Het energieprestatiecertificaat (EPC) is sinds het begin van de 21e eeuw een essentieel onderdeel van de woningmarkt in België. Het EPC biedt een waardevolle overzicht van de energiezuinigheid van een woning, waarbij het zowel een energielabel als een energiescore bevat. Voor kopers en huurders is dit document niet alleen informatief, maar ook verplicht bij transacties. Maar wat betekent het precies, wat zijn de regels per gewest, en hoe kan men het EPC gebruiken om het energieverbruik van een woning te verbeteren?
In dit artikel wordt een gedetailleerde en objectieve uitleg gegeven over het energielabel en het EPC in België. We ronden af met praktische tips voor eigenaars en kopers om het EPC-effectief te gebruiken bij beslissingen rond energiezuinigheid en renovatie.
Wat is het energieprestatiecertificaat (EPC)?
Het EPC, ook wel energieprestatiecertificaat, is een document dat de energiezuinigheid van een woning bepaalt. Het bevat een energielabel en een energiescore. Het energielabel varieert van F (energieverslindend) tot A+ (heel energiezuinig). De energiescore geeft een getal weer dat het jaarlijkse energieverbruik per vierkante meter bruikbare vloeroppervlakte weergeeft.
Het certificaat is verplicht bij de verkoop of verhuur van een woning. Het doel van het EPC is om een transparante basis te bieden voor energieprestaties, zowel voor kopers als voor huurders. Het certificaat is echter geen maat voor het daadwerkelijke energieverbruik van een woning, aangezien het geen rekening houdt met verbruikersgedrag of gezinssamenstelling. Het EPC is bedoeld om woningen met elkaar te vergelijken en te adviseren over eventuele energiebesparende maatregelen.
Energielabel en energiescore
Het energielabel is een visuele weergave van de energiezuinigheid van een woning. Het label loopt van F tot A+, waarbij A+ de beste prestatie betekent. Het energielabel wordt bepaald aan de hand van een aantal technische kenmerken, zoals:
- Isolatie van muren, vloeren en daken;
- Ramenglas (type, isolatie, luchtlagen);
- Verwarmingssystemen (type, efficiëntie);
- Ventilatie (natuurlijke of mechanische);
- Sanitaire voorzieningen (gebruik van warm water, koeling, etc.).
De energiescore is een numerieke weergave van het verwachte jaarlijkse energieverbruik per vierkante meter. Deze score wordt berekend op basis van het primaire energieverbruik, wat rekening houdt met het gebruik van fossiele brandstoffen en de efficiëntie van elektriciteitsproductie en -transport. Het elektriciteitsverbruik wordt vermenigvuldigd met een factor van 2,5 om rekening te houden met productie- en transportverliezen.
Hieronder is een overzicht van de omzettingstabel voor energielabels op basis van de energiescore:
| Energiescore (kWh/m².jaar) | Energielabel |
|---|---|
| 0 - 200 | A+ |
| 201 - 350 | A |
| 351 - 450 | B |
| 451 - 600 | C |
| 601 - 800 | D |
| 801 - 1000 | E |
| 1001 - 1650 | F |
| 1651 of meer | G |
Een woning met een energielabel A+ is zeer energiezuinig, terwijl een woning met een energielabel G een hoog energieverbruik heeft.
Wat beïnvloedt het energielabel en de energiescore?
Het energielabel en de energiescore worden beïnvloed door een aantal technische aspecten van de woning, zoals:
- Isolatie: De kwaliteit en dikte van de isolatie van muren, vloeren en daken bepalen in grote mate de energiezuinigheid.
- Ramenglas: Het type glas en het aantal luchtlagen beïnvloeden de warmte-isolatie.
- Verwarming: Het type verwarming (gas, elektriciteit, warmtepomp) en de efficiëntie van de installatie zijn van belang.
- Ventilatie: Of een woning over een gecontroleerde ventilatie beschikt of niet.
- Sanitaire voorzieningen: Het gebruik van warm water en eventuele koelinstallaties.
- Zonnewarmte of zonnepanelen: Het gebruik van duurzame energiebronnen kan het energielabel verbeteren.
Het EPC berekent de energieprestaties op basis van deze factoren, maar houdt geen rekening met aspecten zoals:
- Verbruikersgedrag (bijvoorbeeld het gebruik van apparaten of het regelen van de verwarming);
- Gezinssamenstelling;
- Kwaliteit van uitvoering (bijvoorbeeld luchtlekken);
- Vochtproblemen of houtrot;
- Defecte installaties;
- Dampschermproblemen.
Daarom kan het EPC slechts een indicatie geven van de energiezuinigheid van een woning.
Waarom is het EPC belangrijk?
Het EPC is verplicht bij de verkoop of verhuur van een woning. Dit betekent dat eigenaars verplicht zijn om het certificaat voor te leggen bij een notaris of bij een huurovereenkomst. In sommige regio's, zoals in Brussel, worden de regels al verder verstreng, en wordt het EPC ook verplicht buiten transacties.
