kwaliteit van de ramen in leef- en slaapruimtes, de verwarmingsinstallatie en ventilatie.
Sinds 1 januari 2021 wordt het energielabel berekend op basis van de NTA8800-norm. Deze rekenmethode heeft de oudere NEN 7120-norm vervangen, die tot eind 2020 gold. Het nieuwe energielabel houdt rekening met de werkelijke energieprestaties van de woning, in tegenstelling tot het oude label dat gebaseerd was op aannames en standaardwaarden.
Een woning scoort op drie samenhangende punten:
- Energiebehoefte (kWh/m²/jaar) voor een comfortabel binnenklimaat.
- Primair fossiel energiegebruik (kWh/m²/jaar) van installaties.
- Aandeel hernieuwbare energie (%) uit natuurlijke bronnen.
Deze drie aspecten worden samengevoegd in een score die bepaalt welk energielabel de woning krijgt. Het label is gebaseerd op het primaire fossiele energieverbruik, uitgedrukt in kWh per m² per jaar.
Oud vs. nieuw energielabel
Sinds 2021 worden er nieuwe energielabels uitgegeven die aanzienlijk anders zijn dan de oude labels. Het nieuwe label is moderner, uitgebreider en bevat meer nuttige informatie over de energieprestaties van de woning.
De belangrijkste verschillen zijn:
- Schaal: Het nieuwe energielabel werkt met een schaal van G tot A++++, terwijl het oude label tot A liep.
- Berekening: Het nieuwe label is gebaseerd op werkelijke metingen en fysieke inspectie van de woning, terwijl het oude label grotendeels op aannames en standaardwaarden was gebaseerd.
- Geldigheid: Het nieuwe energielabel is 10 jaar geldig zonder tussentijdse wijzigingen, terwijl het oude label wel tussentijdse wijzigingen kon ondergaan.
Het nieuwe energielabel is bovendien 10 pagina’s dik of langer, terwijl het oude label beperkt was aan een enkele pagina met weinig informatie. Het nieuwe energielabel is dus een veel completer en betrouwbaarder document.
Voorlopig vs. definitief energielabel
Een energielabel kan voorlopig of definitief zijn. Deze termen verwijzen naar de manier waarop het label is opgesteld.
- Voorlopig energielabel: Dit label wordt opgesteld zonder fysieke inspectie van de woning. Het is meestal van toepassing op nieuwbouw of woningen waarvan de energiegegevens nog niet volledig bekend zijn. Het voorlopige energielabel is gebaseerd op schattingen.
- Definitief energielabel: Dit is een officiële beoordeling van de energiezuinigheid van een woning, gebaseerd op fysieke inspecties en metingen. Het definitieve energielabel is verplicht bij verkoop, verhuur of oplevering van een woning.
Het voorlopige energielabel ziet er hetzelfde uit als het definitieve label vanaf 2021, behalve dat rechtsboven in het rood staat aangegeven dat het voorlopig is.
Waarom is het energielabel belangrijk bij verkoop en verhuur?
Het energielabel is verplicht bij verkoop en verhuur van een woning. Kopers en huurders kunnen het label gebruiken om een vergelijking te maken tussen verschillende woningen. Een woning met een beter energielabel is vaak aantrekkelijker, gezonder en resulteert in lagere energiekosten.
Daarnaast heeft het energielabel invloed op de waarde van de woning. Een woning met een hoger energielabel kan een hogere verkoopprijs opleveren of een hogere huurprijs opleveren. Daarom is het voor verkopers en verhuurders belangrijk om het energielabel te verbeteren, indien mogelijk.
Een energielabel is ook nodig bij de afsluiting van een woninghypotheek. Sommige banken bieden nu mogelijkheden aan om een hogere hypotheek af te sluiten met het oog op het verbeteren van het energielabel. Dit kan bijvoorbeeld dienen om investeringen in isolatie of een warmtepomp te financieren.
Hoeveel kost een energielabel?
Het verkrijgen van een energielabel kost meestal tussen € 200 en € 500, afhankelijk van het type woning en de regio. De gemiddelde kosten liggen rond de € 300. Het is verstandig om offertes aan te vragen bij meerdere erkende energieadviseurs, omdat de kosten kunnen variëren.
