In Nederland is het energielabel van een woning een belangrijke indicator voor duurzaamheid en energiezuinigheid. Het label geeft een overzicht van de energieprestaties van een woning en helpt bijvoorbeeld bij beslissingen rondom verkoop, huur of renovatie. Door het land heen variëren deze labels sterk per gemeente, afhankelijk van de leeftijd van het woningbestand, de toepassing van huidige bouwtechnieken en het tempo van verduurzaming.
Deze artikel geeft een gedetailleerde inzicht in de huidige stand van zaken op basis van beschikbare data uit verschillende bronnen. We richten ons op het gemiddelde energielabel per gemeente en analyseren welke gemeenten voorop lopen in duurzaamheid en waar verbetering nodig is.
Inleiding
In 2024 heeft het Nederlandse woningbestand gemiddeld energielabel C, wat wil zeggen dat de meeste huizen niet extreem energiezuinig zijn, maar ook niet extreem energieverslindend. Slechts 23,6% van de huizen in Nederland hebben een energielabel van A, A+ of A++, terwijl 16,1% van de huizen nog het minst gunstige label F of G heeft. Deze cijfers tonen aan dat er nog veel ruimte is voor verbetering.
Voor de verduurzaming zijn nieuwbouwprojecten en het vervangend van oudere woningen essentieel. Gemeenten met een jonger woningbestand scoren in het algemeen beter qua energielabels, zoals Almere, waar 67% van de woningen een energielabel A of beter heeft.
In dit artikel analyseren we de stand van zaken in de top 5 gemeenten met het beste en slechtste energielabel, de rol van nieuwbouw en de uitdagingen die gemeenten als Westerwolde of Terschelling te verduren krijgen. We richten ons vooral op duurzaamheidsprestaties, energielabels en gemiddelde energiekosten per woning, waarbij we steeds aandacht besteden aan de onderliggende oorzaken van deze prestaties.
Top 5 gemeenten met het beste energielabel
De volgende vijf gemeenten staan momenteel aan de kop in de duurzaamheidsscore, op basis van het percentage woningen met een energielabel A of beter en het gemiddelde rapportcijfer.
1. Almere
Almere is opnieuw de gemeente die het meest energiezuinige woningbestand heeft. Meer dan 60.000 woningen zijn geregistreerd met een energielabel, waarvan ruim 40.000 een energielabel A of beter hebben. Slechts 90 woningen in Almere hebben een energielabel E of lager.
De oorzaak van deze topresultaten ligt in de jonge woningbouw in de gemeente. De meeste huizen zijn gebouwd na 2000, toen strengere isolatie- en bouweisen gelden. Hierdoor zijn veel woningen standaard al energiezuinig. Verder is Almere vanwege de grote nieuwbouwactiviteiten goed geplaatst qua verduurzaming.
2. Zeewolde
Zeewolde scoort met een gemiddeld rapportcijfer van 7,4 hoog op de ranglijst. De gemeente heeft een woningbestand dat sterk is beïnvloed door nieuwbouwprojecten na 2000. Hierdoor is het energielabel van de huizen in de gemeente beter dan in oude dorpskernen. Ook is er relatief weinig oud bouwbeschermd woonbeleid, wat verduurzaming vergemakkelijkt.
3. Lansingerland
Lansingerland scoort met een rapportcijfer van 7,3 op de derde positie. De gemeente kent een sterke groei na 2000, waarbij veel nieuwbouw is geplaatst en minder oude dorpskernen zijn behouden. Dit heeft geleid tot een relatief hoog percentage energiezuinige woningen.
4. Pijnacker-Nootdorp
Pijnacker-Nootdorp scoort ook 7,3 en is goed vertegenwoordigd in de top 5. De gemeente heeft een jong woningbestand, waarin vele nieuwbouwprojecten zijn geplaatst. Hierdoor is het energielabel van de huizen in de gemeente beter dan in oude dorpskernen. Pijnacker-Nootdorp scoort ook goed qua percentage A- of A+-labels.
5. Purmerend
Purmerend, met een rapportcijfer van 7,3, maakt ook deel uit van de top 5. De gemeente heeft een relatief jong woningbestand met veel nieuwbouw. De combinatie van huidige bouwtechnieken en een sterk toezicht op energiezuinigheid heeft geleid tot een relatief hoog gemiddelde energielabel.
