Is een energielabel verplicht bij verkoop van een woning? Wat huisbezitters moeten weten

Een energielabel is in Nederland sinds 2008 wettelijk verplicht bij de verkoop van een woning. Het label geeft een overzicht van de energiezuinigheid van een woning en is bedoeld om verduurzaming te stimuleren. Het energielabel is een essentieel onderdeel van de verkoopproces en moet beschikbaar zijn zowel tijdens de advertentiefase als bij de notariële overdracht.

In dit artikel wordt een diepgaande uitleg gegeven over de wettelijke plicht van het energielabel bij verkoop, de gevolgen van het ontbreken van een label en de uitzonderingen op de regel. Verder wordt ingegaan op de rol van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) bij de toezicht en handhaving van deze wetgeving.

Wat is een energielabel en waarom is het belangrijk?

Een energielabel is een visuele weergave van de energieprestatie van een woning. Het label geeft aan hoe efficiënt een woning energie gebruikt en welke verbeteringen mogelijk zijn. Het energielabel is gestructureerd in een klasse van A t/m G, waarbij A het meest energiezuinig is en G het minst. Sinds de invoering van het nieuwe energielabel in 2021 is het label verder uitgebreid naar A++++-klasse, wat een duidelijker indicatie geeft van de mogelijke verbeteringen.

Het energielabel is bedoeld om kopers en huurders te informeren over de energiekosten en mogelijke verbeteringen. Het stimuleert ook investeringen in isolatie, energiebesparende maatregelen en duurzame energiebronnen, waardoor het milieu positief wordt beïnvloed.

Wanneer is het energielabel verplicht bij verkoop?

Het energielabel is verplicht bij de verkoop van een woning of appartement. Dit geldt zowel voor bestaande woningen als voor nieuwbouwwoningen. Het energielabel moet op het moment van de notariële overdracht aan de koper worden overhandigd. Dit betekent dat de verkoop niet kan worden voltrokken zonder een geldig energielabel.

Sinds 2015 is het wettelijk verplicht om het energielabel in de advertentie te vermelden. Dit geldt zowel voor online platforms zoals Funda als voor printmedia. De verplichting om het energielabel te tonen geldt ook tijdens de voorbereiding van de verkoop, bijvoorbeeld tijdens een openbare bezichtiging of bij het ondertekenen van een aanbod.

Definitief energielabel bij notariële overdracht

Het energielabel dat tijdens de notariële overdracht wordt overhandigd, moet een definitief label zijn. Dit betekent dat het label moet zijn goedgekeurd door het kadastraal kantoor en moet zijn ingeschreven in de kadastrale kaart. Het koper ontvangt het energielabel bij de sleuteloverdracht.

Gevolgen van het ontbreken van een energielabel

Als een energielabel ontbreekt bij de verkoop van een woning, kan dit leiden tot boetes. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is verantwoordelijk voor de handhaving van deze wetgeving. Bij ontbrekend label kan de ILT een boete op leggen. Voor particuliere woningeigenaren kan deze boete oplopen tot €435, terwijl bedrijven boetes kunnen ontvangen tot €21.750.

De handhaving gebeurt vaak via controle van online advertenties. Als het energielabel niet is vermeld, volgt meestal eerst een waarschuwing met een termijn om het label aan te vragen. Als de eigenaar niet op tijd reageert, volgt de boete.

Het is belangrijk op te merken dat het niet mogelijk is om na de notariële overdracht nog een energielabel aan te vragen om de boete te voorkomen. De tijd voor het regelen van het label moet daarom voldoende zijn voorafgaand aan de verkoop.

Uitzonderingen op de energielabelplicht

Niet voor alle woningen is het energielabel verplicht. Er zijn enkele wettelijke uitzonderingen op de energielabelplicht. Deze uitzonderingen zijn vastgelegd in de Europese richtlijn voor energieprestaties van gebouwen (EPBD) en in de Nederlandse wetgeving.

Uitzonderingen op de energielabelplicht:

Beschermde monumenten: Monumenten die zijn beschermd volgens de Erfgoedwet of een provinciale of gemeentelijke monumentenverordening, zijn vrijgesteld van de energielabelplicht. Let op: vanaf mei 2026 vervalt deze uitzondering, en moet ook een monument een energielabel hebben bij verkoop of verhuur.
Gebouwen voor religieuze activiteiten: Kerken, moskeeën en andere religieuze gebouwen zijn vrijgesteld van de energielabelplicht.
Vrijstaande gebouwen onder 50 m²: Gebouwen zoals tiny houses, woonboten en woonwagens zijn vrijgesteld van de energielabelplicht.
Agrarische bedrijfspanden: Gebouwen die zijn bedoeld voor opslag of bewerking, zoals fabriekshallen, zijn vrijgesteld van de energielabelplicht.
Gebouwen die ten hoogste 2 jaar in gebruik zijn: Bouwketens, noodwinkels en noodlokalen bij scholen zijn vrijgesteld van de energielabelplicht.
Woningen die minder dan 4 maanden per jaar in gebruik zijn: Woningen die slechts deel van het jaar in gebruik zijn, zoals recreatiewoningen, zijn vrijgesteld van de energielabelplicht.
Gebouwen die geen energie gebruiken voor klimaatregeling: Gebouwen zoals schuren en garages die geen verwarming of koeling gebruiken, zijn vrijgesteld van de energielabelplicht.