Het energielabel is 10 jaar geldig. Als een woning tussentijds extra geïsoleerd wordt of aanpassingen ondergaat, kan een nieuw energielabel worden aangevraagd. Dit vereist een nieuwe beoordeling door een erkende energieadviseur.
Hoe vind ik het energielabel van een woning?
Het energielabel van een woning is gratis op te zoeken via de website van Milieu Centraal. Hierbij dient men de postcode en het huisnummer in te vullen. De tool toont alleen definitieve en geldige energielabels. Voorlopige labels sinds 2015 worden niet getoond, omdat die gemaakt zijn met een oude methode.
Het energielabel is ook verplicht bij de verkoop of verhuur van een woning. De verkoop of verhuurpartij dient ervoor te zorgen dat het energielabel geldig is en beschikbaar is voor de koper of huurder.
Wat betekenen de energielabels?
In 2026 kan een Nederlandse woning één van de 11 mogelijke energielabels krijgen, variërend van categorie G (zeer energie-onzuinig) tot A++++ (zeer energiezuinig). Het energielabel geeft het primaire fossiele energieverbruik van een woning aan, uitgedrukt in kWh per m² per jaar.
De letters A tot en met G geven hoeveel fossiele brandstoffen zoals aardgas, olie of kolen nodig zijn voor verwarming, koeling en ventilatie. Hoe beter de isolatie van een woning is en hoe zuiniger de installaties werken, hoe lager het energieverbruik en hoe hoger het energielabel.
In 2025 is 63% van de Nederlandse woningen voorzien van een geldig energielabel. Dit aangezien de regels voor energielabels steeds strikter worden en de eisen voor energiezuinigheid toenemen.
Hoe kan het energielabel worden verbeterd?
Een energielabel is een waardevol instrument om inzicht te krijgen in de energiezuinigheid van een woning. Maar het is ook een uitgangspunt om verbeteringen aan te brengen. Het energielabel bevat vaak aanbevelingen voor mogelijke verbeteringen, zoals het isoleren van het dak, de gevel of de vloer, het vervangen van ramen, het installeren van een warmtepomp of het gebruik van zonnepanelen.
Een hoger energielabel betekent een lager energieverbruik en lagere energiekosten. Het kan bovendien leiden tot een hogere verkoopprijs of huurprijs. Daarom is het verstandig om investeringen in energiezuinigheid te overwegen, vooral als het energielabel lager is dan C.
Een woning met een energielabel van minimaal C is vaak een vereiste bij huurwoningen en utiliteitsgebouwen. In 2024 had al 78% van de kantoorruimte in Nederland minimaal energielabel C.
Toekomstige ontwikkelingen en eisen
Het energielabel speelt een steeds belangrijkere rol in de woningmarkt. De regels worden steeds strenger, en er zijn plannen om in de toekomst nog hogere eisen te stellen voor energiezuinigheid. Minister Keijzer heeft bijvoorbeeld minimumeisen uitgewerkt voor de energieprestatie van huurwoningen en utiliteitsgebouwen.
Daarnaast zijn er initiatieven om de kwaliteit van energielabels te verbeteren. Zo is de toezichthouder op kwaliteit energielabels in consultatie met betrekking tot de kwaliteitsborging en het standaardiseren van energielabels.
Conclusie
Een energielabel is een essentieel onderdeel van elke woning in Nederland. Het geeft inzicht in de energiezuinigheid van de woning, de werkelijke energiebehoefte en de mogelijkheden voor verbetering. Het energielabel is verplicht bij verkoop, verhuur en oplevering van een woning of gebouw en speelt een belangrijke rol in de woningmarkt.
Het energielabel is sinds 2021 moderner en uitgebreider dan het oude label. Het bevat meer informatie, is gebaseerd op werkelijke metingen en is 10 jaar geldig. Het energielabel is een waardevol instrument voor kopers, huurders en eigenaren om beslissingen te nemen over investeringen in energiezuinigheid.
Het energielabel is gratis op te zoeken via de website van Milieu Centraal. Het is verstandig om het energielabel te verbeteren, vooral als het lager is dan C. Door investeringen in isolatie, warmtepompen of zonnepanelen kan het energielabel worden verbeterd, wat leidt tot lagere energiekosten en een hogere waarde van de woning.
In de toekomst zullen de eisen voor energiezuinigheid waarschijnlijk nog strenger worden. Het is daarom verstandig om op dit moment al te beginnen met verbeteringen die leiden tot een beter energielabel.