Conclusie over de top 5
De gemeenten die het beste scoren qua energielabels zijn in het algemeen jonge gemeenten met veel nieuwbouwprojecten. Zeewolde en Almere zijn duidelijke voorbeelden van gemeenten waar nieuwbouw en strengere bouwregels hebben geleid tot een beter energielabel van de woningen. Deze gemeenten zijn goed vertegenwoordigd in de top 5 met de meeste A- of A+-labels.
Top 10 gemeenten met het meeste A, A+ of A++ labels
Naast de top 5 gemeenten met het beste energielabel zijn er ook gemeenten waar relatief veel huizen een hoog energielabel hebben. De volgende tien gemeenten staan opvallend goed qua energiezuinigheid.
- Almere – 67,0%
- Lansingerland – 61,8%
- Pijnacker-Nootdorp – 60,8%
- Purmerend – 57,3%
- Dijk en Waard – 55,0%
- Barendrecht – 53,8%
- Harlingen – 52,0%
- Houten – 51,8%
- Zeewolde – 49,4%
- Dronten – 43,4%
Deze lijst bevestigt de positie van Almere als de gemeente met de meeste energiezuinige woningen. De andere gemeenten zijn ook sterk vertegenwoordigd door nieuwbouwprojecten of groei die heeft geleid tot een hoger gemiddeld energielabel.
Top 5 gemeenten met het slechtste energielabel
Aan de andere kant van de lijst staan gemeenten die minder gelukkig scoren qua energiezuinigheid. Deze gemeenten hebben vaak een oud woningbestand, weinig nieuwbouw of beperkte verduurzaming.
1. Westerwolde
Westerwolde is de gemeente met het slechtste energielabel. Slechts 18,2% van de 6.675 woningen heeft een energielabel A of beter, terwijl 28% van de woningen een energielabel E of lager heeft. De gemeente telt veel oudere en vrijstaande woningen, vooral in plattelandsgemeenten. De beperkte nieuwbouw en lagere inkomens in de regio remmen de verduurzaming.
2. Heemstede
Heemstede scoort ook laag qua energielabels. De gemeente heeft een relatief oud en beschermd woningbestand, wat het moeilijker maakt om huizen te isoleren of te verduurzamen. Hierdoor zijn de energielabels van huizen in Heemstede relatief slecht.
3. Terschelling
Terschelling scoort ook laag op de duurzaamheidsschaal. De gemeente telt veel oudere recreatiewoningen, en verduurzaming is hier lastiger vanwege logistieke redenen. Ook zijn de energielabels van huizen in Terschelling relatief slecht.
4. Bloemendaal
Bloemendaal scoort met een rapportcijfer van 5,6 niet hoog op de ranglijst. De gemeente kent veel grote vrijstaande villa’s uit het begin van de 20e eeuw. Deze woningen zijn vaak moeilijk te isoleren of te verduurzamen en hebben dus vaak slechte energielabels.
5. Pekela
Pekela scoort ook laag qua energielabels. De gemeente heeft een oud woningbestand en weinig nieuwbouwprojecten. De verduurzaming is hier relatief traag en de energielabels van huizen zijn dus vaak slecht.
Conclusie over de slechtste 5
De gemeenten die het slechtst scoren qua energielabels zijn in het algemeen oudere gemeenten met weinig nieuwbouwprojecten en beperkte verduurzaming. Westerwolde, Terschelling en Heemstede zijn duidelijke voorbeelden van gemeenten waar het woningbestand ouder is en verduurzaming lastiger verloopt. In deze gemeenten is er dus meer werk aan de winkel om het energielabel van huizen te verbeteren.
Energieverbruik en kosten per gemeente
Een ander belangrijk aspect van energiezuinigheid is het energieverbruik en de kosten die woningbezitters daaraan ondervinden. In Nederland zijn de gemiddelde energiekosten per woning ongeveer €141 per maand, waarbij het gasverbruik gemiddeld 1.336 m³ per woning per jaar is en het stroomverbruik gemiddeld 2.941 kWh.