Buiten de juridische verplichtingen heeft het EPC ook financiële en milieugevolgen:
- Financiële voordelen: Een woning met een goed energielabel heeft vaak een hogere verkoopprijs en huurprijs.
- Energiebesparing: Een beter EPC leidt vaak tot lagere energiekosten voor de bewoner.
- Milieuvriendelijkheid: Een woning met een goed energielabel produceert minder CO₂-uitstoot.
- Renovatieverplichting: Een woning met een slecht energielabel kan leiden tot verplichte renovatie- of verbetermaatregelen.
EPC-regels per gewest
De EPC-regels zijn niet uniform in heel België. Vlaanderen, Wallonië en Brussel hanteren elk hun eigen regels en tijdpad.
Vlaanderen
In Vlaanderen is het EPC al sinds 2009 verplicht bij verkoop of verhuur. Vanaf 2025 gelden strengere regels. Woningen met een E- of F-label moeten worden gerenoveerd tot minstens een D-label binnen vijf jaar na aankoop. Daarnaast is het EPC in Vlaanderen een belangrijke factor bij de bepaling van de woningwaarde.
De Vlaamse regering gebruikt de Energieprestatiedatabank (Kadasterdata) voor de berekening van de energiescore. Hierdoor zijn er grote verschillen in de scores tussen verschillende regio's.
Brussel
In Brussel is het EPC sinds 2008 verplicht bij verkoop of verhuur. Vanaf 2025 wordt het EPC ook verplicht buiten transacties, wat betekent dat eigenaars ook zonder kopers of huurders hun woning op een bepaald energieniveau moeten houden.
Wallonië
In Wallonië is het EPC verplicht bij verkoop of verhuur. Vanaf 2025 wordt een huurwoning met een G-label verplicht verbeterd tot minstens een F-label.
Gevolgen van het EPC per regio
De gevolgen van een slecht energielabel zijn afhankelijk van de regio, maar in de meeste gevallen leidt het tot:
- Lagere huur- en verkoopprijs;
- Verplichte renovaties binnen een bepaalde tijd;
- Mogelijke boetes of sancties bij niet naleving;
- Groot impact op de woningwaarde.
Hoe kan men het EPC gebruiken om energiezuinigheid te verbeteren?
Het EPC is niet alleen een verplicht document, maar ook een waardevolle gids voor energiebesparing. Op basis van het EPC kan men gerichte renovaties uitvoeren om het energielabel te verbeteren. Hier zijn enkele stappen die eigenaars kunnen nemen:
1. EPC-attest inzien
Als koper of huurder is het belangrijk om het EPC-attest te bekijken. In Vlaanderen is er een gratis online tool beschikbaar waarop men het EPC kan controleren. Via de tool “Zoek een EPC” kan men het adres invoeren en direct zien welk energielabel en energiescore de woning heeft. Deze tool helpt om verouderde of vervalste EPC’s te ontdekken.
2. Energiebesparende maatregelen nemen
Op basis van het EPC kan men gerichte maatregelen nemen om de energiezuinigheid te verbeteren. Voorbeelden zijn:
- Isolatie verbeteren (muren, vloeren, daken);
- Nieuwe ramen en deuren installeren met betere isolatie;
- Verwarmingssysteem optimaliseren of vervangen;
- Zonnepanelen of warmtepompen installeren;
- Ventilatie aanpassen naar een efficiënter systeem.
De keuze van maatregelen hangt af van de huidige energielabels en de kosten-batenanalyse.
3. Energieprestaties verbeteren voor de verkoop
Als eigenaar overweegt men de woning te verkopen, dan is het verstandig om het energielabel te verbeteren. Een woning met een goed energielabel heeft een hogere verkoopprijs en is aantrekkelijker voor kopers. De investering in verbetermaatregelen kan zich dus terugbetalen via een hogere verkoopprijs.
4. EPC-attest bijwerken
Als de woning is gerenoveerd, is het verplicht om het EPC-attest bij te werken. Dit is een extra kostenpost, maar het zorgt voor een verantwoord en transparant beeld van de huidige energieprestaties.
Conclusie
Het EPC-energielabel is een essentieel onderdeel van de woningmarkt in België. Het biedt een waardevolle overzicht van de energiezuinigheid van een woning en beïnvloedt direct de huur- en verkoopprijs, evenals eventuele verplichte renovaties. Het EPC is verplicht bij verkoop of verhuur en geeft kopers en huurders een duidelijk beeld van de energieprestaties van een woning.
De EPC-regels variëren per gewest, en de gevolgen voor een slecht energielabel kunnen aanzienlijk zijn. Het is belangrijk om het EPC serieus te nemen en eventuele verbetermaatregelen op tijd te nemen. Voor kopers en huurders is het verstandig om het EPC-attest te controleren via de gratis online tool in Vlaanderen.
Door het EPC-effectief te gebruiken, kunnen eigenaars en kopers beslissingen nemen op basis van feiten en technische data, wat leidt tot een duurzamere woningmarkt en lagere energiekosten in de toekomst.