Nieuwe regels vanaf mei 2026

Vanaf mei 2026 vervalt de uitzonderingspositie voor monumenten. Dit betekent dat ook monumenten een energielabel moeten hebben bij verkoop of verhuur. Deze wijziging is bedoeld om het energielabel verplicht te maken voor alle woningen en gebouwen, tenzij anders bepaald in de wetgeving.

De rol van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)

De ILT is verantwoordelijk voor de toezicht en handhaving van de energielabelplicht. De ILT voert controles uit op de verplichting om het energielabel te tonen in advertenties en bij de notariële overdracht. De controles gebeuren vaak op basis van steekproeven, maar kunnen ook gericht worden op specifieke gevallen.

Bij het ontbreken van een energielabel kan de ILT een waarschuwing sturen. De eigenaar heeft meestal een termijn van vier weken om het energielabel aan te vragen. Als het label niet wordt aangevraagd, volgt een boete.

De ILT kan ook controles uitvoeren bij de notariële overdracht. Als het energielabel ontbreekt, kan dit leiden tot problemen bij de overdracht en aanvullende handhaving door de ILT.

Hoe kun je een energielabel aanvragen?

Het aanvragen van een energielabel is een relatief eenvoudig proces. Een energielabel kan worden aangevraagd via een erkend energielabeler. De labeler voert een inspectie uit van de woning om de energieprestaties te bepalen. De inspectie duurt meestal een paar uur en kost tussen €100 en €200, afhankelijk van de complexiteit van de woning.

De labeler voert een aantal metingen uit, zoals de isolatiewaarde van de muren, dak en vloeren, de aard van de verwarmingsinstallatie en de energiebronnen. Op basis van deze metingen wordt het energielabel bepaald.

Het energielabel moet binnen enkele weken klaar zijn. De eigenaar ontvangt een digitaal exemplaar van het label en kan het aanvragen bij het kadastraal kantoor voor inschrijving in de kadastrale kaart.

Invloed van het energielabel op de verkoop van een woning

Het energielabel heeft een directe invloed op de verkoop van een woning. Het label geeft potentiële kopers informatie over de energiekosten en mogelijke verbeteringen. Een hoog kwaliteit energielabel (A-klasse of hoger) kan leiden tot hogere verkoopprijs en snellere verkoop. Een laag kwaliteit energielabel (G-klasse) kan juist leiden tot een lage verkoopprijs en langere verkoopperiode.

Kopers nemen het energielabel meestal mee in overweging bij het bieden op een woning. Een energiezuinige woning is vaak aantrekkelijker dan een woning met een slecht energielabel, omdat de energiekosten lager zijn en de woning minder onderhoud vereist.

Invloed op huurprijs

Het energielabel heeft ook een invloed op de huurprijs. Verhuurders met een hoog kwaliteit energielabel kunnen vaak hogere huurprijzen vragen. Huurders zijn bereid te betalen voor een energiezuinige woning, omdat de energiekosten lager zijn en de woning comfortabeler is.

Invloed op krediet en verzekeringen

Het energielabel kan ook invloed hebben op de krediettoekenning en verzekeringen. Banken en verzekeraars nemen het energielabel meestal mee in overweging bij het vaststellen van de risico’s en de voorwaarden. Een woning met een slecht energielabel kan leiden tot hogere rentevoeten en premies.

Samenvatting

Het energielabel is een essentieel onderdeel van de verkoop van een woning. Het label geeft een overzicht van de energieprestaties van de woning en is bedoeld om verduurzaming te stimuleren. Het energielabel is sinds 2008 wettelijk verplicht bij de verkoop van een woning en moet beschikbaar zijn zowel tijdens de advertentiefase als bij de notariële overdracht.

De gevolgen van het ontbreken van een energielabel kunnen ernstig zijn. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is verantwoordelijk voor de toezicht en handhaving van de energielabelplicht. Bij het ontbreken van een energielabel kan een boete worden opgelegd.

Niet voor alle woningen is het energielabel verplicht. Er zijn enkele uitzonderingen op de energielabelplicht, zoals voor beschermde monumenten, religieuze gebouwen en kleine bijgebouwen. Vanaf mei 2026 vervalt de uitzonderingspositie voor monumenten.

Het aanvragen van een energielabel is een relatief eenvoudig proces. Het label kan worden aangevraagd via een erkend energielabeler en moet binnen enkele weken klaar zijn.

Het energielabel heeft een directe invloed op de verkoop van een woning. Een hoog kwaliteit energielabel kan leiden tot hogere verkoopprijs en snellere verkoop, terwijl een laag kwaliteit energielabel kan leiden tot een lage verkoopprijs en langere verkoopperiode.

Het energielabel is een essentieel onderdeel van de verkoopproces en moet daarom vroegtijdig worden geregeld. De verplichting om het energielabel te tonen en te overhandigen is wettelijk verankerd en dient daarom serieus te worden genomen.