Nieuwe Europese richtlijn EPBD IV: Wat betekent dit voor het energielabel en de verduurzaming van gebouwen?

In 2024 is de vierde herziening van de Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (Energy Performance of Buildings Directive, EPBD IV) aangenomen. Nederland heeft tot 29 mei 2026 de tijd om deze richtlijn te integreren in de nationale wetgeving. De EPBD IV stelt strengere eisen aan de energieprestaties van gebouwen, richt zich op emissievrije bouw tot 2050 en brengt een nieuwe energielabelschaal met zich mee. Deze veranderingen zullen vanaf 2026 tot 2030 geleidelijk worden ingevoerd en hebben directe gevolgen voor zowel particuliere woningeigenaren, commerciële vastgoedbeheerders, gemeenten en energieadviseurs.

In dit artikel bespreken we de belangrijkste maatregelen uit de EPBD IV, de veranderingen op het energielabel, de digitale transformatie van het labelingsysteem, en de nieuwe eisen voor nieuwbouw en bestaande woningen. Daarnaast bespreken we de betekenis van deze ontwikkelingen voor de verduurzamingstrategieën van individuen en vastgoedbeheerders.

Wat is de EPBD IV en waarom is deze richtlijn belangrijk?

De EPBD IV is een Europese richtlijn die de energieprestatie van gebouwen wil verbeteren en zo draagt bij aan de klimaatdoelen van de Europese Unie. Het doel is dat de gebouwde omgeving in 2050 volledig emissievrij is. Om dit te bereiken, worden er nieuwe eisen opgesteld voor zowel nieuwbouw als bestaande gebouwen. Daarnaast wordt het energielabel modernisiert en wordt er een digitale registratie van energieprestaties ingevoerd.

De richtlijn bevat maatregelen voor: - Nieuwbouw: Gebouwen moeten energiezuinig worden gebouwd en gebruikmaken van hernieuwbare energiebronnen. - Bestaande gebouwen: Slecht presterende gebouwen moeten worden verbeterd om aan de minimumeisen te voldoen. - Digitale registratie: Energieprestaties worden in nationale databanken opgeslagen en toegankelijk gemaakt via digitale platforms. - Subsidies: Subsidies voor fossiele verwarmingssystemen, zoals gasboilers, worden uitgevaagd.

De EPBD IV is een belangrijk onderdeel van de Europese Klimaatwet en richt zich op zowel energiebesparing als CO₂-reductie. Nederland implementeert de richtlijn in fasen, waarbij de belangrijkste regels per 29 mei 2026 in de nationale wetgeving moeten worden opgenomen.

Nieuwe energielabelschaal: van A tot G

Een van de meest opvallende veranderingen die de EPBD IV met zich brengt, is de nieuwe energielabelschaal. Tot nu toe gebruikt Nederland een schaal van A+++ tot G, waarbij A+++ de hoogste score is. Vanaf 2030 wordt deze schaal vervangen door een uniforme Europese schaal van A tot G. Hierdoor verdwijnen de huidige hogere labels (zoals A++ en A+++), waardoor de energieprestaties van gebouwen duidelijker en vergelijkbaar worden binnen de EU.

Hoe werkt de nieuwe energielabelschaal?

De nieuwe schaal is ontworpen om energieprestaties op een consistente manier te bepalen, met het oog op zowel energieverbruik als CO₂-uitstoot. De berekeningsmethode die wordt gebruikt om het label te bepalen, is aangepast aan de EPBD IV. Deze methode biedt een realistischer beeld van de energieprestaties van gebouwen. De huidige Nederlandse rekenmethode (NTA 8800) wordt aangepast om de Europese regels te volgen.

Extra indicatoren op het energielabel

Naast het energielabel zelf worden er vanaf 2030 ook extra indicatoren opgenomen. Deze indicatoren geven inzicht in de CO₂-uitstoot van het gebouw en de GWP (Global Warming Potential), wat het totale klimaatverwarmingspotentieel weergeeft. Hierdoor krijgen eigenaren en adviseurs een completer beeld van de duurzaamheid van een gebouw.

Digitale registratie van energielabels

Een andere belangrijke verandering is de digitale registratie van energielabels. Momenteel zijn energielabels meestal op papier of digitaal beschikbaar, maar niet altijd eenvoudig te raadplegen of te bewaren. De EPBD IV stelt dat energielabels digitaal moeten worden geregistreerd en gekoppeld aan nationale databanken. Dit betekent dat energieprestaties van gebouwen makkelijker toegankelijk zijn voor eigenaren, adviseurs, gemeenten en andere partijen.

Voordelen van digitale registratie

Transparantie: Eigendommen en huurders kunnen gemakkelijk toegang krijgen tot de energieprestaties van een gebouw.
Efficiëntie: Digitale registratie faciliteert automatische rapportage en monitoring.
Consistentie: Door het gebruik van standaardformaten is het gemakkelijker om energieprestaties in kaart te brengen en te vergelijken.

De digitale registratie is een belangrijk onderdeel van de digitalisering van de bouwsector en helpt bij het behalen van klimaatdoelen.

Minimumeisen voor energieprestaties

De EPBD IV stelt strengere minimumeisen voor energieprestaties, vooral voor gebouwen die slecht presteren. Deze zogenaamde Minimum Energy Performance Standards (MEPS) zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat alle gebouwen minimaal een bepaalde energieefficiëntieniveau bereiken. Gebouwen die hieronder vallen, moeten worden verbeterd om aan de eisen te voldoen.

Wanneer gelden deze minimumeisen?

De exacte verplichtingen voor MEPS worden uiterlijk in 2027 vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Gebouwen met de slechtste energieprestaties moeten uiterlijk in 2030 of 2033 worden verbeterd. De MEPS gelden niet voor particuliere woningen, maar wel voor commerciële gebouwen zoals winkels, scholen en kantoren.