Gemiddelde energiekosten per gemeente
- Purmerend – lage gemiddelde energiekosten
- Almere – lage gemiddelde energiekosten
- Nieuwegein – lage gemiddelde energiekosten
- Utrecht – lage gemiddelde energiekosten
- Amsterdam – lage gemiddelde energiekosten
In deze gemeenten betalen woningbezitters relatief weinig voor hun energierekening. Dit is vooral het geval in gemeenten met een jong woningbestand en veel energiezuinige woningen.
Hoge energiekosten per gemeente
- Rozendaal – hoge gemiddelde energiekosten
- Blaricum – hoge gemiddelde energiekosten
- Laren – hoge gemiddelde energiekosten
- Bloemendaal – hoge gemiddelde energiekosten
- Wassenaar – hoge gemiddelde energiekosten
In deze gemeenten betalen woningbezitters relatief veel voor hun energierekening. Dit is vaak het geval in gemeenten met oudere woningen of weinig verduurzaming. De kosten zijn vaak hoger vanwege slechte isolatie, oudere verwarmingsinstallaties en weinig zonnepanelen.
Oorzaken van energiezuinigheid of energieverslindendheid
Er zijn verschillende oorzaken die bepalen of een gemeente goed of slecht scoort qua energielabels. Deze oorzaken zijn belangrijk om te begrijpen voor eventuele renovaties of nieuwbouwprojecten.
Nieuwbouw en jong woningbestand
Gemeenten met een jong woningbestand scoren in het algemeen beter qua energielabels. Nieuwbouwprojecten zijn vaak uitgevoerd met moderne bouwtechnieken, betere isolatie en hernieuwbare energiebronnen. Dit leidt tot een beter energielabel en lagere energiekosten.
Oud woningbestand
Gemeenten met een oud woningbestand scoren vaak slechter qua energielabels. Deze woningen zijn vaak minder goed geïsoleerd en hebben oude verwarmingsinstallaties. Verduurzaming is hier vaak lastiger en duurder.
Bouwbeleid en verduurzaming
Het bouwbeleid van een gemeente speelt ook een grote rol. Gemeenten met een actief verduurzamingsbeleid en subsidies voor verduurzaming scoren in het algemeen beter qua energielabels. In deze gemeenten is er vaak meer aandacht voor energiezuinigheid en duurzaamheid.
Logistieke en geografische factoren
In sommige gemeenten is verduurzaming lastiger vanwege logistieke of geografische factoren. Gemeenten als Terschelling of Westerwolde hebben bijvoorbeeld beperkte toegang tot moderne bouwmaterialen of technologieën, wat verduurzaming moeilijker maakt.
Energielabels en de toekomst
Energielabels blijven een belangrijke maatstaf voor duurzaamheid in de woningeigendom. In de toekomst is er nog veel te doen qua verduurzaming. Het kabinet heeft bijvoorbeeld aangekondigd om de salderingsregeling voor zonnepanelen in 2027 in één keer af te schaffen. Dit betekent dat woningbezitters die zonnepanelen hebben, niet langer hun overschot aan elektriciteit kunnen wegstrepen tegen het verbruik in de winter.
Daarom is het belangrijk om vroegtijdig te investeren in verduurzaming en energiezuinigheid. Energielabels kunnen helpen bij het bepalen van welke stappen nodig zijn om het energielabel van een woning te verbeteren.
Conclusie
Het energielabel van een woning is een belangrijke indicator voor duurzaamheid en energiezuinigheid. In Nederland is het gemiddelde energielabel van een woning C, wat betekent dat er nog ruimte is voor verbetering. Gemeenten met een jong woningbestand en veel nieuwbouw scoren in het algemeen beter qua energielabels dan gemeenten met een oud woningbestand en weinig verduurzaming.
Almere is momenteel de gemeente met het meest energiezuinige woningbestand, gevolgd door gemeenten als Zeewolde, Lansingerland en Purmerend. Aan de andere kant scoren gemeenten als Westerwolde, Terschelling en Heemstede slechter qua energielabels. Deze gemeenten hebben vaak een oud woningbestand en weinig nieuwbouwprojecten.
Voor woningbezitters is het belangrijk om het energielabel van hun woning te kennen en te begrijpen. Dit label geeft inzicht in het energieverbruik en kan helpen bij beslissingen rondom renovatie, verkoop of huur. In de toekomst zal energiezuinigheid en verduurzaming nog belangrijker worden, zowel qua beleid als qua individuele keuzes.