Wat betekent dit voor vastgoedbeheerders?

Voor vastgoedbeheerders is het belangrijk om nu al te starten met verbeteringen aan energieprestaties van hun portefeuilles. Wie nu investeert in verduurzaming, profiteert van lagere energiekosten, verbeterde comfortniveaus en een beter energielabel. Daarnaast draagt een verbeterd energielabel bij aan de waarde van het pand en het aantrekken van huurders of kopers.

Nieuwe eisen voor nieuwbouw

De EPBD IV stelt nieuwe eisen voor nieuwbouw. Vanaf 2030 moeten nieuwe gebouwen energiezuinig worden gebouwd en op het perceel emissievrij zijn. Dit betekent dat fossiele brandstoffen niet langer mogen worden gebruikt. In plaats daarvan moeten eigenaars hernieuwbare energiebronnen inzetten, zoals zonnepanelen of warmtepompen. Daarnaast moet het gebouw zo min mogelijk energie verbruiken en bijdragen aan een duurzame leefomgeving.

Wat betekent dit voor bouwbedrijven en ontwerpers?

Bouwbedrijven en ontwerpers moeten zich aanpassen aan de nieuwe eisen. Dit betekent dat er meer aandacht is voor energiezuinige constructies, passieve koel- en verwarmingsmethoden, en het gebruik van duurzame materialen. Daarnaast moet het klimaatverwarmingspotentieel (wlc-gwp) van een gebouw worden berekend en onder controle gehouden. De concepten voor deze eisen zijn eind 2025 klaar.

Uitfasering van subsidies voor fossiele verwarmingssystemen

De EPBD IV bevat maatregelen om subsidies voor fossiele verwarmingssystemen, zoals gasboilers, geleidelijk af te schaffen. Dit betekent dat het steeds minder aantrekkelijk wordt om fossiele systemen in te zetten. In plaats daarvan worden subsidies gericht op duurzame alternatieven, zoals warmtepompen en zonnepanelen.

Wat betekent dit voor particuliere woningeigenaren?

Voor particuliere woningeigenaren betekent dit dat het tijdstip om te investeren in verduurzaming nu is. Wie nu investeert in een warmtepomp of zonnepanelen, profiteert van de huidige subsidies en lagere energiekosten. Na 2026 wordt het steeds moeilijker om subsidie te krijgen voor gasboilers of andere fossiele systemen.

Invloed van EPBD IV op energieprestatieadviseurs en energieloketten

Energieprestatieadviseurs en energieloketten spelen een cruciale rol in de implementatie van de EPBD IV. Zij helpen huiseigenaren, vastgoedbeheerders en ontwerpers bij het verbeteren van energieprestaties en het behalen van een beter energielabel.

Nieuwe verantwoordelijkheden voor adviseurs

Met de invoering van de nieuwe energielabelschaal en de digitale registratie, moeten energieprestatieadviseurs hun werkzaamheden aanpassen. Dit betekent dat zij goed op de hoogte moeten zijn van de nieuwe berekeningsmethoden, digitale tools en regelgeving. Daarnaast moeten zij ervoor zorgen dat hun adviezen in lijn zijn met de Europese en nationale doelen.

Rol van energieloketten

Energieloketten zijn een belangrijk onderdeel van de EPBD IV-strategie. Deze loketten geven informatie en advies over energieprestaties en verduurzaming. Ze helpen bij het invullen van energielabels, het verbeteren van energieprestaties en het toegang geven tot subsidies en financiële hulp. Met de digitale registratie wordt het belang van energieloketten nog groter, omdat zij hulp kunnen bieden bij het begrijpen en gebruiken van digitale energieprestatiegegevens.

Wat betekent de EPBD IV voor gemeenten en provincies?

Gemeenten en provincies spelen een belangrijke rol in de implementatie van de EPBD IV. Zij zijn verantwoordelijk voor de stimulering van verduurzaming, het uitrollen van laadinfrastructuur, het aanbieden van fietsparkeerplekken en het ondersteunen van huiseigenaren en vastgoedbeheerders bij het behalen van een beter energielabel.

Nieuwe verplichtingen voor gemeenten

De EPBD IV bevat maatregelen voor het uitrollen van laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen en het aanbieden van fietsparkeerplekken. Dit betekent dat gemeenten nu meer aandacht moeten besteden aan duurzame mobiliteit en de integratie van energiezuinige infrastructuur in hun stadsplannen.

Invloed op de klimaatstrategieën van gemeenten

De EPBD IV versterkt de klimaatstrategieën van gemeenten. Door strengere eisen aan energieprestaties en het uitfaseren van fossiele systemen, worden gemeenten aangemoedigd om duurzame keuzes te maken. Dit helpt bij het behalen van klimaatdoelen en het creëren van een leefbare omgeving voor burgers.

Conclusie

De EPBD IV brengt tal van veranderingen met zich mee voor de bouwsector, de vastgoedmarkt en de energieprestaties van gebouwen. De richtlijn stelt strengere eisen aan energieprestaties, brengt een nieuwe energielabelschaal in en zorgt voor de uitfasering van fossiele systemen. Daarnaast wordt er een digitale registratie van energielabels ingevoerd en wordt er aandacht besteed aan emissievrije bouw tot 2050.

Voor particuliere woningeigenaren, vastgoedbeheerders, gemeenten en energieadviseurs is het nu belangrijk om te starten met investeringen in verduurzaming. Wie nu actie ondernemt, profiteert van lagere energiekosten, een beter energielabel en een groene toekomst. De EPBD IV is een belangrijk onderdeel van de energietransitie en draagt bij aan een duurzamere, emissievrije gebouwde omgeving.